Parijs lacht, België betaalt.
Terwijl Belgische gezinnen jarenlang leerden leven met torenhoge energiefacturen, vloeiden achter de schermen miljarden richting Parijs. Niet een paar honderd miljoen. Geen boekhoudkundige voetnoot. Maar een transfer van een omvang waar zelfs doorwinterde financiële specialisten even stil van worden.
Zoals De Tijd donderdag onthulde, keerde Electrabel in 2025 liefst 10,4 miljard euro uit aan het Franse moederbedrijf Engie. Daarbovenop kwam nog eens een dividend van 6,2 miljard euro. Totaal: 16,6 miljard euro die vanuit België richting Frankrijk verdween. Meteen een van de grootste winstuitkeringen ooit vanuit een Belgisch bedrijf.
De vraag die veel mensen zich stellen: worden we hier opnieuw grandioos bij de neus genomen?
De Belgische melkkoe van Parijs
Electrabel was ooit het kroonjuweel van de Belgische energiesector. Vandaag lijkt het steeds meer op een geldautomaat voor de Franse moedermaatschappij. Volgens De Tijd verkocht Electrabel vorig jaar voor 41,5 miljard euro aan participaties en activa aan Engie in Parijs. Internationale energiebelangen, miljardenparticipaties en eigendommen werden uit België weggehaald in een operatie die intern omschreven wordt als een “afslanking”.
Dat klinkt proper en zakelijk. Maar voor veel Belgen voelt het eerder alsof het huis wordt leeggehaald terwijl wij achterblijven met de facturen.
De operatie kwam er na de fameuze Phoenix-deal die de regering-De Croo - geïnspireerd door de koningin van het plan b, Tine Van der Straeten - eind 2023 sloot met Engie over de verlenging van Doel 4 en Tihange 3. In ruil voor bijna 16 miljard euro mocht Engie een groot deel van zijn nucleaire risico’s doorschuiven naar de Belgische staat. Met andere woorden: wanneer het over winsten gaat, stroomt het geld naar Parijs. Wanneer het over nucleaire risico’s en afval gaat, mag de Belgische belastingbetaler mee opdraaien.
Eerst cashen, dan verantwoordelijkheid doorschuiven
Jarenlang gold binnen de Wetstraat één grote angst: dat de Fransen Electrabel zouden “uitkleden” en België uiteindelijk zou achterblijven met de gigantische kosten van nucleaire sanering. Daarom dienden de internationale participaties van Electrabel als een soort financiële waarborg.
Maar plots bleek dat allemaal geen probleem meer.
Na de deal met de regering mocht Engie die activa gewoon overhevelen naar Frankrijk. Volgens Electrabel-topman Marc Franchimont is dat “een normale praktijk binnen multinationals”. Misschien. Alleen gaat het hier niet over een doorsnee multinational die schoenen verkoopt of yoghurt produceert. Het gaat over een energiesector die decennialang gigantische winsten maakte dankzij Belgische infrastructuur, Belgische consumenten en Belgische kerncentrales.
En nu vloeien de miljarden weg.
De burger betaalde altijd de rekening
Wat deze operatie extra wrang maakt, is de timing. Belgische gezinnen kregen de voorbije jaren facturen die complete middenklassegezinnen deden slikken. Bedrijven kreunden onder energieprijzen. Politici riepen op om korter te douchen, thermostaten lager te zetten en “solidair” te zijn tijdens de energiecrisis.
Maar tegelijk bleek er achter de schermen blijkbaar ruimte genoeg om tientallen miljarden te verschuiven en recorddividenden uit te keren.
Dat is precies waarom zoveel mensen het vertrouwen kwijt zijn. De gewone burger krijgt steevast te horen dat de situatie “complex” is, dat offers nodig zijn en dat er “geen alternatief” bestaat. Maar wanneer grote spelers aan tafel zitten, lijken plots alle deuren open te gaan.
België blijft achter met de risico’s
Nog opvallender: de federale regering wil nu zelfs onderhandelen om het volledige nucleaire park over te nemen van Engie. Anders gezegd: België dreigt opnieuw een groter stuk verantwoordelijkheid op zich te nemen, terwijl de financiële slagkracht steeds verder richting Parijs verschuift.
Dat roept een ongemakkelijke vraag op: hoe vaak gaan Belgische regeringen zich nog in een hoek laten zetten door buitenlandse energiebedrijven?
Uiteindelijk blijft één vaststelling overeind: wanneer er miljardenwinsten gemaakt worden, vertrekken die naar de aandeelhouder. Wanneer er risico’s opduiken, kijkt iedereen plots naar de belastingbetaler.
En de Belgische consument? Die mag opnieuw braaf zijn voorschotfactuur betalen.
(Foto: Didier Lebrun/ /Photo News)
