2 miljard winst. Is dat genoeg Theo?
De federale regering trekt resoluut de kaart van hervorming. Na maanden politiek geharrewar en technische obstakels heeft het kernkabinet een akkoord bereikt over de invoering van de zogeheten Arizona-maatregel: het beperken van werkloosheidsuitkeringen in de tijd. Niet met één bruuske kaalslag, maar in drie gecontroleerde stappen. En dat moet de schatkist – volgens de recentste raming van de RVA – geen 900 miljoen, maar tot 2 miljard euro opleveren. Tegen het einde van de legislatuur loopt dat bedrag zelfs op tot 2,5 miljard.
Waar Arizona aanvankelijk mikte op een snelle, allesomvattende implementatie vanaf 1 januari 2026, drong de realiteit zich op. Zowel op het terrein – bij OCMW’s, VDAB en vakbonden – als in de coulissen van de federale macht. Invoering in fasen werd daarom het politiek aanvaardbare compromis.
Van rigide naar realistisch
De oorspronkelijke ambitie van de hervorming was even glashelder als genadeloos: meteen een einde maken aan onbeperkte werkloosheidsuitkeringen, en langdurig werkzoekenden activeren of ontmoedigen. Politiek was de maatregel vooral een trofee voor N-VA en het centrumrechtse kamp. Economisch moest de hervorming een structurele besparing opleveren, in een tijd waarin de federale begroting onder zware druk staat.
Toch zijn het niet de ideologische overwegingen, maar de budgettaire rekenmodellen van de RVA die de kaarten herschikken. Waar de regering initieel uitging van een opbrengst van 900 miljoen in het eerste jaar, voorspellen nieuwe simulaties een opbrengst van 2 miljard. Die gunstige raming maakt een gefaseerde invoering mogelijk zonder dat het begrotingsdoel in het gedrang komt.
Drie golven, één richting
Concreet werd nu beslist om de hervorming op te splitsen in drie fases:
1 januari 2026: werklozen die al 20 jaar of langer geen job hebben gehad, verliezen hun uitkering.
1 maart 2026: de maatregel wordt uitgebreid naar wie al minstens 8 jaar werkloos is.
1 april 2026: de volledige Arizona-hervorming treedt in werking voor alle langdurig werkzoekenden.
De hervorming voorziet ook in een beperkte uitzondering: werkzoekenden die momenteel al een erkende opleiding tot zorgkundige of verpleegkundige volgen – beide knelpuntberoepen – mogen hun opleiding afronden, ook als die langer duurt dan twee jaar. Voor alle andere opleidingen valt de gunstregeling weg.
Administratief op de limiet
Niet alleen politiek, ook organisatorisch is een abrupte invoering tegen begin 2026 uitgesloten. Lokale besturen en arbeidsbemiddelingsdiensten luidden de voorbije weken de alarmbel. De VDAB, die in Vlaanderen ongeveer 30.000 mensen moet informeren en heroriënteren, noemde de deadline “volstrekt onhaalbaar”. Die mensen zouden deze zomer al een brief moeten krijgen, en binnen zes maanden een aangepast jobaanbod – iets waar de Vlaamse arbeidsadministratie eenvoudigweg niet klaar voor is.
Ook OCMW’s waarschuwden voor een lawine aan extra dossiers. Want wie zijn werkloosheidsuitkering verliest, klopt mogelijk meteen aan voor een leefloon. “Zonder voorbereiding zou het sociale vangnet worden overspoeld,” klonk het bij meerdere gemeenten.
Politieke rugdekking voor uitstel in fases
Minister van Werk David Clarinval (MR) stelde zich de voorbije dagen opvallend verzoenend op. Hij kreeg daarbij ook steun van partijgenoot en Waals minister-president Adrien Dolimont. “Wat als op 2 januari iemand onterecht z’n uitkering kwijt is? Dat wordt dan een mediatieke ramp,” waarschuwde een medewerker op Clarinvals kabinet.
De bezorgdheden vonden uiteindelijk gehoor in het kernkabinet, dat woensdagavond laat tot het besluit kwam: liever een robuuste uitvoering in drie etappes dan een overhaaste uitrol die dreigt te ontsporen.
N-VA legde zich daar met zichtbare tegenzin bij neer, maar trok geen rode lijn. De trofee blijft overeind, alleen de snelheid van de afrekening wordt getemporiseerd.
Conclusie
Arizona wordt de grootste werkloosheidshervorming in decennia, en moet op termijn miljarden opleveren voor de bommen en granten van Theo Francken. Maar het pad ernaartoe wordt om pragmatische én politieke redenen geplaveid in fases. De afschaffing van de eeuwige dop komt er dus niet met de botte bijl, maar in drie nauwkeurig gespreide sneden – elk met forse impact op tienduizenden gezinnen, en met veel aandacht van de federale rekenmeesters.
(Foto: AI-Shutterstock)
