Overdag bijna gratis stroom, ’s avonds torenhoge prijzen: de energiemarkt kreunt onder de aircopiek.
Wie dacht dat alleen de winter onze energiefactuur kon opblazen, krijgt deze week een stevige realitycheck. Terwijl België puft onder zomerse temperaturen, schieten de stroomprijzen door het dak. Niet door een oorlog, een kerncentrale die stilvalt of een sabotageactie op een gaspijpleiding, maar door iets veel banalers: miljoenen airco’s die tegelijk beginnen draaien.
Donderdagavond steeg de elektriciteitsprijs op de groothandelsmarkt tot meer dan 350 euro per megawattuur, met pieken boven 445 euro. Meteen het hoogste niveau van het jaar. Opvallend: overdag was stroom quasi gratis dankzij overvloedige zonne-energie. Maar zodra de zon zakt en de temperatuur binnen nog blijft hangen als in een serre, explodeert de vraag naar koeling.
De nieuwe energievreter van Europa
De zogenaamde “aircopiek” wordt stilaan een vast begrip op de energiemarkt. Het mechanisme is simpel: tegen de avond draaien gezinnen, kantoren, winkels en appartementsgebouwen massaal hun airco’s op volle kracht. Alleen valt precies dan de productie van zonnepanelen grotendeels weg. Tegelijk is er vaak weinig wind. Resultaat: enorme vraag, minder aanbod en dus fors stijgende prijzen.
Hetzelfde zagen we al tijdens de hittegolf van vorige zomer, toen de stroomprijzen tijdelijk boven 500 euro per megawattuur schoten. Wat toen nog uitzonderlijk leek, dreigt nu steeds normaler te worden.
Europa elektrificeert zich in sneltempo — elektrische wagens, warmtepompen, datacenters — maar tegelijk stijgt ook de vraag naar koeling explosief. En daar wringt het net stilaan.
Overdag bijna gratis, ’s avonds peperduur
De tegenstelling wordt almaar extremer. Overdag produceren zonnepanelen soms zoveel elektriciteit dat stroomprijzen bijna naar nul zakken. Maar enkele uren later betaalt de markt plots honderden euro’s per megawattuur om de avondpiek op te vangen.
Dat toont hoe kwetsbaar het huidige energiesysteem geworden is. Hernieuwbare energie werkt uitstekend wanneer zon en wind meezitten, maar veel minder wanneer miljoenen mensen tegelijk stroom nodig hebben op momenten waarop die productie stilvalt.
Batterijparken kunnen een deel van dat probleem opvangen, maar voorlopig onvoldoende om zulke pieken volledig te neutraliseren. Tegelijk verdwijnen klassieke gascentrales steeds vaker uit de markt omdat ze economisch minder interessant worden. Daardoor wordt het systeem flexibeler, maar ook nerveuzer.
Frankrijk ontsnapt aan de aircostress
Opvallend genoeg bleef de prijsexplosie in Frankrijk veel beperkter. Dat heeft alles te maken met de Franse afhankelijkheid van kernenergie. Kerncentrales leveren constant grote volumes elektriciteit, ongeacht zon of wind. België, Nederland en Duitsland voelen die avondpieken veel harder omdat hun elektriciteitsmix sterker afhankelijk geworden is van weersomstandigheden.
Dat energiedebat krijgt daardoor een nieuwe dimensie. Jarenlang draaide alles rond vergroening en uitstoot. Vandaag komt daar een andere vraag bij: hoe hou je het net stabiel tijdens extreme hitte?
Wat betekent dit voor uw factuur?
Voor de meeste gezinnen blijft de directe impact voorlopig beperkt. Wie een vast contract heeft, merkt nauwelijks iets. Ook bij variabele contracten zullen enkele dure uren de totale factuur niet meteen doen ontsporen.
Maar voor gezinnen met dynamische contracten — waarbij de stroomprijs uur per uur schommelt — kunnen zulke avonden wel stevig doorwegen. Wie dan de vaatwasser, laadpaal én airco tegelijk laat draaien, betaalt fors meer dan iemand die zijn verbruik slim spreidt.
Eén ding lijkt wel duidelijk: waar vroeger vooral koude winters de energiemarkt deden daveren, worden het voortaan ook hete zomers.
(Foto: Shutterstock)
