Een Brusselse agent wordt doodgeschoten en Vlaams Belang ruikt zijn kans. Tom Van Grieken haalt de rijkswacht uit de mottenballen, wil zware criminelen levenslang opsluiten en veertienjarige delinquenten als volwassenen berechten. Wie een dubbele nationaliteit heeft en minstens drie jaar cel krijgt, moet zijn Belgische paspoort verliezen. De partij belooft orde en gezag. Nu nog aantonen dat haar recepten meer opleveren dan applaus.
Een politieman wordt tijdens zijn werk vermoord. In Brussel en Luik raken tientallen agenten gewond bij rellen. Wie dan beweert dat de bescherming van politie en hulpdiensten dringend beter moet, trapt een open deur in. De vraag is wat de overheid concreet gaat doen om te voorkomen dat de volgende agent zijn dienst niet overleeft.
Tom Van Grieken en Kamerlid Ortwin Depoortere hebben hun antwoord klaar: één minister van Veiligheid, een korps met militaire status naar het voorbeeld van de vroegere Rijkswacht, effectief levenslang voor zware criminelen, volwassen berechting vanaf veertien jaar voor zware feiten en het verlies van de Belgische nationaliteit voor bepaalde veroordeelden met een dubbele nationaliteit. Ook de ouders van jonge daders zouden financieel aangepakt moeten kunnen worden.
Een ambitieus pakket, dat wel. Alleen is een veiligheidsplan nog geen bewijs van veiligheid.
De rijkswacht is terug. Wie betaalt de rekening?
Vlaams Belang wil een veiligheidskorps met militaire status, geïnspireerd op de vroegere Rijkswacht, de Nederlandse Koninklijke Marechaussee en de Franse Gendarmerie. Het beeld is duidelijk: een gedisciplineerd korps dat de georganiseerde misdaad met vaste hand aanpakt en het gezag herstelt.
Alleen ontbreekt nog de praktische uitleg. België beschikt al over een geïntegreerde politie met lokale en federale diensten. Welke bevoegdheden krijgt het nieuwe korps? Welke taken neemt het over? Hoe verloopt de samenwerking en wie controleert de werking? En hoeveel gaat deze operatie kosten?
Zware drugsbendes oprollen vraagt gespecialiseerde recherche, financiële opsporing, internationale samenwerking en een justitieapparaat dat dossiers tijdig behandelt. Een militaire bevelstructuur kan bepaalde voordelen bieden, maar lost geen gebrekkige samenwerking of personeelstekorten op door simpelweg een nieuw uniform in te voeren.
De Rijkswacht terughalen klinkt stoer. Bewijzen dat een nieuwe versie efficiënter werkt, vraagt een onderbouwd plan, een begroting en duidelijke doelstellingen. De belastingbetaler heeft weinig aan nostalgie in uniform als de problemen achter de schermen dezelfde blijven.
Levenslang. En nu écht?
Voor zware criminelen wil Vlaams Belang levenslang zonder vervroegde vrijlating. Wie een politieman vermoordt, moet volgens de partij nooit meer op vrije voeten komen.
Na de dood van Nordine El Talbi is die reactie begrijpelijk. Toch is verontwaardiging geen wetgeving. In België betekent levenslang niet automatisch dat een veroordeelde onder alle omstandigheden tot zijn dood opgesloten blijft. De uitvoering van de straf is aan wettelijke regels en procedures gebonden. Wie dat wil veranderen, moet uitleggen hoe dat juridisch houdbaar kan gebeuren.
Ook de strafmaat alleen vertelt niet het hele verhaal. Een zware straf heeft weinig afschrikkende waarde als de pakkans tekortschiet, onderzoeken aanslepen of dossiers jarenlang blijven liggen. Justitie moet niet alleen streng kunnen straffen, ze moet ook voldoende capaciteit hebben om haar werk behoorlijk en tijdig te doen.
Investeren in rechercheurs, vervolging en strafuitvoering is minder spectaculair dan een gevangenisdeur die voorgoed dichtgaat. Het is wel een essentieel onderdeel van een veiligheidsbeleid dat resultaten wil boeken.
Veertien jaar en klaar voor de volwassenenrechter?
Zware jeugddelinquenten vanaf veertien jaar als volwassenen berechten voor feiten zoals terrorisme, bendecriminaliteit en ernstig geweld tegen hulpverleners: ook dat staat op het verlanglijstje van Vlaams Belang.
