Oeps: 14,4 miljard euro in plaats van 1,5 miljard euro.
Bij Defensie broeit een Belgisch schandaal om misselijk van te worden: de vervanging van zware pantservoertuigen dreigt onze krijgsmacht tien keer méér te kosten dan oorspronkelijk begroot. 14,4 miljard euro, om precies te zijn, in plaats van de eerder voorgespiegelde 1,5 miljard euro. Dat lezen we in een vernietigend rapport van het Rekenhof – dat vertrouwelijk circuleert en waar de hoogste echelons van Defensie stilaan rode oortjes van krijgen. Zou er nog wat te rapen zijn bij de gepensioneerden en doppers?
De vingerwijzing is scherp: Defensie rekende slordig, rekende verkeerd, of rekende gewoon niet. Garages, munitie, onderhoud? Amper voorzien. De Franse hebben ons gerold, en onder de bus gegooid, beweren bronnen dicht bij het dossier. De zwarte pieten zweven heen en weer.
Wiens schuld? De ‘anderen’!
Flashback naar 2018. De regering-Michel - met toenmalig Defensieminister Steven Vandeput (N-VA) aan het roer - beslist in volle euforie om samen met Frankrijk nieuwe pantserwagens te kopen. Samen sterker, samen goedkoper – althans op papier. België zou netjes aansluiten bij het Franse legerprogramma CAMO en mocht rekenen op identiek materieel: 382 Griffons en 60 Jaguars. De deal: 1,5 miljard euro. Klinkt strak. Klinkt slim.
Wat de regering blijkbaar vergat, is dat een pantservoertuig niet ophoudt bij het chassis. Geen woord over de garages, geen rekenwerk rond munitie, geen realistische inschatting van onderhoudskosten. De facto kocht België een vloot high-tech voertuigen zonder te weten hoeveel hun voeding, slaapplaats en dokterskosten zouden bedragen.
14 miljard euro: Defensie zet nieuwe norm voor budgettaire rampen
Pas toen het Rekenhof in 2024 begon op te tellen wat Defensie allemaal 'vergeten' was, kwam de ware omvang aan het licht: inclusief werkingskosten, renovaties, nieuwe infrastructuur én onderhoud tikt de factuur richting 14,4 miljard euro.
Zo moet Defensie onder meer honderden miljoenen ophoesten voor het bouwen van nieuwe loodsen: 230 miljoen euro in Leopoldsburg en Marche-en-Famenne, 225 miljoen voor een kazerne in Oost-Vlaanderen, 216 miljoen in Charleroi. En dan spreken we nog niet over de jaarlijkse onderhoudsfactuur van 60 miljoen euro. Twintig jaar lang. Doe de som.
Fransen lachen in hun vuistje, de domme Belgen bleven blind vertrouwen
In de overeenkomst van 2018 stonden aankoop, opleiding en initiële training opgelijst, maar géén werkingskosten of onderhoud. Nochtans weet elke student militaire economie dat net díe kosten de financiële doodsteek zijn van eender welk defensieprogramma. Bij de F-35’s – waar zoveel politieke heisa rond was – werden alle levensduurkosten wél nauwkeurig berekend. Maar bij de pantservoertuigen? Niks. Nul.
Bovendien gaf België zich compleet over aan de Franse leveranciers. België mag wisselstukken en munitie kopen tegen de prijs die de Franse industrie bepaalt – zonder transparantie. Wat Frankrijk zelf betaalt, blijft staatsgeheim. Of België dus drie keer zoveel betaalt voor een schroefje of een kogel? Geen kat die het weet.
Strategische samenwerking? Eerder eenrichtingsverkeer
De beloofde economische return? Ook daar rammelt het. Op papier was voorzien dat België voor 910 miljoen euro zou terugverdienen via industriële compensaties. In de praktijk is amper 70 procent ingevuld. Nog straffer: bij de tweede aankooplading pantservoertuigen (CAMO2) werd zelfs géén return meer bedongen. België betaalt dus gewoon braaf de rekening zonder enige garantie op tegenprestaties.
En dat is niet het enige verraad: Frankrijk zou dezelfde voertuigen gebruiken, mét een Belgische FN-mitrailleur. Maar de Fransen kozen plots voor een ander type geschutskoepel. Ook de beloofde toegang tot Franse militaire communicatiesystemen ging in rook op: bedankt voor de bestelling, maar voor de high-tech snufjes blijft de deur gesloten.
Onvrede binnen de Landmacht zelf
De miserie blijft niet beperkt tot de boekhouding. Binnen Defensie groeit het ongenoegen. De nieuwe voertuigen - zo beweren insiders - zijn wel degelijk geschikt voor operaties in woestijnen of stedelijke guerrillagebieden, maar véél minder voor klassieke oorlogen zoals die in Oekraïne. Te licht gepantserd, te zwak bewapend.
Bovendien broeit er binnen de Landmacht een heuse stammenoorlog. Luitenant-generaal Tom Wouters en zijn kamp willen opnieuw investeren in échte tanks op rupsbanden. Maar Jean-Pol Baugnée, de huidige landmachtcommandant, gelooft wél in de Franse weg. Volgens hem maken tanks in Oekraïne "niet het verschil". Diplomatiek voor: 'ik blijf liever bij mijn Franse vrienden.'
De spilfiguur in het hele verhaal is Luitenant-generaal Frédéric Goetynck, jarenlang hoofd van de aankoopdienst en tegelijk Nationaal Bewapeningsdirecteur. In Parijs is hij een graag geziene gast, in Brussel stilaan het gezicht van een ontsporend miljardenverlies.
Taalstrijd in camouflagepak
Ondertussen worstelen Belgische soldaten die hun opleiding in Frankrijk volgen ook nog eens met een taalbarrière. Alle opleidingen verlopen volledig in het Frans, zonder Engels als tussenoplossing. Vooral Vlaamse militairen voelen zich genegeerd – een pijnlijk detail waar Theo Francken (N-VA), nu Defensieminister, politiek zwaar op aangeslagen is. Misschien even naar je voorganger en partijgenoot Steven bellen, Theo?
Intussen kookt de politieke frustratie over. België dreigde al met het opblazen van de hele samenwerking als Parijs geen extra toegevingen doet. Maar een nieuwe ‘exit-strategie’ uit het fiasco ligt allerminst klaar.
Belgenmop
Het verdict van het Rekenhof is vernietigend: Defensie heeft geen serieuze risicoanalyses gemaakt, geen transparante prijscontroles afgesproken, geen waterdichte economische compensaties bedongen. Het resultaat is een bodemloos putje van 14 miljard euro.
Wie betaalt de rekening? Jij, ik, en elke Belgische belastingbetaler die straks nog eens mag horen dat Defensie “dringend nood heeft aan extra budget”.
(Foto: screenshot YouTube/DefenseWebTV)
