🎥 Demir vindt protest van de magistraten '"een gevaar voor de democratie".

“Als justitie zichzelf stillegt, is de rechtsstaat in gevaar.”

Zuhal Demir, Vlaams minister van Justitie, waarschuwt voor de gevolgen van de toenemende protestacties binnen de rechterlijke macht. Begrip voor de onvrede is er zeker, maar volgens de N-VA-politica is het stilleggen van gerechtelijke diensten een gevaarlijke ontsporing die de fundamenten van onze democratische rechtsstaat ondermijnt. Dat klinkt probleem van de kip of het ei. Demir zou natuurlijk ook – spreekwoordelijk – in eigen boezem kunnen kijken.

Wanneer rechters protesteren door de wet niet meer toe te passen

Magistraten die veroordeelden in de wachtrij laten staan voor een cel die er niet is, rechters die processen uitstellen of dossiers bewust laten aanslepen uit protest: het zijn geen ver-van-ons-bed-taferelen meer. In de voorbije weken kwam het protest van het Belgische gerecht in een verontrustende stroomversnelling terecht. Wat ooit fluisterend ongenoegen was, manifesteert zich nu in kordate acties, gericht tegen het federale besparingsbeleid en de toenemende structurele problemen binnen justitie.

Zuhal Demir, die als Vlaams minister van Justitie geen directe bevoegdheid heeft over het federale gevangeniswezen of de magistratuur, liet in De Zevende Dag echter weinig twijfel bestaan over haar visie: “Dit is zeer gevaarlijk voor de democratie. We leven in een rechtsstaat, en die steunt op het principe dat de rechterlijke macht functioneert. Als ook dat wankelt, blijft er weinig over.”

Begrip voor de klacht, afwijzing van de methode

Hoewel Demir erkent dat de frustraties van de magistraten reëel en legitiem zijn, toont ze geen begrip voor de manier waarop ze nu worden geuit. “Ze klagen deze situatie al aan sinds de jaren tachtig: personeelstekort, onderfinanciering, verouderde gebouwen... Ik begrijp dat de emmer overloopt. Maar je kan die emmer niet leegmaken door je werk gewoon niet meer te doen.” 

Volgens Demir raken deze acties aan het fundament van wat justitie hoort te zijn: een stabiele, onafhankelijke en betrouwbare derde macht. Door dossiers bewust te vertragen of procedures stil te leggen, dreigt de burger niet alleen het vertrouwen in de rechtspraak te verliezen, maar ook in de hele democratische architectuur.

Een vertrouwensbreuk tussen de machten

Demir noemt het “ongezien” dat de rechterlijke macht zich zo scherp keert tegen de twee andere staatsmachten: het parlement en de regering. Ze ziet een vertrouwensbreuk ontstaan die alle alarmbellen moet doen afgaan. “We mogen nooit vergeten dat de rechterlijke macht een cruciale rol speelt in het evenwicht van een democratie. Als dat wankelt, staat het hele systeem onder druk.”

Ze wijst ook met de vinger naar haar federale collega’s, waar de verantwoordelijkheid voor veel van de gerechtelijke pijnpunten ligt. "De federale minister heeft nu wel extra budget gekregen, maar daarmee alleen red je het niet. Er zijn diepgaande structurele hervormingen nodig, en die moeten op het terrein gevoeld worden. Justitie moet menselijker, efficiënter en degelijk ondersteund worden. Niet met louter goede bedoelingen, maar met concrete middelen en hervormingen.” Met die principes zou je nartuurlijk ook de Belgische politiek kunnen opkuisen.

De enkelband als Vlaamse pleister op een federale wonde

Demir herinnert ook aan haar eigen beleidsmaatregelen. In maart stelde ze Vlaanderen tijdelijk open voor het toekennen van meer elektronische enkelbanden, in een poging om het gevangenisprobleem deels te ontmijnen. “Zo geven we het federale niveau ademruimte om de capaciteit uit te breiden en om de terugkeer van illegale gevangenen aan te pakken. Maar ook dat is een pleister op een wonde die blijft etteren.”

Volgens Demir is het de hoogste tijd dat de federale regering de magistratuur niet alleen beluistert, maar ook respectvol behandelt met structurele investeringen en doordachte beleidskeuzes. “Maar tegelijk mag dat nooit een vrijgeleide zijn voor magistraten om zelf de wet te ondermijnen door hun werk stil te leggen. Dat is de verkeerde strijd op het verkeerde terrein.”

Een rechtsstaat moet werken, ook als hij kraakt

Demir besluit met een waarschuwing die even simpel als fundamenteel is: “In een democratie mag er protest zijn, maar niet door de rechtspraak op pauze te zetten. De rechterlijke macht moet blijven functioneren. Want als zij uitvalt, dan valt veel meer dan alleen het gerecht.”

(foto screenshot X/ De Zevende Dag)