Leent Europa 175 miljard euro aan Oekraïne, Russisch geld dat bij het Belgische bedrijf Euroclear geblokkeerd staat?
De Europese top in Brussel draait vandaag niet alleen om diplomatie, maar om geld — veel geld. De lidstaten moeten beslissen of Europa 175 miljard euro aan Oekraïne zal lenen. Dat geld ligt niet in een Europese schatkist, maar op een geblokkeerde rekening bij Euroclear in Brussel. Die Russische miljarden vormen sinds de inval in Oekraïne een bevroren oorlogskas. Drie weken geleden waarschuwde premier Bart De Wever nog dat België er financieel zijn vingers aan kan verbranden. Vandaag lijkt Europa vastbesloten om de gok toch te wagen.
Euroclear: de Brusselse kluis van de wereld
Euroclear is een discrete reus in de financiële wereld — een digitale kluis die wereldwijd aandelen en obligaties bewaart. Via Euroclear worden jaarlijks biljoenen aan transacties verwerkt. Toen Rusland in februari 2022 Oekraïne binnenviel, bevonden zich in die Brusselse kluis voor ongeveer 175 miljard euro aan obligaties van de Russische Centrale Bank.
Toen de EU en de G7 datzelfde weekend alle transacties met Moskou bevroren, konden de Russen het geld niet meer weghalen. De obligaties vervielen, de uitgevers betaalden terug, met als resultaat dat Euroclear nu op een berg cash zit. Het geld is formeel eigendom van Rusland, maar mag niet worden uitbetaald.
Sindsdien staat het netjes geparkeerd bij de Europese Centrale Bank — en brengt het rente op.
De kip met de gouden eieren
Dat spaargeld levert Euroclear jaarlijks zo’n 5 miljard euro rente op. Daarvan vloeit ongeveer 1,25 miljard euro vennootschapsbelasting naar de Belgische schatkist. Met dat geld financiert België militaire hulp aan Oekraïne. De rest van de winst gaat via de Europese Unie rechtstreeks naar Kiev.
De Wever noemde het al eens “de kip die gouden eieren legt”. Maar de EU wil nu méér dan de eieren. Ze wil de kip zelf slachten.
Het plan: Russisch geld, Oekraïense schuld
Het voorstel dat vandaag op tafel ligt, komt neer op het volgende:
Euroclear zou 140 miljard euro van de Russische tegoeden uitlenen aan de Europese Unie. Die zou het vervolgens doorsluizen naar Oekraïne, gespreid over drie jaar, van 2026 tot 2028.
Formeel blijft het geld eigendom van Rusland. Juridisch heet dit dus geen inbeslagname, maar een “tijdelijke lening”. Oekraïne moet het geld pas terugbetalen wanneer Rusland schadevergoedingen betaalt voor de oorlog. In de praktijk betekent dat: nooit.
De facto is dit dus een frontale politieke beslissing — een manier om Oekraïne financieel overeind te houden, nu de VS hun geldkraan dichtdraaien en de Europese kassa leeg is.
België zit met de hete patat
Voor België is het dossier explosief. Euroclear is een Belgisch bedrijf, en dus komt de juridische verantwoordelijkheid hier terecht.
De Russische ambassade dreigde al openlijk met vergeldingsmaatregelen. Russische cyberaanvallen op Euroclear zijn een reëel risico.
Nog gevoeliger is het investeringsverdrag uit 1989, dat toenmalig minister Willy Claes sloot met de Sovjet-Unie. Het verdrag moest toen westerse investeerders geruststellen dat hun eigendom niet zomaar kon worden onteigend. Ironisch genoeg beroepen Russische instellingen zich nu op datzelfde verdrag om schadeclaims in te dienen tegen België.
De Russische Centrale Bank zou — als het geld effectief wordt uitgeleend — kunnen stellen dat haar activa illegaal zijn aangewend. In dat geval kan ze een arbitrageprocedure starten die België miljarden kan kosten.
De Wever wil niet de enige borg zijn
België vraagt daarom dat de risico’s worden gedeeld. Als Euroclear ooit 175 miljard aan Rusland moet terugbetalen, wil De Wever niet dat België alleen opdraait voor de rekening. De EU-landen zouden naar rato van hun economie borg staan:
- Duitsland: ±40 miljard euro
- Frankrijk: ±25 miljard euro
- België: ±3 à 4 miljard euro
De Europese Commissie belooft dat deze garanties niet zullen meetellen bij de nationale schuld. Maar wie ooit met de Europese begrotingsregels te maken kreeg, weet dat zulke beloften zelden eeuwig standhouden.
Het reputatierisico: Brussel als onzekere kluis
Naast de juridische dreiging is er het reputatierisico.
De Europese Unie geldt vandaag als veilige haven voor internationale reserves. Als Europa nu officieel Russisch geld “leent” aan een oorlogvoerende tegenstander, kijken landen als China, India en Saoedi-Arabië ongetwijfeld twee keer na of hun activa nog veilig zijn in Europese handen.
Tot voor kort hield de Europese Centrale Bank daarom de boot af. Maar de politieke druk groeit, en de ECB lijkt bereid om deze keer mee te gaan. Als de regeringsleiders vandaag hun zegen geven, zal de Europese Commissie binnen enkele weken een concreet wetsvoorstel voorleggen.
De rekening van de oorlog
Europa wil Oekraïne blijven steunen, maar zoekt wanhopig naar geld dat niet van de eigen burgers komt. Het resultaat is een juridisch huzarenstuk dat balanceert tussen financiële creativiteit en geopolitiek risico.
De essentie blijft: oorlogje spelen is duur. En als de rook optrekt, zal blijken wie de echte rekening betaalt — Oekraïne, Rusland, of België, dat vandaag de kluis bewaakt waar 175 miljard euro oorlogsgeld ligt te slapen.
(Foto: Shutterstock)
