“Snijden in pensioenen geldt alleen voor deze regering.”
Wij moesten even gaan zitten toen we hoorden hoe Jan Jambon de magistratuur probeerde te overtuigen om in te leveren. De ingrepen – waaronder het bevriezen van de hoogste pensioenen -zouden volgens hem slechts gelden “voor deze legislatuur”. Nooit eerder hoorden we iemand zo kleuterachtig de intelligentie van de tegenpartij beledigen. “Het is maar tijdelijk, zolang wij het voor het zeggen hebben?” Maar Janneke toch, die mensen hebben allemaal gestuurd en ruiken van op afstand dat je staat te zwansen. Dit is maar een tijdelijke ingreep in een tijd van “budgettaire verantwoordelijkheid”?
30 tot 40 procent minder pensioen voor wie de rechtsstaat draaiende houdt
De magistratuur reageert furieus. En terecht. Want als men alle recente beleidsinitiatieven optelt — het regeerakkoord, de beleidsverklaring, het fameuze Paasakkoord — dan ziet het Openbaar Ministerie zich geconfronteerd met een potentiële koopkrachtverlies tot 40 procent voor gepensioneerde magistraten. Een klap die extra cynisch overkomt in een sector die al kreunt onder structurele verwaarlozing.
De beperking van de indexering van de hoogste pensioenen wordt voorgesteld als een nobele besparingsmaatregel, een symbolische daad van solidariteit in economisch moeilijke tijden. Maar in realiteit voelt het aan als het offeren van een essentiële pijler van de rechtsstaat op het altaar van begrotingsorthodoxie.
Het protest bleef dan ook niet uit. In een open brief — dinsdag gepubliceerd in Le Soir — klopten 444 jonge magistraten op tafel. Niet enkel over de pensioenen, maar over de structurele ontmanteling van hun beroep.
Justitie op water en brood: zonder personeel, zonder middelen, zonder respect
Wat deze generatie jonge magistraten duidelijk maakt, is dat het debat over pensioenen slechts de spreekwoordelijke druppel is. Rechters en parketmagistraten draaien vandaag gemiddeld 54 uur per week, vaak onbetaald, met verouderde infrastructuur, papieren dossiers, ontoereikende ondersteuning en een werkdruk die al jaren grensoverschrijdend is. Basisvoorzieningen zoals telefoons, printers, of zelfs drinkbaar water zijn op sommige plaatsen nog steeds luxeproducten.
Digitalisering? Onbestaand. Structurele hervorming? Uitgesteld of uitgehold. En intussen krijgen jonge magistraten systematisch te horen dat “er geen geld is”. Maar wanneer het over belastingverlagingen, prestigeprojecten of defensie-aankopen gaat, blijkt de federale portemonnee plots wél diepte te hebben.
Volgens parketmagistraat Hanne Ollevier (Oost-Vlaanderen) in ‘De Morgen’ is de pensioenhervorming "slechts het topje van de ijsberg". Haar generatie is het beu dat ze telkens opnieuw applaus krijgt na een zware zaak, maar moet blijven werken in een systeem dat fundamenteel kapot is. “Erkenning is niet wat politici zeggen in de Kamer. Erkenning is hoe je een beroepsgroep behandelt in je begroting,” aldus Ollevier.
Van gerechtigheid naar gevangenis: een keten die kraakt aan alle kanten
De frustratie kreeg intussen ook tastbare gevolgen. In een ongezien signaal van protest besloten verschillende parketmagistraten om niet langer gevangenisstraffen uit te stellen voor veroordeelden met minder dan vijf jaar cel. Een directe opdoffer voor het reeds overbelaste gevangeniswezen.
Minister van Justitie Annelies Verlinden (cd&v) had nochtans opgeroepen om met uitstel te blijven werken, maar kreeg een koude douche van haar eigen justitieapparaat terug. De maatregel heeft rampzalige gevolgen: de Belgische gevangenissen zitten al jaren boven hun capaciteit, met als triest dieptepunt het recent gepubliceerde jaarrapport van de Commissie van Toezicht over de Gentse gevangenis. Gemiddeld zaten daar in 2024 449 mensen per week, waar volgens Europese normen slechts 234 plaatsen voorzien zijn.
Slapen op de grond naast het toilet is geen uitzondering, maar het nieuwe normaal. Er is nauwelijks psychiatrische zorg. Eén zorgpsychiater voor een halve dag per week, terwijl het aantal geïnterneerden blijft toenemen. Gedetineerden worden tot 89 dagen in isolatie geplaatst. “Mensonwaardig”, stelt de Commissie zonder omwegen. Bestel nog maar wat bommen en granaten, Theo!
De rechtsstaat als sluitpost van de begroting
Wat deze hele episode blootlegt, is een beleidsvisie die de rechtsstaat als kostenpost beschouwt in plaats van als fundament. Het is alsof het hele justitiebeleid gestuurd wordt vanuit de boekhouding: wat levert het op, wat kost het, wat kunnen we schrappen zonder dat het te veel protest uitlokt? Maar zo werkt het niet. Rechtspraak is geen Excel-bestand. Rechtvaardigheid laat zich niet reduceren tot begrotingscijfers.
De reactie van Jambon — dat de pensioenkneep “alleen voor deze legislatuur” geldt — is weinig meer dan een vertragingsmanoeuvre. Er wordt niet gezegd dat het teruggedraaid wordt. Alleen dat het nu geldt. Dat is geen geruststelling. Dat is een politieke belofte op tijdelijke ongemakkelijkheid, waar niemand nog in gelooft.
(foto: Joel Hoylaerts/Photo News)
