Politiek à la Flamande: eerst doen dan denken, daarna (teveel) betalen.
De Vlaamse koelkastpremie, beter bekend als de ‘frigobon’, blijkt dit jaar een veel duurder grapje dan ze in Brussel hadden ingeschat. De premie voor energiezuinige huishoudtoestellen, waaronder koelkasten, diepvriezers, wasmachines en droogkasten, kost de Vlaamse overheid al 12,5 miljoen euro. Dat blijkt uit een antwoord van minister voor Energie Melissa Depraetere (Vooruit) op een parlementaire vraag van Chris Janssens (Vlaams Belang).
Stormloop op de kortingsbon
Sinds de start van het programma werden tot en met augustus meer dan 200.000 aanvragen ingediend. Ruim 160.000 voldeed aan de voorwaarden en werden goedgekeurd. De populariteit van de bon nam een vlucht toen begin dit jaar de premie werd uitgebreid: ongeveer een derde van alle Vlaamse gezinnen kwam in aanmerking.
De piek kwam er in de eerste drie maanden van het jaar: in januari gingen 99.863 aanvragen binnen, in februari 50.233 en in maart 26.103. Van die bijna 176.000 aanvragen waren er 143.000 geldig.
Verstrenging van de voorwaarden
Om de stormloop te temperen, voerde minister Depraetere eind maart enkele aanpassingen door:
- Het maximum aantal bonnen per gezin werd beperkt.
- De geldigheidsduur werd ingekort van twee jaar naar 45 dagen.
- Droogkasten werden uitgesloten van de premie.
- De vereisten voor het energielabel werden strenger.
Na deze maatregelen daalde de aanvraagdruk aanzienlijk. Sinds april werden er gemiddeld 5.640 bonnen per maand aangevraagd, waarvan 4.200 goedgekeurd.
Vier keer duurder dan gepland
Toch loopt de financiële impact veel hoger op dan oorspronkelijk begroot. Waar de Vlaamse regering initieel 4 miljoen euro had voorzien, zal het bedrag over het hele jaar naar verwachting 17,9 miljoen euro bedragen – vier keer zo veel. De 12,5 miljoen euro die tot augustus werd uitgegeven, laat alvast zien hoe populair het systeem bleef ondanks de verstrenging.
Einde van de ‘frigobon’
Hoewel minister Depraetere de premie steunde en de uitbreiding onder haar voorgangster Zuhal Demir (N-VA) was beslist, verdwijnt de koelkastpremie volgend jaar volledig. De bonnen die tot 25 maart werden toegekend, blijven nog twee jaar geldig, waardoor de nasleep van de uitgaven nog even voelbaar blijft.
De Vlaamse overheid trekt zo een streep onder een van de meest besproken en tegelijk omstreden energiepremies van de afgelopen jaren. Een dure herinnering aan hoe een ogenschijnlijk eenvoudige stimulans voor energiebesparing kan uitgroeien tot een budgettair spektakel.
