De btw-oorlog is voorlopig begraven, de begrotingsmarathon opnieuw gestart. Na een week politiek gekibbel probeert premier Bart De Wever 10 miljard euro bij elkaar te schrapen. De grote btw-verhoging sneuvelde onder het veto van de MR, dus wordt de zoektocht naar geld voortgezet tussen de bloemen, het brandhout en de meststoffen. België gered? De tuinsector mag alvast de factuur verwachten.
Bart De Wever is opnieuw vertrokken voor een politieke uitputtingsslag.
Zondagavond verzamelde de premier zijn topministers voor een nieuwe onderhandelingsronde over de meerjarenbegroting. Het doel kennen we ondertussen: een besparingsoefening van 10 miljard euro. De deadline nadert, de staatsschuld loopt op en de regering moet dringend bewijzen dat ze meer kan dan elkaar de duvel aandoen.
Na twee uur vergaderen schakelde De Wever over op bilaterale gesprekken met zijn vicepremiers. De nieuwe nota van 61 bladzijden moet de basis vormen voor een akkoord dat volgens sommige regeringsbronnen nog deze week in zicht kan komen. Anderen houden rekening met nog twee weken onderhandelen, tot de deadline begin november.
Een mens zou denken dat een land met een begrotingsprobleem van deze omvang andere prioriteiten heeft dan een btw-discussie over bloemen en brandhout. In de Wetstraat gelden evenwel eigen natuurwetten. Zodra de grote politieke spelers elkaar in de haren vliegen, wordt de oplossing gezocht in een nieuwe surrealistische lijst producten waarop de burger meer mag betalen.
De winkelkar blijft gespaard, de rest is vogelvrij
De algemene btw-verhoging is – voorlopig – van tafel. Het oorspronkelijke plan om het tarief van 21 naar 22 procent te brengen en de tarieven van 6 en 12 procent te harmoniseren op 9 procent, is geschrapt. De MR van Georges-Louis Bouchez trok een rode lijn: de winkelkar mocht niet duurder worden.
De premier kijkt nu naar gerichte verhogingen. Brandhout, bloemen en meststoffen zouden van 6 naar 12 procent btw gaan. Voor overnachtingen in hotels, campings en vakantiewoningen zou het tarief van 12 naar 21 procent stijgen. Die laatste categorie kreeg eerder dit jaar al een verhoging van 6 naar 12 procent te verwerken. Wie dus dacht dat vakantie in eigen land minstens fiscaal een veilige keuze was, mag nog eens rekenen.
De voorgestelde maatregelen komen uit een lijst die vorig jaar al op de regeringstafel lag. Toen zocht men naar producten die niet in de winkelkar thuishoren, omdat de MR niet wilde dat de dagelijkse boodschappen duurder werden. Uit die oefening kwam destijds de beruchte ‘lelijke kameel’ voort, met onder meer de inmiddels geschrapte btw-verhoging op afhaalmaaltijden.
Die fiscale menukaart wordt dus opnieuw bovengehaald. De begrotingsspecialisten lijken vooral op zoek naar producten die politiek minder lawaai maken dan brood, melk en groenten. Bloemen, hout en meststoffen zijn blijkbaar geschikte slachtoffers. Wie zijn huis verwarmt met brandhout, zijn tuin onderhoudt of iemand een boeket cadeau doet, mag mee de Belgische staatsfinanciën redden.
De sterkste schouders moeten nog opstaan
De grote vraag is of de nieuwe nota de coalitie dichter bij een akkoord brengt. Vooral Vooruit en CD&V vinden dat de sterkste schouders nog onvoldoende bijdragen. De focus verschuift daarmee naar de linkerkant van de regering, waar de bereidheid om opnieuw aan koopkracht en sociale bescherming te raken niet bepaald onbeperkt is.
De ironie is moeilijk te missen. De algemene btw-verhoging sneuvelt onder druk van de Franstalige liberalen, waarna de premier met gerichte tariefverhogingen komt. Tegelijk eisen Vooruit en CD&V dat de inspanning eerlijker wordt verdeeld. De regering moet dus 10 miljard vinden, de winkelkar ontzien, de sterkste schouders laten betalen en liefst ook de eigen coalitiepartners tevreden houden.
Dat klinkt minder als een begrotingsplan dan als een wensenlijst voor Sinterklaas. Alleen komt de factuur uiteindelijk niet bij de Sint terecht, maar bij de belastingbetaler die de zwarte piet krijgt.
De noodrem die niemand wilde gebruiken
Een week geleden leek De Wever nog een andere uitweg te zien. Hij stelde een zogenaamde schuldenrem voor: een noodscenario waarmee de regering 3 à 4 miljard euro zou saneren als de onderhandelingen over de volledige meerjarenbegroting zouden mislukken. Die piste strandde zaterdag in het kernkabinet.
Vooruit, CD&V en Les Engagés vonden de verdeling van de inspanningen onevenwichtig. Vooral een indexsprong voor ambtenarenlonen en uitkeringen lag moeilijk. Ook de MR verzette zich tegen een onderdeel van het plan: de voorgestelde indexsprong op de belastingschijven, die volgens de liberalen neerkwam op een belastingverhoging.
Kortom, iedereen wil de begroting redden, zolang de rekening niet op de eigen achterban belandt. De ene partij verdedigt de koopkracht, de andere de belastingbetaler, een derde de uitkeringen en de vierde de lonen. Het resultaat is een regering die het eens is over de noodzaak van een sanering, maar voortdurend botst over wie daarvoor moet opdraaien.
De schuldenrem is overigens niet definitief begraven. Als de onderhandelingen opnieuw vastlopen, kan het noodscenario terugkeren. De regering houdt dus een nooduitgang open voor het geval ze er niet in slaagt de voordeur te openen.
Een week verloren, een land duurder?
Met de nieuwe gespreksronde probeert De Wever opnieuw aan te knopen bij de onderhandelingen die eerder vastliepen op de btw. De voorbije week werd gekenmerkt door hoogspanning tussen MR en N-VA, terwijl de premier zijn schuldenrem aan de coalitie probeerde te verkopen.
Een regeringsbron noemt die week achteraf ronduit tijdverlies. Een andere ziet er een therapeutisch effect in: misschien moest de regering eerst de heisa over de btw uitzweten.
En zo zitten ze opnieuw rond de tafel. De grote btw-verhoging is weg, de schuldenrem ligt voorlopig in de kast en de zoektocht naar 10 miljard gaat verder. Alleen zijn de bloemen, het brandhout, de meststoffen en mogelijk ook je volgende weekendje weg ondertussen wel wat nadrukkelijker in beeld gekomen.
Of daarmee de Belgische begroting gered wordt, valt nog te bezien. Maar wie binnenkort met een bos bloemen naar zijn vakantiehuisje rijdt om daar de houtkachel aan te steken, weet alvast dat hij zijn bijdrage heeft geleverd.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News/ AI)
