Wél een gedenksteen en een hoop juridische rookgordijnen.
Vier jaar na de fatale instorting van een school in aanbouw op Nieuw Zuid, ligt er in Antwerpen een gedenksteen. Vijf arbeiders dood. Negen zwaargewonden. Allemaal buitenlanders, allemaal uit de goedkope uithoeken van Europa geplukt om snel en goedkoop te bouwen voor een stad die zichzelf als modern en humaan afficheert. Wat er niet ligt? Een cent schadevergoeding. Geen euro. Geen frank nostalgie. Alleen papieren beloftes, juridische mist en een indrukwekkend staaltje collectieve brainwashing.
Welkom in België anno 2025: waar dode werfarbeiders sneller vergeten worden dan de seizoensfinale van Familie.
Verzekeringen, schijnzelfstandigen en andere Belgisch-surrealistische gedrochten
“De meeste slachtoffers zijn gewoon achtergelaten. Zoals een lege werfkeet na de lunchpauze.” Maartje De Schutter van vakbond ABVV spaart de woorden niet. De mannen die op 18 juni 2021 van de stellingen naar hun dood vielen, bleken schijnzelfstandigen of gedetacheerd via constructies die vooral dienen om verantwoordelijkheid in rook op te laten gaan. Geen echte arbeidsovereenkomst, geen ongevallenverzekering, geen vangnet. Alleen het beton brak hun val.
In de nasleep van de ramp werden snel een paar politieke pleisters geplakt. Een verzekeringsconsortium werd aangekondigd, parlementair theater opgevoerd, en de media mochten het even verontwaardigd brengen. Maar nadien? Niks. Nul. Nada. Juridische bezwaren, administratieve stilte, en vooral: tijd rekken.
Want tijd geneest alle wonden, zeggen ze. Zeker als de wonden niet van jou zijn.
Meer aannemers dan slachtoffers
De cijfers op de werf lezen als een horrorroman voor elke arbeidsinspecteur met gewetensproblemen. Meer dan 249 onderaannemers, op één bouwwerf. Officieel stonden er maar een paar op de lijst. Controle? Nagenoeg onbestaand. Eén van de grootste onderaannemers - een louche firma te zijn die nu failliet is verklaard - had zelfs een een zwaargewonde illegaal aan het werk gezet.
De hoofdaannemer, Democo, was volgens verslagen al zes maanden vóór de ramp op de hoogte van stabiliteitsproblemen. En deed: niks. Of beter gezegd: bouwde verder. Want tijd is geld. En elke dag vertraging kost rendement. Mensenlevens daarentegen? Dat blijkt in deze sector een fictieve kost.
Symbooldossier voor een failliet systeem
De vakbonden noemen de zaak een symbooldossier, en ze hebben gelijk. Dit is hét uithangbord van hoe de Belgische bouwsector met onderaannemers, arbeidsmigranten en veiligheid omspringt: als wegwerpmateriaal. Alles netjes in subcontracten verpakt, zodat niemand echt verantwoordelijk is wanneer het fout gaat.
De juridische expert heeft z’n verslag afgerond, de inspectie “Toezicht Welzijn op het Werk” ook. Maar voorlopig wordt er alleen herdacht, niet bestraft. Opnieuw zullen vakbonden komende vrijdag bloemen leggen aan de voet van een gedenksteen. Een stil eerbetoon aan vijf mannen zonder naam in de krant, zonder gezicht op het nieuws, maar met families die nog altijd wachten op gerechtigheid. En geld.
