We zijn het inmiddels gewend: zodra het woord ‘klimaatverandering’ valt, moet er ergens een alarmbel afgaan. Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) kiest in een interview met De Zondag voor een opvallend andere toon. Ja, er is klimaatverandering. Ja, we moeten die omslag maken. Maar nee, ze ligt er ’s nachts niet wakker van. “Ik ben een vooruitgangsoptimist.” Kijk, dat horen we nu eens niet iedere dag.
Annick De Ridder heeft de afgelopen maanden al meer dan voldoende gelegenheid gehad om ergens wakker van te liggen. Er was gedoe over de regionale luchthavens, discussie over haar gsm-gebruik tijdens een commissievergadering en heisa rond het leerlingenvervoer. Toch lijkt de Vlaamse minister van Mobiliteit daar behoorlijk goed tegen bestand.
“Was ik deze zomer de meest besproken minister? Dat wil zeggen dat we goed bezig zijn”, zegt ze zondag in De Zondag.
Maar interessanter wordt het wanneer het gesprek bij De Lijn en vervolgens onvermijdelijk bij het klimaat belandt. De Vlaamse regering moet besparen en ook De Ridder moet op haar departement centen zoeken. De eerder aangekondigde extra investering van 50 miljoen euro in De Lijn wordt daarom gehalveerd tot 25 miljoen. Tegelijk komt er volgens de minister wel 400 miljoen euro voor extra bussen bij.
De kritiek ligt voor de hand: als de aarde opwarmt en we mensen uit hun auto willen krijgen, zou Vlaanderen dan niet juist véél meer geld in het openbaar vervoer moeten stoppen? De Ridder antwoordt daarop iets wat in het klimaatdebat stilaan revolutionair begint te klinken: er bestaat ook nog zoiets als een begroting.
“Je kan dat willen, maar als je tegelijk 3 miljard moet besparen, moet je ook realistisch zijn.” Tot zover zal Groen vermoedelijk nog niet van zijn stoel vallen. Daarna wordt het interessanter.
“Ik lig daar niet wakker van”
“Ik lig niet wakker van de klimaatverandering”, zegt De Ridder. “Ik ben een vooruitgangsoptimist. Dankzij onze innovatieve bedrijven zullen wij ook deze omslag maken.”
En eigenlijk is vooral dat laatste interessant. De Ridder zegt niet dat klimaatverandering niet bestaat. Ze zegt evenmin dat we niets moeten doen of rustig nog een paar kolencentrales mogen bouwen omdat het in oktober toch fris genoeg is. Haar uitgangspunt is alleen compleet anders dan het doemdenken dat het klimaatdebat al jaren beheerst: de mens heeft een probleem en zal technologie, innovatie en ondernemerschap gebruiken om dat probleem op te lossen.
Je kunt het daarmee eens of oneens zijn. Je kunt vinden dat technologie alleen onvoldoende zal zijn en dat ook gedrag, energiebeleid, infrastructuur en regelgeving moeten veranderen. Allemaal legitieme discussies.
Maar het is verfrissend om een minister eens niet te horen spreken alsof klimaatbeleid pas ernstig is wanneer iedereen voldoende bang kijkt.
Want angst is inmiddels bijna een beleidsinstrument geworden. We krijgen deadlines, kantelpunten, waarschuwingen en rampscenario's om de oren, terwijl iedere nieuwe hittegolf, overstroming of droge maand onmiddellijk in het grote klimaatverhaal terechtkomt. Wie vervolgens vraagt wat een bepaalde maatregel precies kost en hoeveel klimaatwinst hij werkelijk oplevert, loopt al snel het risico weggezet te worden als iemand die “de urgentie niet begrijpt”.De Ridder draait dat om. Er is een probleem. Los het op.
Vooruitgang bestaat inderdaad
En zo exotisch is dat vooruitgangsoptimisme nu ook weer niet. Auto's stoten vandaag minder uit dan enkele decennia geleden, wind- en zonne-energie zijn technologisch spectaculair vooruitgegaan, batterijen worden beter en industrie probeert processen waarvoor vroeger enorme hoeveelheden fossiele brandstoffen nodig waren te elektrificeren of op andere manieren schoner te maken.
Niet omdat iedereen op een ochtend huilend naar een smeltende gletsjer keek, maar ook omdat bedrijven geld kunnen verdienen met betere technologie.
Dat wil niet zeggen dat innovatie ieder klimaatprobleem automatisch zal oplossen. Evenmin is iedere zogenaamde groene technologie per definitie een succes. Wie ooit bij een snellader heeft gestaan die voor de vierde keer beweert dat hij “verbinding maakt met het voertuig”, weet dat vooruitgang soms geduld vraagt.
Maar De Ridder legt wel een fundamenteel andere keuze op tafel: moeten we mensen vooral bang maken voor de toekomst, of ervoor zorgen dat de toekomst beter wordt? Zij kiest duidelijk voor het tweede.
En dan is er nog die vervelende portemonnee
Dat brengt ons terug bij De Lijn. Want uiteindelijk ging de oorspronkelijke vraag daarover. Kun je vinden dat er meer geld naar openbaar vervoer moet? Uiteraard. Kun je tegelijk erkennen dat een regering die drie miljard euro zoekt niet op ieder beleidsdomein méér kan uitgeven? Eveneens.
De Ridder betwist bovendien dat De Lijn structureel wordt uitgekleed. Volgens haar ontving de vervoersmaatschappij in 2016 iets minder dan 1 miljard euro en bedraagt dat vandaag 1,46 miljard euro. “De toename is sterker dan de inflatie. Dat is de waarheid”, zegt ze in De Zondag.
Daarmee is de discussie niet afgelopen. De Lijn-top ziet de evolutie van haar werkingsmiddelen anders en reizigers zullen uiteindelijk vooral geïnteresseerd zijn in de bijzonder ouderwetse vraag of hun bus daadwerkelijk komt opdagen.
Maar de klimaatuitspraak van De Ridder verdient het om iets langer bij stil te staan. Niet omdat iedereen vanaf vandaag verplicht vooruitgangsoptimist moet worden. Wel omdat een klimaatdebat waarin alleen pessimisme als bewijs van ernst wordt beschouwd uiteindelijk bijzonder weinig ruimte overlaat voor discussie.
Annick De Ridder ligt niet wakker van klimaatverandering omdat ze denkt dat mensen oplossingen zullen vinden: het is in ieder geval eens iets anders dan ons vertellen hoeveel minuten voor twaalf het inmiddels geworden is.
