Er zijn politieke plannen die zo mooi klinken dat niemand durft te vragen wat ze écht kosten. Gezonde, betaalbare schoolmaaltijden bijvoorbeeld. Alleen botst dat ideaal vanaf 1 maart frontaal met de realiteit van de federale begroting. Dan gaat de btw op bereide maaltijden met korte houdbaarheid omhoog van 6 naar 12 procent, en ja, dat geldt ook voor schoolmaaltijden die door cateraars worden geleverd.
De bevestiging kwam van het kabinet van Jan Jambon. Alles wat door een externe cateraar wordt bereid en geleverd, valt voortaan onder het hogere btw-tarief. Wat in eigen keuken wordt klaargemaakt, ontsnapt aan de verhoging. Dat onderscheid klinkt technisch, maar de gevolgen zijn heel concreet: heel wat scholen, woonzorgcentra en instellingen zien hun factuur stijgen.
Wie betaalt de rekening?
Veel scholen werken al jaren met externe cateraars. Niet omdat dat luxueus is, maar omdat eigen keukens en personeel duur zijn. Die cateraars maken de maaltijden centraal klaar en leveren ze dagvers aan. Precies die maaltijden vallen nu onder de nieuwe btw-regels. Het resultaat laat zich raden: de extra kost zal doorgerekend worden aan scholen, ouders en uiteindelijk de leerlingen.
Het gaat misschien niet om spectaculaire bedragen per maand, maar net dat maakt het verraderlijk. Een paar euro extra hier, een kleine verhoging daar, en plots wordt een warme, gezonde maaltijd opnieuw een luxeproduct voor gezinnen die al elke cent omdraaien.
Politiek pijnlijk moment
Voor Vooruit komt dit bijzonder ongelegen. De partij maakte van betaalbaar en gezond eten op school een speerpunt, en droomde zelfs luidop van gratis schoolmaaltijden. In de Vlaamse regering bleef daar uiteindelijk een subsidiepot van over, op voorwaarde dat gemeenten mee betaalden. In de praktijk volstaat dat budget meestal voor fruit, yoghurt of een tussendoortje: geen volwaardige maaltijd.
Door de btw-verhoging dreigt het effect van die subsidies nu deels weer te verdampen. Wat met de ene hand wordt gegeven, wordt met de andere hand gewoon weer afgepakt. En dat terwijl net de kwetsbaarste gezinnen het meest afhankelijk zijn van schoolmaaltijden.
Onbedoelde neveneffecten
De ironie is niet te missen. Gezonde, vers bereide maaltijden worden duurder, terwijl goedkope en vaak minder voedzame alternatieven buiten schot blijven. Brooddozen met zoet beleg en ultrabewerkte, ongezonde brol blijven aan het lage tarief. Wie het financieel moeilijk heeft, zal sneller naar die opties grijpen. Niet uit onwil, maar uit noodzaak.
Ook woonzorgcentra en andere instellingen die met externe cateraars werken, worden mee in dat verhaal gezogen. Niet overal wordt nog ter plaatse gekookt, en waar dat niet kan, stijgt de kost.
Geen uitzonderingen in zicht
Hoewel de maatregel nog formeel langs de Raad van State moet passeren, lijkt de kans op uitzonderingen klein. De btw-hervorming is nu al complex genoeg, en extra afwijkingen zouden het systeem volgens de regering alleen maar onoverzichtelijker maken. Het begrotingsgat moet dicht, en deze maatregel maakt daar nu eenmaal deel van uit.
Het resultaat is een klassiek Belgisch compromis: iedereen begrijpt waarom het gebeurt, maar niemand is echt tevreden. Gezonde schoolmaaltijden worden niet afgeschaft, maar wel duurder. Gratis worden ze al helemaal niet.
En zo dreigt een oud beeld opnieuw op te duiken: niet omdat ouders dat willen, maar omdat het systeem het afdwingt.
