Het is een vreemd kerstseizoen in West-Europa. Waar kerstmarkten ooit stonden voor glĂŒhwein, lichtjes, braadworst en een onschuldige vorm van winterse gezelligheid, lijken ze dit jaar steeds vaker het decor te worden van spanning, politieaanwezigheid en culturele frictie. In Duitsland worden extremisten opgepakt die aanslagen op kerstmarkten voorbereidden. Elders worden markten verstoord door luidruchtige betogingen.
En in het Britse Manchester ging men nĂłg een stap verder: daar staat op een kerstmarkt een kraampje waar bezoekers worden bekeerd tot de islam. Dat roept een simpele, maar ongemakkelijke vraag op: hoe zijn we hier beland?
Een kerstmarkt is geen neutrale beursvloer. Het is geen lege doos waar eender wie eender welke boodschap kan komen verkopen. Het is een cultureel en historisch fenomeen, diep verankerd in de christelijke traditie van Europa. Zelfs wie niets met religie heeft, begrijpt dat kerstmarkten draaien rond een gedeeld erfgoed, niet rond ideologische kruisbestuiving.
Dat net op zoân plek mensen worden aangesproken met de boodschap dat ze âhet ware geloofâ moeten omarmen, voelt voor veel bezoekers niet als dialoog, maar als provocatie. Niet omdat islam per definitie onverenigbaar is met Europa, maar omdat context ertoe doet. Niemand zet een glĂŒhweinkraam op tijdens de ramadan om mensen warm te maken voor het kerstverhaal. Waarom geldt die vanzelfsprekende terughoudendheid dan niet omgekeerd?
De verdediging is steevast dezelfde: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van religie, inclusiviteit. Mooie woorden, maar ze worden steeds vaker gebruikt als excuus om elk gevoel voor plaats, moment en culturele gevoeligheid overboord te gooien. Vrijheid betekent niet dat alles overal kan. Ze betekent dat je rechten hebt, maar ook verantwoordelijkheden.
Wat dit vooral blootlegt, is een politiek en bestuurlijk vacuĂŒm. Lokale overheden durven geen grenzen meer te trekken uit angst om beschuldigd te worden van intolerantie. En dus laten ze alles toe, tot frustratie van een groeiende groep burgers die zich afvraagt of er nog zoiets bestaat als een gedeelde publieke ruimte met duidelijke spelregels.
Het probleem is niet religie. Het probleem is het ontbreken van kader. Wanneer alles altijd maar moet kunnen, eindigt niets nog ergens. Dan wordt een kerstmarkt geen kerstmarkt meer, maar een openluchtforum waar elke ideologie mag concurreren om aandacht, hoe ongepast de setting ook is.
En precies daar wringt het. Want wie blijft toegeven uit angst voor conflict, krijgt het conflict alsnog, maar dan rauwer, bozer en minder beheersbaar. Mensen voelen zich niet gehoord, niet beschermd in wat voor hen vertrouwd is. En dat vacuĂŒm wordt vervolgens gevuld door extremen, aan alle kanten.
De vraag is dus niet of iemand mag geloven wat hij wil. De vraag is: durven we nog zeggen dat sommige plekken, momenten en tradities een eigen betekenis hebben? Of blijven we doen alsof alles uitwisselbaar is, tot zelfs kerstmarkten hun ziel verliezen?
Want als zelfs daar geen grenzen meer bestaan, dan is de vraag niet of het ontspoort, maar wanneer.
En misschien nog belangrijker: wie zal dan verbaasd doen?
UK journalist shows at the Manchester Christmas Market, Muslims have setup a booth to convert UK citizens to Islam
Tolerance will end Western Civilization pic.twitter.com/WrAwZ5RAYHâ Wall Street Apes (@WallStreetApes) December 17, 2025
