Brugse werkgelegenheid haalt opgelucht adem.
De kogel leek door de kerk. De Spaanse treinbouwer CAF zou voor 3,4 miljard euro gloednieuwe MR30-treinstellen bouwen voor de NMBS, netjes onder de mediterrane zon gefabriceerd. Maar die trein is voorlopig tot stilstand gekomen. De Raad van State – de juridische conducteur van dit verhaal – heeft de noodrem getrokken.
En dat is, zacht uitgedrukt, een fikse streep door de planning van de Belgische spoorwegmaatschappij én een stevige opsteker voor het Franse Alstom, dat met zijn Brugse fabriek op het spel stond.
Spaanse winst met Belgische prijs?
De NMBS had eind februari aangekondigd dat CAF als “voorkeursbieder” uit de bus kwam na een Europese aanbesteding voor de bouw van honderden nieuwe treinstellen. De beslissing stootte meteen op scherpe kritiek: Alstom, dat in Brugge en Charleroi meer dan 3.000 mensen tewerkstelt, had naar eigen zeggen een voorstel dat niet alleen technisch vergelijkbaar was, maar ook meer dan 100 miljoen euro goedkoper. Toch koos de NMBS voor de Spanjaarden.
Volgens Alstom-CEO Bernard Belvaux was de beslissing "shockerend" en "onbegrijpelijk". Hij trok prompt naar de Raad van State met een dossier onder de arm. En met resultaat: de Raad oordeelt nu dat de NMBS haar beslissing onvoldoende heeft onderbouwd. Vooral het gebrek aan transparantie rond de evaluatie van de technische kwaliteit van de offertes is een flagrante overtreding van de spelregels voor overheidsopdrachten.
Geen cafécoupé zonder procedure
Het verdict is helder: de NMBS mag voorlopig niet onderhandelen met CAF. De deal staat officieel on hold, en de treinbestelling is in niemandsland beland. De Raad van State zal zich later nog uitspreken over een eventuele vernietiging van de beslissing, wat de hele procedure terug naar af zou sturen.
Met andere woorden: het is nu aan de NMBS om ofwel een nieuw spoor uit te tekenen, ofwel op haar blote knieën richting Brugge te kruipen — waar men zich stilaan voorbereid had op donkere dagen.
Brugge zucht van opluchting
“Een veldslag gewonnen, maar de oorlog is nog niet voorbij,” zegt Freddy Bakker van het gemeenschappelijk vakbondsfront bij Alstom. In Brugge en Charleroi werd het nieuws ontvangen als een kleine verlossing. De vrees dat de bestellingen droog zouden vallen – en daarmee ook honderden jobs – hing al weken als een grauwe wolk boven de productiehallen.
De productie van nieuwe treinen is cruciaal voor het voortbestaan van de site. Zonder opdrachten als deze, zou Alstom niet alleen competitiviteit verliezen, maar ook het sociaal bloedbad riskeren.
CAF: Spaanse grandeur in Belgische metro’s
Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles – een naam die klinkt als een voetbalclub uit de tweede afdeling – is geen kleine jongen in de spoorwereld. CAF heeft 165 jaar ervaring op de teller en leverde al voertuigen aan grootsteden als Brussel, Antwerpen en Amsterdam.
De metrostellen die door de Brusselse ondergrond razen? CAF. De trams aan de kust? CAF. En Nederland heeft zopas nog nieuwe dubbeldekkers besteld bij dezelfde Spaanse bouwer, met een oplevering voorzien in 2029. Aan kennis dus geen gebrek.
Maar kennis is één ding, transparante en een eerlijke aanbestedingsprocedure is iets anders. En precies daar knelt het Spaanse schoentje.
Statistiek van de dag:
109 miljoen euro: het bedrag dat het voorstel van Alstom volgens interne bronnen goedkoper zou zijn geweest dan dat van CAF. Een verschil dat – als het klopt – niet zomaar onder de mat geveegd kan worden.
NMBS: “Even herbekijken, misschien”
De treinboulevard is voorlopig een doodlopend spoor. NMBS zal moeten verduidelijken waarom ze de Spaanse keuze maakte, welke beoordelingscriteria ze precies hanteerde, en of Belgische jobs werkelijk ondergeschikt zijn aan marginale puntenverschillen in een spreadsheet.
De Raad van State heeft alvast duidelijk gemaakt dat een bedrijf dat met overheidsgeld rijdt, zich aan de regels moet houden. De komende weken zal blijken of CAF nog aan boord blijft, of dat Alstom alsnog de rit van zijn leven mag maken.
