Geen woorden, maar poen.
Voor de vrederechter in Antwerpen start dinsdag een uitzonderlijke procedure die het PFAS-dossier opnieuw op scherp zet. Maar liefst 1.400 buurtbewoners uit de omgeving van de fabriek van 3M in Zwijndrecht eisen elk een provisionele schadevergoeding van 20.000 euro wegens gezondheidsrisico’s door PFAS-vervuiling. Samen gaat het om een claim van 28 miljoen euro.
Het is hoogst ongebruikelijk dat zo’n grote groep burgers tegelijk voor de vrederechter verschijnt. De zaak onderstreept hoe het milieuschandaal evolueert van een saneringsprobleem naar een massaal aansprakelijkheidsdossier.
Gezondheidsschade als juridische hefboom
De eisers beroepen zich op onderzoeken die bij hen verhoogde PFAS-waarden in het bloed vaststelden. Internationaal onderzoek linkt die stoffen aan mogelijke verstoringen van immuniteit, hormonen en cholesterol.
De bewoners stellen dat hun leefomgeving en fysieke integriteit zijn aangetast door de activiteiten van de chemiegroep, die decennialang PFAS produceerde voor onder meer blusschuim en waterafstotende toepassingen.
De gevraagde bedragen zijn voorlopig slechts een voorschot. De bedoeling is later, wanneer gezondheidseffecten duidelijker worden, een volledige schadebegroting te maken. De provisie moet vooral vermijden dat claims zouden verjaren en moet juridisch vastleggen dat de hinder structureel is.
Van symbolische uitspraak naar massaclaim
De zaak bouwt voort op een precedent uit 2023, toen een gezin uit de buurt al een beperkte voorlopige schadevergoeding kreeg wegens abnormaal hoge PFAS-waarden. Die uitspraak fungeert nu als opstap voor een veel grotere collectieve claim.
De strategie van de bewoners is duidelijk: eerst erkenning van de hinder en aansprakelijkheid, daarna pas de volledige financiële afrekening.
Sanering blijft achter op het conflict
Intussen blijft de effectieve bodemsanering rond de fabriek aanslepen. Volgens OVAM zou die dit jaar eindelijk van start gaan, al werd het project herhaaldelijk vertraagd door vergunningen, technische aanpassingen en discussies over de aanpak.
Zelfs na sanering waarschuwen experts dat PFAS-residuen mogelijk blijven circuleren in voedselketens, wat het vertrouwen bij bewoners verder ondermijnt.
Juridisch keerpunt in het milieubeleid
De procedure kan uitgroeien tot een kantelpunt. Niet alleen voor 3M, maar ook voor hoe België industriële vervuiling juridisch afhandelt.
Waar milieuschade vroeger vooral een bestuurlijk dossier was, dreigt ze nu een massale civiele claimindustrie te worden. En die kan voor bedrijven veel duurder uitvallen dan welke sanering ook.
(Foto: Gianni Barbieux/Photo News)
