Wanneer wordt het gĂȘnant genoeg om hem naar huis te sturen?
Mark Rutte dook deze week diep â héél diep â in het achterwerk van Donald Trump. We kregen een mengeling van politieke zelfverloochening, morele verwarring en ronduit plaatsvervangende schaamte. En dat op een NAVO-top waar de veiligheid van de wereld zogezegd centraal stond.
"Daddy"? Serieus, Mark?
Het begon allemaal met een sms die Trump zelf wereldkundig maakte â een ode van Rutte aan de Grote Leider uit Mar-a-Lago. âBeste Donald, gefeliciteerd en bedankt voor je geweldige daadkracht in Iran,â schreef de voormalige premier van Nederland toen Trump nog onderweg was naar Den Haag. âNiemand anders had het gedurfd.â Maar Mark kon niet genoeg kon krijgen van het kontje van Donald, voegde er nog dit juweeltje aan toe: âJe stevent af op een groot succes in Den Haag.â Geen ironie. Geen nuance. Een staande ovatie voor de man die de NAVO bijna aan diggelen twitterde.
En wij maar denken dat het niet erger kon, maar dan kwam er voor de cameraâs van de internationale pers het âDaddy-schandaalâ. Toen Trump de oorlog tussen Iran en IsraĂ«l vergeleek met âtwee kinderen die je op de speelplaats soms gewoon even moet laten vechtenâ, antwoordde de Nederlandse ex-premier met de nu al historische woorden: âDan moet daddy soms harde taal spreken.â Daddy. Ja. Daddy.
Volgzaamheid is geen leiderschap
Je mag lachen. Of huilen. Of je afvragen of het Westen Ă©cht zân militaire poot wil toevertrouwen aan een man die zichzelf zonder ironie in een ondergeschikte rol plaatst tegenover een autoritaire populist. Wat Rutte hier toont, is geen diplomatie. Het is geen leiderschap. Het is vleierij op het niveau van een hofnar met tunnelvisie.
In Rusland en China lachen ze ongetwijfeld in hun vuistje. De toekomstige NAVO-baas noemt een voormalige Amerikaanse president â die er niet voor terugdeinst om NAVO-partners als freeriders te beschimpen â âdaddyâ. En dat op een moment dat Europa voor zijn leven spartelt tussen oorlog, onzekerheid en strategische afhankelijkheid.
Wanneer komt het moment dat iemand gewoon zân ontslag eist?
De vraag is niet of Rutte een goeie vriend is van Trump. Of dat hij erin slaagt om voldoende defensiecenten uit de zakken van lidstaten te peuteren. De echte vraag is: waarom lijkt niemand te durven zeggen wat inmiddels zonneklaar is? Deze man heeft noch het morele kompas, noch de politieke ruggengraat die vereist is om een militair bondgenootschap door oorlog en vrede te leiden.
Iemand die bereid is zân eigen waardigheid aan te bieden als onderpand voor politieke goodwill in Washington, zal straks ook geen vuist maken als Polen, Hongarije of een andere lidstaat over de schreef gaat. En als een oorlog verder escaleert dan gedacht, willen we dan Ă©cht iemand aan het hoofd die âdaddyâ zegt tegen de man die het liefst solo speelt?
De NAVO is geen fanclub
De NAVO is geen fanclub. En leiderschap is geen auditie voor een knuffel. Wie zichzelf serieus neemt, zou inmiddels moeten beseffen dat wat Rutte deze week tentoonstelde een klap is in het gezicht van alles waar dit bondgenootschap ooit voor stond: wederzijds respect, democratische waarden en gedeelde verantwoordelijkheid.
Kan een NAV0-baas ontslagen worden?
Kan iemand die zich als schoothondje van een Amerikaanse alfakater gedraagt, wel het hoofd zijn van âs werelds machtigste militaire alliantie? De NAVO-baas moet bruggenbouwer zijn, geen loopjongen. Diplomatiek leider, geen persoonlijke PR-agent van Washington. Toch?
Maar kan zoân NAVO-baas dan ook ontslagen worden? Het antwoord is: ja, in theorie. Als een meerderheid van de 32 lidstaten het vertrouwen opzegt, kan de secretaris-generaal vriendelijk doch dringend verzocht worden zijn biezen te pakken. Maar een officiĂ«le afzettingsprocedure is er niet. Alles gebeurt achter gesloten deuren, netjes en zonder gezichtsverlies. Althans, voor zover dat nog te redden valt.
De NAVO mag dan een militaire mastodont zijn, haar topstructuur hangt aan elkaar van stilzwijgende afspraken en gladgepolijste diplomatie. Een man die zich graag onderdanig opstelt tegenover één leider, hoort daar niet aan het roer te staan. Zeker niet als die leider iemand is die de NAVO eerder een âverouderd vehikelâ noemde.
Misschien wordt het tijd dat iemand Rutte eraan herinnert: wie âdaddyâ zegt op een NAVO-top, hoort eerder thuis in een therapiesessie dan op een militaire commandobrug.
(Foto: screenshot X)