Wereldkampioen staken: België heft opnieuw de beker.
Kampioen zijn is plezant, ook buiten het stadion. In 2025 mag België zich opnieuw tot de absolute wereldtop rekenen in een weinig benijdenswaardige discipline: staken. Niet als reeks losse incidenten, maar als structureel patroon. Was het niet bij De Lijn, dan wel op de luchthaven. Viel het vervoer even stil, dan volgden boerenblokkades, acties in onderwijs en zorg, of nationale stakingsdagen tegen het beleid van de federale en Vlaamse regeringen.
Nationale stakingen als rode draad
Opvallend in 2025 was het herhaald gebruik van nationale stakingen als politiek drukmiddel. Vakbonden legden het werk neer uit protest tegen koopkrachtverlies, besparingen, pensioenhervormingen en arbeidsmarktmaatregelen. Zowel federale beslissingen rond fiscaliteit en loonvorming als Vlaamse hervormingen in onderwijs, mobiliteit en openbare diensten lagen onder vuur. Die nationale actiedagen troffen telkens het hele land en legden tegelijk luchthavens, openbaar vervoer en publieke dienstverlening grotendeels lam.
Luchthaven als barometer van sociale onrust
Brussels Airport werd daarbij een terugkerend slachtoffer. Volgens cijfers die Kamerlid Kjell Vander Elst (Open Vld) opvroeg, werden in 2025 in totaal 2.395 vluchten geannuleerd als rechtstreeks gevolg van stakingen. Meer dan 330.000 reizigers werden getroffen. De luchthaven zelf spreekt over zeven dagen met zware nationale vakbondsacties, waarbij alleen al 275.000 passagiers hun vlucht misten.
De economische impact is aanzienlijk. De geschatte kostprijs loopt op tot 175 miljoen euro, goed voor ongeveer 25 miljoen euro per stakingsdag. Dat tast niet alleen de werking van de luchthaven aan, maar ook haar internationale geloofwaardigheid als betrouwbare draaischijf.
Openbaar vervoer als vaste inzet
Ook het openbaar vervoer speelde een centrale rol in de nationale acties. Bij De Lijn en de NMBS volgden stakingen elkaar op, vaak expliciet gekoppeld aan protest tegen besparingen, personeelsdruk en hervormingsplannen van de Vlaamse en federale overheid. Voor pendelaars werd 2025 opnieuw een jaar van improvisatie, afgelaste ritten en minimale dienstverlening.
Boerenprotest en blokkades
Daarnaast bleef het landbouwprotest een constante factor. Boeren voerden actie tegen stikstofregels, milieunormen en het gebrek aan langetermijnperspectief. Net als bij de nationale stakingen ging het niet om één dossier, maar om een opeenstapeling van beleidskeuzes die als onverteerbaar werden ervaren.
Symboliek versus structurele rust
Tegen die achtergrond klinkt de politieke communicatie steeds holler. Terwijl overheden miljarden vrijmaken voor symbolische of prestigeprojecten, blijven structurele spanningen op de arbeidsmarkt en in publieke sectoren bestaan. Tegelijk worden nieuwe heffingen, zoals de verdere verhoging van de vliegtaks vanaf 2027, ingevoerd zonder dat de sociale context tot rust komt.
Staken als systeemkenmerk
Wat 2025 vooral duidelijk maakt, is dat stakingen in België geen uitzonderingsmiddel meer zijn, maar een ingebakken systeemkenmerk. Nationale actiedagen zijn uitgegroeid tot een standaardreactie op beleid dat als onrechtvaardig of eenzijdig wordt ervaren. De kost wordt doorgeschoven naar reizigers, bedrijven en de economie als geheel.
België mag opnieuw de beker omhoog houden als stakingskampioen. Het is een titel die niemand nastreeft, maar die pijnlijk blootlegt hoe diep de kloof is tussen beleid en draagvlak.
(Foto: AI-P-magazine/grok)
