Quickie rekt de klok: vijf dagen filibuster tegen ‘Money Control’.
Vincent Van Quickenborne (Open VLD) voert in de Kamercommissie Financiën een filibuster die intussen historische proporties aanneemt. Verspreid over meerdere zittingen heeft hij ruim 34uur spreektijd verzameld, goed voor vijf dagen onafgebroken vertragingstactiek. Zijn doel blijft onveranderd: de stemming tegenhouden over een nieuwe wet die de fiscus toelaat bankgegevens automatisch te kruisen met andere databanken om fraude sneller op te sporen.
De inzet: een nieuw controlesysteem
De regering werkt aan een systeem waarbij de halfjaarlijkse banksaldi van alle Belgen – aangevuld met leningen, vastgoed en fiscale gegevens – in één omgeving worden samengebracht. Algoritmes moeten afwijkende patronen detecteren, waarna een ambtenaar het dossier overneemt. Het betekent een duidelijke verschuiving: van gerichte controles op basis van vermoedens naar automatische screening van álle burgers.
Privacywaakhonden halen stevig uit. De Gegevensbeschermingsautoriteit en de Raad van State waarschuwen voor een “fundamentele inbreuk” op de persoonlijke levenssfeer en voor het risico op foute conclusies. Tegenstanders noemen het systeem ondertussen ‘Money Control’, een parallellijn met het omstreden Europese ‘Chat Control’, waarbij communicatie preventief zou worden gescand.
Zeveren en blijven zeveren
In België geldt dat een parlementslid in een commissie onbeperkt aan het woord mag blijven zolang het binnen het onderwerp blijft. Van Quickenborne benut die regel maximaal. Vorige week sprak hij 11 uur aan één stuk; deze week startte hij opnieuw om 14 uur en gaat hij door tot hij geen inhoud meer heeft – of tot zijn stem het begeeft.
Zijn interventies blijven strikt binnen het dossier. Maar hij benut elk zijspoor dat hem extra minuten oplevert: genealogische uitweidingen over collega-parlementsleden, uitgebreide complimenten aan het verslagbureau, vergelijkingen met Europese surveillancewetten en zelfs logistieke intermezzo’s.
Tijdens een van die sessies liet hij pizza’s bezorgen; commissievoorzitter Steven Vandeput (N-VA) moest hem zelfs tot orde roepen wegens spreken met volle mond.
Wachten tot hij bezwijkt: de uitputtingstactiek
De regeringspartijen schakelen intussen over op uithoudingstactiek. Er is afgesproken dat er permanent voldoende leden in de zaal blijven zodat de zitting niet hoeft te worden geschorst. Vorige week eindigde de meerderheid om 22 uur, volgens sommigen een fout die Van Quickenborne ruimte gaf om te herbeginnen. Nu willen ze doorzetten tot hij uitgepraat raakt.
Van Quickenborne krijgt sporadische steun van andere oppositieleden. Vlaams Belanger Lode Vereeck vulde op zijn beurt spreektijd met bijkomende bedenkingen, wat wettelijk is toegestaan.
Zijn verzet: “Elke Belg als potentiële fraudeur”
De liberaal blijft bij zijn kernkritiek: de wet creëert volgens hem een databank waarin alle 11 miljoen Belgen worden samengebracht en waar algoritmes vervolgens iedereen screenen op basis van vermoedelijke afwijkingen.
“Dit zet het vermoeden van onschuld op de helling,” zegt hij. Hij betwist bovendien dat de maatregel enkel zware criminelen viseert: “Dat staat nergens in de wet.” Ook het gebruik van artificiële intelligentie wordt volgens hem onderschat. Hij zegt “tal van aanwijzingen” te hebben dat AI wel degelijk wordt ingezet in de detectiesystemen.
Strategisch effect, maar beperkte marge
Of zijn tactiek het wetsontwerp kan tegenhouden, is twijfelachtig. De stemming kan worden vertraagd, maar niet eindeloos. Fiscale wetten moeten bovendien voor 1 januari goedgekeurd worden om operationeel te zijn. De meerderheid plant daarom desnoods nachtzittingen om het dossier af te werken.
Toch heeft de operatie-tijdrekken een neveneffect: het dossier krijgt meer publieke aandacht dan de regering wellicht had gehoopt. De vergelijking met ‘Chat Control’, de bezorgdheid rond privacy en de vrees voor een vermogenskadaster duiken steeds vaker op in de debatten.
Van Quickenborne heeft voorlopig nog geen signalen gegeven dat hij op korte termijn zal stoppen. Zolang hij fysiek overeind blijft én binnen het onderwerp kan blijven, blijft de commissie geblokkeerd — met als inzet een van de meest ingrijpende fiscale controlemechanismen van de voorbije jaren.
