Oxfam wil Europese vermogensbelasting voor superrijken: slechts 0,4 procent van de belastinginkomsten komt uit vermogen, terwijl gewone burgers het leeuwendeel dragen.
Terwijl Europese ministers van Financiën deze week samenkomen om de begroting te bespreken, richt Oxfam de schijnwerpers op wat volgens de organisatie de meest scheve belastingverhouding in Europa is. In een nieuw rapport pleit de hulporganisatie voor een gemeenschappelijke Europese vermogensbelasting op de allerrijksten. Oxfam wil de structurele ongelijkheid rechttrekken én een stabiele financieringsbron creëren voor de Europese Unie.
Rijker aan de top, zwaarder belast aan de basis
Volgens Oxfam groeide het gezamenlijke vermogen van de bijna 500 miljardairs in de Europese Unie in de eerste helft van 2025 met meer dan 400 miljard euro – goed voor zo’n 2 miljard euro per dag. Tegelijk komt amper 0,4 procent van de totale belastinginkomsten in Europa uit vermogensbelastingen.
Het contrast is scherp. Tachtig procent van alle belastinginkomsten in de EU wordt betaald door gewone burgers via btw, loon- en inkomensbelastingen. Bedrijven dragen 9 procent bij, terwijl kapitaal en vermogen – de grootste bron van rijkdom voor de elite – nauwelijks wordt aangesproken.
“Europa produceert miljardairs in recordtempo, terwijl miljoenen Europeanen moeite hebben om rond te komen.” Volgens het rapport kwam er in het voorbije jaar elke negen dagen een nieuwe miljardair bij in de EU.
De ongelijkheid is intussen duizelingwekkend: de rijkste 3.600 Europeanen bezitten evenveel vermogen als de armste 181 miljoen inwoners van de Unie.
“Tijd voor een Europees actieplan”
Oxfam roept de EU op om een gemeenschappelijk actieplan op te stellen dat de superrijken eindelijk proportioneel belast. De organisatie schuift daarbij drie argumenten naar voren:
- Het vermogen van miljardairs in de EU groeide in 2025 met meer dan 400 miljard euro.
- Slechts 0,4 procent van de belastinginkomsten komt uit vermogen, terwijl gewone burgers het leeuwendeel dragen.
- Een Europese vermogensbelasting zou op termijn het equivalent van een volledig jaar van de EU-begroting kunnen opleveren.
Volgens Chiara Putaturo, belastingexpert bij Oxfam EU, is “de extreme concentratie van rijkdom geen toeval, maar het gevolg van decennialang beleid dat de rijksten systematisch bevoordeelt.”
België als testcase
Het rapport verwijst ook expliciet naar België, waar de rijkste 1 procent gemiddeld 23 procent belastingen betaalt op hun inkomen, tegenover 43 procent voor de doorsnee werknemer. De door de federale regering aangekondigde vermogenswinstbelasting verandert volgens Oxfam weinig aan die scheeftrekking.
Een aparte berekening van het Federaal Planbureau toont dat een vermogensbelasting op fortuinen boven 1 miljoen euro jaarlijks tot 4,7 miljard euro zou kunnen opbrengen voor de Belgische schatkist. Slechts 5 procent van de bevolking zou onder die maatregel vallen, met tarieven tussen 1 en 3 procent, afhankelijk van de omvang van het vermogen.
Aanbevelingen: van belastingregister tot gelijke tarieven
Oxfam stelt een pakket concrete hervormingen voor:
- Een vermogensbelasting met progressieve tarieven die ongelijkheid effectief verminderen.
- Gelijke belasting op arbeid, dividenden en vermogenswinsten, zodat kapitaal niet langer fiscaal wordt bevoordeeld.
- Eerlijke erf- en vastgoedbelastingen, gebaseerd op de reële marktwaarde.
- Een Europees vermogensregister om rijkdom transparant te traceren.
- Gezamenlijke Europese standaarden om belastingontwijking via grensoverschrijdende constructies te voorkomen.
Oxfam pleit daarnaast voor meer transparantie over de effectieve belastingbijdrage van de rijksten en voor een herziening van de EU-fiscale regels “zodat iedereen eerlijk bijdraagt aan de collectieve middelen”.
286 miljard per jaar
Volgens de berekeningen van Oxfam kan een Europese vermogensbelasting van tot 5 procent op de rijkste miljonairs en miljardairs jaarlijks 286,5 miljard euro opleveren. Dat is nagenoeg evenveel als het volledige jaarlijkse budget dat de Europese Commissie momenteel voorstelt.
Die extra inkomsten zouden volgens de organisatie kunnen dienen om de klimaattransitie te financieren, ontwikkelingshulp te versterken en de begroting van de EU structureel te ondersteunen.
Structurele verschuiving
Of Europa de politieke moed zal vinden om zo’n vermogensbelasting effectief door te voeren, is heel onzeker. Maar de druk neemt toe. De groeiende kloof tussen rijk en arm, gecombineerd met stagnerende koopkracht en afnemende belastinginkomsten, zet het debat op scherp.
Wat Oxfam betreft, is de keuze duidelijk: ofwel blijft de EU bouwen aan een economie waar rijkdom zich opstapelt aan de top, ofwel voert ze een beleid dat herverdeling weer centraal stelt.
(Foto: Shutterstock)
