De Vlaamse overheid bespaart op zowat alles, behalve op promofilmpjes en podcasts die bijna niemand bekijkt. Tijd voor een simpele vraag: is dit nog nodig?
We leven in een land van besparen en inleveren.Tegelijk blijft onze overheid het ene dure filmpje na het andere bestellen, podcasts die niemand beluistert en promovideo's die je qua kijkers op één hand kunt tellen. De vraag dringt zich op: kan het ook gewoon?
Tien miljoen per jaar voor communicatie
De cijfers zijn niet min. Vlaams parlementslid Freija Van den Driessche vroeg ze op: tussen eind 2019 en begin 2026 gaf de Vlaamse overheid ruim 65 miljoen euro uit aan externe communicatiebureaus. Dat is gemiddeld zowat tien miljoen euro per jaar, bovenop de ongeveer 450 communicatieambtenaren die al op de loonlijst staan. Voor een overheid die naar eigen zeggen enkel extern gaat als de expertise binnenshuis ontbreekt, is dat een opmerkelijk bedrag.
Filmpjes voor een handvol kijkers
Waar gaat dat geld naartoe? Deels naar zinvolle(?) campagnes, over verkeersveiligheid of het lerarentekort. Maar even goed naar een minder zinvolle(?)promofilm voor de dienst Statistiek Vlaanderen, in vier versies, waarvan de herwerking bijna negenduizend euro kostte en die het tot amper 42 kijkers bracht. Reken maar: dat is meer dan tweehonderd euro per weergave. Er is een podcastreeks van 49.000 euro, een interne video-nieuwsbrief van gemiddeld 27.000 euro per jaar, en videoreeksen over dertig jaar Vlaanderen in Centraal-Europa of een gezamenlijke regeringszitting met Noordrijn-Westfalen, samen goed voor tienduizenden euro's en enkele tientallen views. De Duitse ambassadeur die het belang van de Antwerpse haven komt onderstrepen, werd 66 keer bekeken.
De uitleg van de overheid
Kijkcijfers op YouTube zijn niet de enige maatstaf, klinkt het bij de bevoegde diensten, want video's worden ook op websites, in nieuwsbrieven en bij diplomatieke contacten ingezet. En soms is het net de bedoeling om een heel kleine, specifieke groep te bereiken. Wacht even? Lees die laatste zin nog een keer. Het staat er wel degelijkn, niet, dat het soms de bedoeloing is om een heel kleine grope te bereiken!
De sectorfederatie ACC beklemtoont dat er wel degelijk duidelijke criteria zijn, en dat de overheid soms strenger toekijkt dan een privéklant. Voor een nichevideo voor buitenlandse partners is een laag bezoekcijfer inderdaad geen schande. Toch?
De test is simpel
Een interne promofilm die twee keer wordt herwerkt, of een video-nieuwsbrief voor het eigen personeel die 27.000 euro per jaar kost — en die, veelzeggend, meteen gehalveerd wordt zodra er echt bespaard moet worden: dat heeft weinig met een zorgvuldig gekozen doelgroep te maken. Het draait, zoals onafhankelijk parlementslid Maurits Vande Reyde scherp stelt, om iets anders: er worden filmpjes gemaakt omdat het budget er nu eenmaal is, niet omdat iemand erop zit te wachten. De vraag naar impact wordt vaak niet eens gesteld.
Benieuwd naar het filmpje. Het aantal views is ondertussen natuurlijk gestegen door alle (verkeerde) aandacht die het kreeg.
Wat bij de consultants wél werkte
Het goede nieuws is dat er een beproefd recept ligt. Enkele jaren geleden was er ophef over de wildgroei aan externe consultants; niemand wist zelfs hoeveel het er precies waren. De regering voerde toen een opportuniteitstoets in, en het aantal opdrachten daalde. Tiens, blijkbaar was lang niet alles even noodzakelijk. Dezelfde logica op de communicatie loslaten — met daarbovenop een 'recyclagescan' die eerst nagaat of bestaand materiaal kan worden hergebruikt — is geen rocket science. Alleen: minister-president Diependaele wil er niet op reageren, en verschuilt zich met opgestroopte mouwen - achter de autonomie van de administratie.
In een tijd waarin aan iedereen soberheid wordt gevraagd, mag de overheid bij zichzelf beginnen. Niet elke dienst heeft een filmploeg nodig, niet elk memo een podcast. De burger vraagt geen mirakels, alleen dat er met zijn geld wordt omgesprongen als was het zijn eigen. Kan het, voor één keer, gewoon gewoon?
(Fotomontage: YouTube/ Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