Dat minderjarigen niet met zware misdrijven mogen wegkomen, spreekt voor zich. Slachtoffers hebben weinig aan de vaststelling dat hun aanvaller nog geen achttien is. De samenleving moet beschermd worden en ernstig geweld moet duidelijke gevolgen hebben.
Maar veertienjarigen zijn geen volwassenen in een kleinere verpakking. Hun ontwikkeling, beoordelingsvermogen en vatbaarheid voor groepsdruk verschillen van die van volwassenen. Dat ontslaat hen niet van verantwoordelijkheid, maar maakt wel uit voor de manier waarop je hen berecht en de kans verkleint dat ze opnieuw feiten plegen.
Een harde aanpak kan noodzakelijk zijn, maar de straf moet ook bijdragen aan het voorkomen van nieuwe slachtoffers. Anders blijft vooral de behoefte aan vergelding over.
Ook ouders zouden financieel kunnen worden aangepakt, bijvoorbeeld door het groeipakket te beperken of af te schaffen. Betekent dat dan ook dat de broers en zussen mee moeten boeten? Ook hier zijn er punten en komma's die niet in een slogan passen.
Belgisch paspoort: inleveren bij drie jaar cel?
Wie een dubbele nationaliteit heeft en minstens drie jaar cel krijgt, zou volgens het voorstel de Belgische nationaliteit moeten verliezen en na de straf naar het land van herkomst worden teruggestuurd.
Het paspoort wordt zo een bijkomende straf, met een duidelijke politieke ondertoon: wie zware misdrijven pleegt, hoort hier niet thuis.
De woede is terecht. Het beleid moet werken.
Volgens cijfers van de vakcentrale VSOA steeg het aantal geregistreerde feiten van slagen en verwondingen tegen ambtenaren tussen 2020 en 2024 van 1.414 naar 1.688, een toename van ongeveer twintig procent. Politiemensen vertegenwoordigden volgens de aangehaalde gegevens vorig jaar 52,78 procent van de processen-verbaal in die categorie.
Die cijfers zijn geen klein bier. Agenten moeten hun werk kunnen doen zonder bij iedere interventie voor hun veiligheid te vrezen. Geweld tegen hulpverleners vraagt een kordate reactie, voldoende middelen en een justitie die consequent optreedt.
Wie die bezorgdheid wegzet als extreemrechts, maakt het zichzelf gemakkelijk. Iedereen wil veilige straten, politiemensen die hun werk aankunnen en een strafrecht dat niet machteloos toekijkt. Dat zijn basisverwachtingen van een functionerende rechtsstaat.
Maar een ernstig probleem maakt niet ieder voorgesteld antwoord automatisch verstandig. Een nieuwe rijkswacht moet haar meerwaarde bewijzen. Een strengere strafregeling moet juridisch standhouden. De berechting van minderjarigen als volwassenen moet de veiligheid daadwerkelijk verbeteren. En maatregelen rond nationaliteit moeten verder gaan dan politieke symboliek.
De andere partijen kunnen zich niet verschuilen achter de mededeling dat veiligheid ingewikkeld is. Wie de voorstellen van Vlaams Belang afwijst, moet uitleggen wat er dan wél moet gebeuren. Hoe worden gerechtelijke achterstanden weggewerkt? Waar zijn extra politiemensen nodig? Hoe worden zware geweldplegers sneller opgespoord en vervolgd? En welke maatregelen verminderen recidive?
Wie beschermt de burger wanneer de camera's uitstaan?
De moord op Nordine El Talbi verdient meer dan een politiek duel over wie het hardst kan optreden. Ze vraagt een overheid die politiemensen beschermt, daders ter verantwoording roept en haar beloften omzet in resultaten.
Vlaams Belang mag zijn vijfpuntenplan verdedigen, maar moet ook aantonen wat het oplevert, wat het kost en welke problemen het daadwerkelijk oplost. De andere partijen moeten op hun beurt bewijzen dat hun eigen aanpak meer is dan een reeks vertrouwde verklaringen na alweer een ernstig geweldsincident.
De echte test is niet hoeveel applaus een veiligheidsplan oplevert, maar of het voorkomt dat er straks opnieuw een agent sterft.
(Foto: YouTube)
