Van een Antwerpse tiener die zijn weg zoekt in een onderwijssysteem dat zijn toekomst mee bepaalt tot twee Syrische jeugdvrienden die revolutie, geweld en ballingschap met zich meedragen: Film Fest Gent zet deze week twee heel verschillende Belgische debuutfilms in de kijker. Gemeenschappelijke deler: gemakkelijk hebben de makers het zichzelf niet gemaakt.
Wie wil weten wat er momenteel in de Belgische cinema beweegt, hoeft niet uitsluitend naar de bekende namen te kijken. Film Fest Gent, dat nog tot 18 oktober loopt, toont met Jean van Jolke Van Aerde en Why Do I See You in Everything? van Rand Abou Fakher twee heel verschillende debuten.
De ene filmmaker richt haar camera jarenlang op een Antwerpse jongen die probeert zijn eigen weg te vinden in het onderwijs. De andere volgt twee Syrische vrienden wier levens getekend zijn door protest, geweld en ontheemding. Geen twee films die je na drie minuten kunt samenvatten als “iets met superhelden en daarna ontploft de wereld”.
Acht jaar in het leven van een Antwerpse tiener
Met Jean maakt Jolke Van Aerde haar langspeeldebuut. De documentaire volgt Jean Ciesielski gedurende acht jaar, vanaf zijn kindertijd tot zijn tienerjaren, terwijl hij verschillende scholen en onderwijstrajecten doorloopt en probeert te ontdekken waar hij thuishoort.
Al op jonge leeftijd spreekt Jean opvallend helder over zijn situatie. Naarmate hij ouder wordt, groeit ook zijn behoefte om zelf richting aan zijn leven te geven. Wanneer blijkt dat hij binnen zijn huidige traject geen gewoon diploma secundair onderwijs kan behalen, besluit hij opnieuw van school te veranderen.
Daardoor wordt Jean meer dan alleen een coming-of-ageportret. De film raakt ook aan een gevoelige vraag in het Vlaamse onderwijs: wat gebeurt er wanneer jongeren al vroeg in een bepaald traject terechtkomen dat hun latere mogelijkheden mee afbakent?
Van Aerde maakt daar volgens Film Fest Gent geen pamflet van. Ze blijft dicht bij Jean en registreert gesprekken, stiltes en kleine veranderingen. Doordat de opnames acht jaar bestrijken, ziet de kijker niet alleen een jongen ouder worden, maar ook steeds nadrukkelijker proberen zelf het stuur in handen te nemen.
Jean is bovendien de enige Belgische titel in de officiële competitie van Film Fest Gent. De film wordt op vrijdag 16 oktober in Kinepolis Gent vertoond in aanwezigheid van cast en crew. Een dag later volgt nog een vertoning met een gesprek met Van Aerde en Jean Ciesielski.
Twee vrienden met Syrië in hun rugzak
Een heel andere wereld ontvouwt zich in Why Do I See You in Everything?, het langspeeldebuut van de Syrische regisseur Rand Abou Fakher. Zij volgt jeugdvrienden Qusay Awad en Nabil Altawil, wier levens verbonden blijven door hun ervaringen met protest en politieke onrust in Syrië.
Later komen ze in Berlijn terecht, maar daarmee blijft het verleden uiteraard niet netjes aan de grens achter. Herinneringen, archiefbeelden en nieuwe gebeurtenissen lopen door elkaar. Abou Fakher combineert documentairebeelden met geënsceneerde scènes en maakt zo een hybride film die zich niet gemakkelijk in één hokje laat stoppen.
Politiek en persoonlijk lopen voortdurend door elkaar. Revolutie en geweld zijn aanwezig, maar even belangrijk zijn de vriendschap tussen de twee mannen, hun herinneringen en de poging om na alles wat gebeurd is verder te leven. Daardoor worden Awad en Altawil niet gereduceerd tot twee personages die uitsluitend dienen om iets over Syrië te vertellen.
De film maakt deel uit van Belgian Cinema Today en wordt vrijdag 16 oktober in Kinepolis Gent vertoond in aanwezigheid van de regisseur en cast. Zaterdag volgt een tweede vertoning in Sphinx.
Geen twee dezelfde debuten
Veel meer hoeft er eigenlijk niet te zijn om beide films interessant te maken. Van Aerde bouwt haar verhaal op door acht jaar lang dicht bij één jongen te blijven. Abou Fakher combineert persoonlijke herinneringen, politieke geschiedenis, documentaire en fictie.
Wat ze gemeen hebben, is vooral dat hun hoofdpersonages niet netjes in een klassiek filmscenario passen. Jean probeert een weg te vinden door een onderwijssysteem waarin al keuzes voor hem zijn gemaakt, terwijl Qusay en Nabil proberen verder te leven met een geschiedenis die ze onmogelijk gewoon achter zich kunnen laten.
Dat soort films zal waarschijnlijk nooit dezelfde marketingmachine krijgen als de zoveelste Hollywoodproductie waarin iemand in een cape de mensheid voor de 47ste keer moet redden. Een festival als Film Fest Gent is daarom precies de plek waar ze hun eerste grotere publiek kunnen vinden.
Een festivalpremière garandeert uiteraard nog niet dat daarna Vlaanderen massaal naar de bioscoop trekt. Voor kleinere Belgische films blijft het moeilijk om buiten festivals voldoende zichtbaarheid te krijgen, zeker nu steeds meer kijkers hun volgende film laten kiezen door Netflix, TikTok of een algoritme dat heeft ontdekt dat ze ooit vier seconden naar de trailer van Dune hebben gekeken.
Maar misschien hoeven we van Jean en Why Do I See You in Everything? ook niet meteen te vragen of hier “de volgende Lukas Dhont” tussen zit. Dat is zowat hetzelfde als iedere jonge Belgische wielrenner vragen wanneer hij de volgende Evenepoel wordt.
Voorlopig volstaat iets veel interessanters: twee debuterende filmmakers hebben een verhaal gevonden dat ze op hun eigen manier wilden vertellen.
En in een filmwereld waarin succesformules maar wat graag worden gekopieerd, is buiten de lijntjes kleuren soms al een behoorlijk goed begin.
(Foto: FilmfestGent)
