“Mijn excuses aan de belastingbetaler.”
“Excuses aan de belastingbetaler”, blokletterden de kranten. Woorden van N-VA-icoon Zuhal Demir. Onze aandacht was meteen gewekt. Bood N-VA bij monde van Demir haar excuses aan voor de manier waarop ze de sociale zekerheid van ons land dynamiteert? Of voor de ijdele bokkensprongen van ijzervreter Theo Francken die kogels boven diplomatie verheft? Of maakte Demir een punt over het geld van de belastingbetaler dat gaat de exuberante vergoedingen allerhande van onze drie regeringen en afgeleiden?Jammer, maar helaas, Demir was het veld ingestuurd met de boodschap om te neuten over de centen die naar loonbaanbegeleiding gaan. Hoezo? Had de botte bijl die in de werkloosheid hakte dan niet tot doel om meer mensen aan het werk te krijgen?
Nu goed, Zuhal Demir is het – naar eigen zeggen – beu. Beu om als minister van Werk elke maand een factuur van miljoenen euro’s te moeten goedkeuren voor wat zij omschrijft als een “lekke subsidiekuip” zonder duidelijke kwaliteitscontrole. Het systeem van de loopbaancheques moet op de schop, en het mag wat kosten — al is het vooral de belastingbetaler die het tot nu toe zwaar moest bekopen. Toegegeven, ze heeft een punt, maar dat van dat geld van die belastingbetaler hoefde er niet bij. Doet collega Theo ten slotte ook niet, toch?
Loopbaanbegeleiding, waar hebben we het over?
Met een loopbaancheque kan elke werknemer of zelfstandige tegen 45 euro een portie loopbaanbegeleiding inkopen. Mooi initiatief, op papier. Maar wie naar de werkelijke kostprijs kijkt, verslikt zich in z’n heroriëntering: vier uur begeleiding kost in werkelijkheid maar liefst 726 euro, waarvan 94 procent gewoon wordt opgehoest door het Vlaams parlement. De rest, een schamele 45 euro, komt van de gebruiker zelf. Goed voor de portemonnee van wie begeleiding zoekt, maar een ramp voor de begroting én de geloofwaardigheid van het beleid.
Onderzoekers krabben zich in het haar: waar gaat het geld naartoe?
Volgens het rapport van de Inspectie van Financiën, dat Demir zelf doorspeelde aan het Vlaams Parlement, belandt 50 tot 80 procent van het geld niet bij de coach of de cliënt, maar bij de omkadering: onderaannemers, administratie, overheadkosten, marketing, rapportjes, methodologie en nog meer bureaucratisch gefröbel. Kortom: het gros van het belastinggeld gaat op aan papier in plaats van aan mensen.
Of, zoals Demir het zegt: “Veel geld, veel verlies onderweg, weinig kwaliteitsgarantie.” Geen fraai rapport voor een systeem dat ooit werd bedacht om mensen écht te helpen vooruit te geraken in hun carrière.
Van cheque naar contract: de hervorming komt eraan
De Inspectie Financiën stelt voor om de subsidies voortaan rechtstreeks aan individuele coaches toe te wijzen, in plaats van via de centra. Of beter: laat mensen zélf hun coach kiezen én contracteren. Op die manier worden de tussenlagen vermeden en komt het geld terecht waar het moet: bij wie de begeleiding geeft én ontvangt.
Demir pakt die aanbevelingen gretig op. In maart werd al beslist om het aantal beschikbare cheques te beperken tot duizend per maand. Nu kondigt ze aan dat er eind juni een grondige hervorming naar de ministerraad vertrekt. De toon is gezet: "Ik ga dat hervormen in het belang van de gebruiker, met excuses aan de belastingbetaler." Jajaa, Zuhal, we weten het, met ons geld.
Vlaams Belang ruikt bloed – en camera's
Oppositiepartij Vlaams Belang laat zich de gelegenheid niet ontnemen om Demir een schouderklopje én een duw te geven. "Van die 726 euro ben ik even niet goed," sneerde parlementslid Tom Lamont. “Een hervorming van het systeem is noodzakelijk, het kan niet zijn dat zo’n grote sommen belastinggeld blijven plakken bij de loopbaancentra. Er moet ook een evaluatie komen met deftige prestatie-indicatoren.”Lees: tot nu toe was dit systeem een financiële grabbelton zonder deksel.
Federgon voelt zich geschoffeerd en schiet terug
De sectorfederatie Federgon, die de belangen van de loopbaancentra verdedigt, is not amused. Volgens hen stelt het rapport de rol van de centra voor als een soort passief doorgeefluik van overheidsgeld, terwijl zij – naar eigen zeggen – instaan voor omkadering, kwaliteitscontrole, opleiding, marketing en zelfs de ontwikkeling van methodologieën. In hun woorden: "Dit rapport doet alsof dat er allemaal niet toe doet."
Ook het beeld dat het geld "blijft plakken" bij de centra klopt niet, vindt Federgon. Want die nemen ook een groot deel van het werk op zich, zoals voorbereiding, nazorg, rapportage en bijscholing. De tijdsverdeling van de inspectie – zeven uur directe begeleiding, aangevuld met vier tot zes uur indirect werk – onderschat hun inzet, zeggen ze.
Hun boodschap aan Demir is duidelijk: betrek ons bij de hervorming, of het wordt chaos.
Wat hebben we vandaag geleerd?
De loopbaancheque begon ooit als een sociaal instrument om mensen bewuster te maken van hun loopbaan en toekomstperspectieven. In realiteit is het systeem verworden tot een peperduur subsidieapparaat met een rist onderaannemers, vage kwaliteitscontrole en torenhoge overhead.
Zuhal Demir probeert nu te doen wat haar voorgangers nalieten: scoren bij de belastingbetaler, de kraan dichtdraaien en het bad leegmaken. Maar of ze de loopbaancentra op haar hand krijgt – of in opstand – zal duidelijk worden wanneer de hervorming op tafel ligt.
Hoe dan ook, hadden wij - inwoners van het meest belaste land ter wereld - graag een keer échte excuses gekregen voor wat er met ons geld gebeurt.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
