Zelensky stuurt Poetin een boodschap: “Geen derderangs-delegatie meer, Vladimir.”
Geopolitiek theater van de hoogste plank afgelopen weekend. Met in de hoofdrollen oude bekenden: Poetin, Zelensky en Trump – en met Europa als de obligate figurant die op het verkeerde moment zijn tekst vergat. Wat begon als een robuust Europees statement eindigde in een Amerikaanse improvisatieshow en een Oekraïense knieval.
Eindelijk?
Vrijdagavond leek het nog alsof het Westen eindelijk eens met één mond sprak. De grote jongens – Macron, Scholz, Sunak en Tusk – reisden als een soort diplomatieke boysband naar Kiev, waar ze stoer kwamen verkondigen dat het nu maar eens genoeg geweest was met het Russische bloedvergieten. Een staakt-het-vuren van dertig dagen, geen gezever. De boodschap richting Moskou: tekenen of bloeden.
Maar het Kremlin deed wat het altijd doet: een papieren hand uitsteken terwijl het met de andere een mortier werpt. Poetin schoof een alternatief voorstel op tafel: vredesgesprekken, jawel, maar dan wel zonder die “randvoorwaarden” zoals, euh, stoppen met bombarderen. En plots werd het stil aan westerse zijde. Correctie: plots nam iemand anders het woord – en niet zomaar, maar luid, ronkend en in hoofdletters. Trump.
Trump duwt Zelensky in het gareel
Op zijn speeltuin Truth Social verklaarde de president van de verenigde Staten dat dit geen moment was voor ‘wrok of politiek’, maar voor “onderhandelingen”. En dan weet iedereen in Kiev hoe laat het is. Want wie het Amerikaans kredietboek niet kent, zal de Amerikaanse factuur snel voelen.
Zelensky -die aanvankelijk nog voorzichtig naar het Russische rookgordijn keek - zag de bui hangen. In plaats van Poetin de mantel uit te vegen voor zijn holle vredespraatjes, besloot hij dan maar publiekelijk de uitnodiging aan te nemen. “Ik zal Poetin persoonlijk opwachten in Turkije,” schreef hij. Geen grote mond, geen eisen. Enkel een onderkoelde steek: “Ik hoop dat de Russen dit keer geen excuses gaan zoeken.”
Met andere woorden: wie bommen dropt, mag ook z’n eigen vliegtuig naar Istanboel boeken – maar stuur geen achterafbijter met een attachékoffertje vol leugens.
Macron & co: van stevige vuist naar slappe handdruk
Intussen is de Europese delegatie, die zaterdag nog stond te blinken van zelfvertrouwen, gereduceerd tot figuranten zonder tekst. Macron, die op X nog bruiste van grootse woorden over ‘een gezamenlijke stem’ en ‘voorwaarden voor vrede’, moest zondag in de Franse media likken aan een diplomatiek litteken. Ook Bondskanselier Friedrich Merz – nog maar net geïnstalleerd – kon zijn eerste internationale dossier meteen opbergen in de lade ‘geparkeerd wegens Amerikaanse inmenging’.
Naïef Europa dacht even dat het de choreografie mocht bepalen, maar Trump kwam op het toneel en schopte het decor omver.
Poetin, de illusie van een redder
Poetin speelt ondertussen zijn rol van redder van de redelijkheid met een grijns. Hij weet dat hoe meer Trump blaft, hoe minder Zelensky bijt. Met zijn voorstel om ‘zonder randvoorwaarden’ te praten in Istanboel, hoopt hij zich te profileren als een man van dialoog, terwijl zijn troepen nog altijd met tanks door ruïnes denderen. “Constructief beeld,” noemt Ruslandkenner Ria Laenen dat. “Maar het blijft een beeld. Op het terrein verandert er niets.”
Het lijkt dan ook allemaal bedoeld om tijd te rekken. Terwijl Europa wil dat de wapens zwijgen voor de eerste koffie wordt geschonken, zegt Poetin: “Laten we babbelen mét geweervuur op de achtergrond. Zo houd ik de druk hoog, zonder écht toegevingen te doen.”
Zelensky: diplomatiek meesterschap of overlevingsreflex?
Toch heeft Zelensky zijn hand niet overspeeld. Hij weet donders goed dat als de VS zich terugtrekt – al is het maar emotioneel – hij straks op het slagveld staat zonder kogels. Dus zegt hij niet 'nee' tegen Poetin, maar ook niet écht 'ja'. Hij zegt: “Kom dan maar af, Vladimir. In levenden lijve.” Met andere woorden: durf jij het aan, of ga je weer schuilen achter je schoothondjes van het ministerie van Buitenlandse Zaken?
Het is geopolitiek schaak op het hoogste niveau. Alleen: de ene partij heeft een doos artillerie als koning, de andere een foto van een NAVO-lidkaart die er nog altijd niet is.
De Europese leiders zijn terug met beide voetjes op de grond gezet, Zelensky probeert op het slappe koord tussen Trump en Poetin te balanceren, en Vladimir zelf blijft genadeloos het spel bepalen. De onderhandelingen van 15 mei in Istanboel zijn een feit, maar als Poetin daar met een derde garnituur afkomt, zal hij zichzelf als zwakke speler brandmerken. De uitnodiging is helder, de inzet immens, de wereld kijkt toe.
(Foto: Shutterstock)
