“Whatever it takes.”
Het had ‘wir schaffen das’, kunnen heten, maar de (bijna)kersverse nieuwe bondskanselier Friedrich Merz koos voor ‘whatever it takes’. Klinkt net iets minder zegezeker als slogan, maar met het gebruik van het engels voor de oneliner, is iedereen meteen mee, en het plan erachter overtreft het ‘schaffen’ van Merkel. De Duitse politiek heeft een mokerslag uitgedeeld aan de eigen begrotingsregels. De CDU en SPD, de partijen die aan de onderhandelingstafel zitten om een regering te vormen, hebben beslist dat er geen bovengrens meer is voor defensie-uitgaven. De beruchte ‘Schuldenbremse’, een grondwettelijke bepaling die Duitsland verbood om meer dan 0,35 procent van zijn bruto binnenlands product (bbp) aan schulden te maken, wordt simpelweg opzijgeschoven. Veiligheid eerst, financiën later.
Geld uit het niets
Het Duitse schuldenplafond sneuvelt niet alleen voor defensie, maar ook voor infrastructuur. De komende tien jaar pompt Duitsland maar liefst 500 miljard euro in wegen, spoorwegen en openbare gebouwen. Maar voor defensie is het hek volledig van de dam: alles boven de 1 procent van het bbp wordt niet eens meer meegeteld als schuld. Kortom: er wordt geld gecreëerd uit het niets.
Nieuwe tijden, nieuwe tactieken
De koerswijziging is ronduit spectaculair. In 2022 gooide oud-bondskanselier Olaf Scholz al een bommetje door 100 miljard euro in het leger te investeren, een breuk met het pacifistische verleden van Duitsland. Maar de CDU, die zich tijdens de verkiezingscampagne nog hevig verzette tegen het loslaten van de schuldenrem, draait nu de spreekwoordelijke kazak. Onder druk van geopolitieke dreigingen en een afbrokkelend Europees veiligheidsnet heeft Friedrich Merz, de man die zo goed als zeker Scholz opvolgt, besloten dat Duitsland alles moet doen wat nodig is. Letterlijk: "Whatever it takes."
Van verkiezingsbelofte naar politieke bocht
En dat terwijl Merz tot voor kort nog pleitte voor keiharde besparingen op sociale voorzieningen en migratie om defensie te financieren. Economen voorspelden al dat die strategie niet zou standhouden. De infrastructuur kraakt, de defensiebudgetten schieten de lucht in en Europa kan niet langer rekenen op de VS als redder in nood. Kortom: de ‘Schuldenbremse’ is niet meer dan een relikwie uit een tijdperk dat voorbij is. Duitsland moet de wereld nu zelf beschermen, en dat betekent schulden maken. Veel schulden.
Wie stemt voor?
Toch is het niet zo eenvoudig als een paar handtekeningen zetten. De coalitiepartners hebben een tweederdemeerderheid nodig in de Bundestag om de grondwet te wijzigen, en die hebben ze (nog) niet. Het huidige parlement blijft in functie tot 25 maart, en de onderhandelaars hopen de wijziging er nog snel door te jagen. Hun blik is gericht op de groenen en de liberalen, want extreemlinks Die Linke en extreemrechts AfD zullen zich met hand en tand verzetten. De ene omdat ze geen cent extra aan defensie willen geven, de andere omdat ze niet willen dat er geld naar Oekraïne stroomt.
Een koerswijziging met gevolgen
Dat Duitsland voorgoed is afgestapt van zijn strakke begrotingsdiscipline, kan je historisch noemen. De militaire kas gaat open en de infrastructuur krijgt een miljardeninjectie. Wat ooit ondenkbaar was in Duitsland, wordt nu realiteit. Hoe lang duurt het voor andere Europese landen volgen?
(Foto: Shutterstock)
