Vijf dagen plat spoorverkeer.
In 2025 telden we 19 afzonderlijke stakingsdagen bij de spoorwegen, een record en een duidelijke indicatie van de sociale onrust rond de hervormingen die de regering wil doorvoeren. Naast die dagen waren er ook grote acties, waaronder een negendaagse staking eind februari/begin maart, en een geplande weeklange actie eind maart. En ze willen er een traditie van maken. Want de spoorbonden maken hun dreigement hard en gaan het jaar beginnen met een joekel van een staking. Van zondag 26 tot en met donderdag 30 januari leggen ze het werk neer. Vijf dagen lang zal het treinverkeer in België zwaar verstoord zijn. Wat in november nog als waarschuwing klonk, is nu officieel bevestigd via persagentschap Belga.
Hervormingen als breekpunt
De aanleiding ligt bij de hervormingsplannen van de regering-De Wever. Vooral het aangekondigde einde van de vaste benoeming bij NMBS en Infrabel, vanaf juni 2026, zet kwaad bloed. Dat voorontwerp werd op 23 december goedgekeurd door de federale regering en wordt door de bonden omschreven als een breekpunt. Volgens ACOD Spoor dreigt het personeel fundamentele garanties te verliezen die jarenlang als hoeksteen van het spoorstatuut golden.
Sociaal overleg onder druk
Daarnaast verzetten de bonden zich tegen wijzigingen in het sociaal overleg. De bestaande regel waarbij een tweederdemeerderheid nodig is voor belangrijke beslissingen in het paritair comité, zou worden uitgehold. Als die meerderheid niet wordt gehaald, kan de beslissing doorgeschoven worden naar HR Rail, waar de directie autonoom kan beslissen. Voor de vakbonden is dat geen technische aanpassing, maar een machtsverschuiving.
Besparingen en pensioenen
Ook de financiële context speelt mee. De regering voorziet een besparing van 675 miljoen euro op de NMBS tijdens deze legislatuur. Tegelijk worden de pensioenregels aangescherpt. De pensioenleeftijd voor spoorpersoneel stijgt vanaf 2027 geleidelijk naar 67 jaar, in lijn met de rest van de bevolking. Het vroegere systeem, waarbij sommige werknemers onder voorwaarden op 55 jaar konden stoppen, verdwijnt. Ook de berekeningswijze van de pensioenen wordt aangepast.
Weinig hoop op overleg
HR Rail, formeel de werkgever van het spoorpersoneel, houdt voorlopig de lippen stijf op elkaar zolang de stakingsaanzegging niet officieel is ingediend. Dat wordt verwacht in de week van 5 januari. Intussen laten de bonden weinig ruimte voor optimisme. Volgens ACOD is de kans klein dat de staking nog kan worden afgeblazen. Eerdere gesprekken met de bevoegde minister leverden niets op en de onderhandelingsmarge is volgens hen zo goed als onbestaande.
Minister waarschuwt voor proportionaliteit
Alle ogen zijn nu gericht op minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke. Na de driedaagse staking eind november waarschuwde hij al dat het stakingsrecht geen vrijgeleide is voor langdurige ontwrichting van het openbaar vervoer. Proportionaliteit, reizigersbelang en economische impact zouden volgens hem zwaarder moeten doorwegen bij acties die een volledige werkweek lamleggen.
Reiziger opnieuw de dupe
In het verleden konden de spoorwegen nog stakingsaanzeggingen van kleinere bonden naast zich neerleggen. Dit keer gaat het om een gecoördineerde actie van de grote spelers. Met andere woorden: het jaar begint zoals het eindigde — met conflicten op het spoor en reizigers die opnieuw de rekening betalen.
(Foto: PD)
