Tien jaar na de aanslagen van 22 maart 2016 in Brussel koos Christelle Giovannetti, overlevende van de explosie in metrostation Maalbeek, voor een ongewone stap: ze zocht het gesprek op met dader Mohamed Abrini in de gevangenis. Niet voor vergeving, maar voor begrip.
Een ontmoeting tien jaar in de maak
De aanslagen van 22 maart 2016 lieten diepe littekens na in België — en bij Christelle Giovannetti in het bijzonder. Als overlevende van de aanslag in metrostation Maalbeek in Brussel droeg ze jarenlang de vraag mee: *waarom?* Tien jaar later besloot ze antwoorden te zoeken op een manier die weinig slachtoffers kiezen: door rechtstreeks in gesprek te gaan met een veroordeelde dader.
Via de non-profitorganisatie Médiante — die slachtoffers en daders met elkaar in contact brengt in het kader van het herstelrecht — organiseerde ze een ontmoeting met Mohamed Abrini in de gevangenis. Abrini, bijgenaamd "de man met het hoedje", werd gefilmd op de luchthaven van Zaventem op de dag van de aanslagen, naast de twee mannen die zichzelf opbliezen. Hij vluchtte na de explosies en zit vandaag zijn straf uit in de gevangenis van Leuze-en-Hainaut in de provincie Henegouwen.
"Op de parkeerplaats vroeg ik me af wat ik daar deed"
Het was geen gemakkelijke stap. "Op de parkeerplaats van de gevangenis vroeg ik me af wat ik daar deed", geeft Christelle toe. Maar ze zette door. En het verrassende: bij de eerste ontmoeting was Abrini zenuwachtiger dan zij.
Ze brachten de hele middag pratend door. Het was geen konfrontatie, geen verhoor. "Eigenlijk wilde ik het gewoon begrijpen", legt ze uit.
Het gesprek richtte zich op achtergrond en levenspad — niet op excuses of vergeving. "We zijn even oud en zijn opgegroeid in samenlevingen die niet zo verschillend zijn — ik in Frankrijk, hij in België — en toch hadden we op een gegeven moment heel verschillende levensvisies." Ze ontdekten ook raakvlakken. "We hebben allebei een broer of zus verloren."
"Je kunt jezelf niet langer wijsmaken dat ze monsters zijn"
Christelle beschrijft Abrini als iemand die veel praat, veel nadenkt en veel leest. "Als je oog in oog met hem in een kamer staat, kan je de mens niet negeren. Je kunt jezelf niet langer wijsmaken dat ze monsters zijn die totaal anders zijn dan wij."
Volgens haar heeft Abrini spijt en aanvaardt hij de verantwoordelijkheid voor zijn daden. "Hij verschuilt zich niet achter excuses. Hij ziet de dingen anders." Ze benadrukt dat de gesprekken geen invloed hebben op zijn rechtszaak — de 41-jarige Abrini zit een Belgische straf van 30 jaar en een levenslange Franse straf uit.
Christelle sloot zich ook aan bij het collectief Retissons du lien, dat slachtoffers van terroristische aanslagen en families samenbrengt in gevangenissettings. "Het zijn soms bijna filosofische gesprekken over het leven en hoe we samen iets kunnen opbouwen."
"Ik heb een bladzijde omgeslagen"
Voor Christelle zijn de gesprekken ook een persoonlijk verwerkingsproces. "Ik heb innerlijke rust gevonden. Ik heb het boek niet dichtgedaan, maar ik heb een bladzijde omgeslagen."
Het rechtssysteem heeft zijn oordeel geveld, benadrukt ze, en dat staat niet ter discussie. "Het is niet aan mij om recht te spreken. Ik wilde begrijpen wie er schuilgaat achter de tralies, wat er achter de ideologie en achter iemands levensverhaal zit."
