Na jaren van affaires en schandalen kiest de PS met nieuwe statuten voor een streng intern deontologisch regime.
Je moet het de Franstalige socialisten nageven: gevoel voor timing hebben ze wel. Na decennia waarin de PS zowat elke grote politieke rel, belangenvermenging of sjoemelaffaire in Wallonië en Brussel wel eens van dichtbij heeft mogen bekijken, heeft de partij besloten haar geweten een grondige onderhoudsbeurt te geven.
Op een congres in Jambes keurde de PS zondag nieuwe partijstatuten goed die integriteit, goed bestuur en ethiek centraal moeten plaatsen. Er komen verplichte opleidingen over deontologie, registers waarin alle mandaten en inkomsten worden bijgehouden, mentoren voor nieuwe mandatarissen en automatische sancties voor wie de regels overtreedt.
Met andere woorden: de partij die jarenlang een haast encyclopedische bijdrage leverde aan de Belgische politieke schandaalcultuur wil zich vandaag verkopen als het toonbeeld van morele zuiverheid.
Een nieuw imago na een indrukwekkend verleden
De timing is geen toeval. De PS sleept al jaren een reputatie mee die niet bepaald gebouwd is op transparantie en voorbeeldig bestuur.
Van Carolorégienne en Publifin, over Samusocial, Qatargate, de perikelen rond Marie Arena en Marc Tarabella, tot recente beschuldigingen van cliëntelisme in Anderlecht en discussies over belangenvermenging: het lijstje is intussen zo lang dat een aparte archiefkast nauwelijks nog volstaat.
Vrijwel elke generatie PS-kopstukken kreeg vroeg of laat af te rekenen met dossiers die de partij deden uitgroeien tot hét symbool van politieke vriendjespolitiek in Franstalig België.
Maar kijk, vanaf nu komt daar dus verandering in. Op papier toch.
Wie zich wil verrijken...
PS-voorzitter Paul Magnette hield zijn militanten voor dat wie zich binnen de partij wil verrijken, beter elders gaat aankloppen.
Een opmerkelijke uitspraak voor een partij die jarenlang door haar tegenstanders precies daarvan werd beschuldigd.
Nog opmerkelijker was Magnette's analyse dat misstappen van socialisten harder aankomen dan die van rechtse partijen. Volgens hem verwachten burgers van links nu eenmaal meer ethisch gedrag.
Dat klopt wellicht. Alleen is dat vertrouwen de voorbije twintig jaar niet bepaald spontaan verdwenen. Dat werd steen voor steen afgebroken door een indrukwekkende stoet aan affaires waarin opvallend vaak dezelfde partijnaam opdook.
Een cursus ethiek als wondermiddel?
De PS gelooft dat verplichte opleidingen over integriteit en goed bestuur toekomstige ontsporingen zullen voorkomen.
Dat klinkt nobel.
Maar de meeste politici die de voorbije decennia in opspraak kwamen, wisten heus wel dat vriendjes bevoordelen, publieke middelen misbruiken of belangen vermengen niet bepaald tot de aanbevolen bestuurspraktijken behoren. Het probleem was zelden een gebrek aan theoretische kennis.
Een PowerPoint-presentatie over ethiek verandert weinig aan een politieke cultuur waarin macht jarenlang als vanzelfsprekend werd beschouwd.
Blazoen oppoetsen richting verkiezingen
Dat de partij net nu kiest voor een grote morele schoonmaakoperatie, is uiteraard geen toeval. De PS verloor de voorbije jaren fors aan geloofwaardigheid en ziet concurrenten links én rechts terrein winnen.
Na de nieuwe statuten volgen een nieuw partijprogramma en een campagne om "de burgers terug te winnen".
Dat wordt wellicht de moeilijkste opdracht van allemaal.
Want vertrouwen win je niet terug met verplichte lessen integriteit, een mentor voor nieuwe mandatarissen of een extra register waarin inkomsten netjes worden opgelijst.
Dat verdien je door jarenlang géén nieuwe schandalen meer te produceren.
En net daarin zal de PS de komende jaren moeten bewijzen dat deze ethische wedergeboorte meer is dan een zoveelste communicatietruc om een bijzonder hardnekkig verleden wat minder zichtbaar te maken.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
