Zij wil veranderen, zij is het probleem: De Bleeker balanceert op het randje.
Open VLD verandert vanaf september definitief van naam. Dat is wat voorzitter Eva De Bleeker het partijbestuur op de Melsensstraat heeft meegedeeld. Niet via een congres, niet met amendementen of debat, maar via een zogenaamd “startmoment” — een soort politieke soft launch. De beslissing is genomen, de richting is duidelijk, maar de partijtop is allesbehalve eensgezind. De interne kritiek blijft aandikken, en de positie van De Bleeker blijft kwetsbaar.
“Men zegt me altijd dat ik leiderschap moet tonen. Wel, dit is leiderschap,” verklaarde De Bleeker aan haar partijbestuur.
Die stelling klinkt kordaat, maar de context maakt duidelijk dat het eerder een noodgreep was dan een triomfantelijke doorbraak. De voorzitster zag zich geconfronteerd met een partij in staat van ontbinding, een hervormingsplan dat steeds verder verwaterde, en een persoonlijk leiderschap dat al maanden onder vuur ligt. In dat licht lijkt haar beslissing om de naamsverandering zonder klassiek congres door te drukken vooral ingegeven door politiek overleven.
Een partij zonder richting, een voorzitster zonder vangnet
De zogenaamde “herstichting” van Open VLD — een term die al langer rondgaat binnen de partij — is op korte tijd geëvolueerd van een inhoudelijk project tot een symbolisch reddingsboei. De jongerenafdeling had gehoopt op een echt congres, waar ideeën zouden worden gewogen, teksten besproken en richting gekozen. Maar dat scenario werd door de partijtop afgeblazen: de tijd was te krap, het risico te groot, de interne verdeeldheid te zichtbaar.
“Je wil niet dat het oude, uitgebluste partijprogramma blijft kleven aan een nieuwe naam,” aldus een bezorgde partijstrateeg.
In plaats daarvan wordt er geopteerd voor een ‘startmoment’, met een nieuwe naam maar zonder inhoudelijke teksten of amendementen. Dat maakt de operatie tegelijk eenvoudiger en hol. Want wie geen inhoud presenteert, vermijdt ook het debat. De Bleeker heeft haar symbooldossier — de naamsverandering — kunnen binnentrekken, maar de fundamentele koers van de partij blijft onduidelijk.
Steun die niet echt als steun klinkt
Tijdens het partijbestuur spraken onder meer Vincent Van Quickenborne en Alexia Bertrand zich publiekelijk uit ten gunste van de naamsverandering, zij het met nuance. Bertrand — die zich eerder nog kritisch uitliet over het concept van een vernieuwingstraject in september — verklaarde dat ze al langer voorstander is van een naamsverandering, maar zweeg opvallend over het proces waarmee die er nu komt.
“Niemand wilde haar echt onder de bus gooien,” zegt een parlementslid. “Het compromis was dan: geen teksten, wel een nieuwe naam.”
Het zegt veel over de sfeer binnen de partij: het voorzitterschap van De Bleeker hangt niet vast aan haar gezag, maar aan de afwezigheid van een gecoördineerde oppositie. Het compromis dat er uiteindelijk kwam, is symptomatisch voor een partij die vooral probeert om nog niet openlijk in twee te breken.
“Het was een risico voor Eva om de forcing te voeren,” zegt een lid van het partijbestuur in ‘Het Nieuwsblad’. “Als één prominent gezicht was opgestaan om haar openlijk tegen te spreken, was de schade onherstelbaar geweest. Maar niemand deed dat. Niet uit overtuiging, maar uit vermoeidheid.”
Het leiderschap van de minste weerstand
De Bleeker blijft naar buiten toe de lijn doortrekken dat ze richting geeft aan de partij. In een mail aan de leden spreekt ze van een “nieuw liberaal contract” met de burger. Ze wil “het verleden achter zich laten” en “de toekomst weer omarmen”. Maar dat retorisch elan botst op de politieke realiteit. De partij verkeert sinds de electorale klap van 9 juni in diepe crisis. De recente uitstap van parlementslid Maurits Vande Reyde was al de zoveelste aderlating op rij, en het vertrouwen in de nationale leiding is broos.
Intern klinkt de kritiek steeds luider, zij het - en dat is nieuw voor de Vlaamse liberalen - zelden publiek. “Eva wil altijd iedereen meekrijgen,” zegt een parlementslid. “Maar zo werkt politiek niet. Zeker niet bij ons. Soms moet je gewoon keuzes maken, tegenstand incalculeren, en dan doorduwen.”
Een andere partijtopper is botter: “De relatie tussen het partijbestuur en Eva is die van een scheidend koppel dat samenblijft voor de kinderen.”
Geen congres, geen richting, geen rust
In plaats van rust te brengen, lijkt het ‘startmoment’ vooral de malaise te formaliseren. Er komt een nieuwe naam, maar geen nieuwe politieke inhoud. De partij schuift richting september zonder duidelijke invulling van haar vernieuwingsverhaal. Ondertussen blijft het interne gekibbel aanhouden, onder de oppervlakte, maar nooit ver weg.
Op Radio 1 liet De Bleeker nog verstaan dat ze de interne onrust beu is: “Het gespin moet nu eindelijk gedaan zijn,” zei ze. “Er zijn enkele mensen die spinnen en roepen, maar veel meer mensen willen gewoon vooruit.”
Die uitspraak kan gelezen worden als een laatste poging om grip te krijgen op het narratief. Maar het blijft de vraag hoeveel ruimte De Bleeker nog heeft om dat verhaal ook echt te schrijven. Want wat vandaag wordt verkocht als leiderschap, wordt door anderen in de partij gezien als improvisatie, uitstelgedrag en damage control. Laten we eerlijk wezen, De Bleeker heeft het charisma van een lavabo en straalt allesbehalve leiderschap uit.
Een blauwe toekomst, in naam alleen?
De naamsverandering komt er, daarover bestaat na dit partijbestuur geen twijfel meer. Maar wat daarmee gewonnen wordt — aan vertrouwen, richting of electoraal potentieel — is onduidelijk. De grootste zwakte van Open VLD ligt niet in haar merknaam, maar in het feit dat niemand meer precies weet waar het merk nog voor staat.
(Foto: Pieter-Jan Vanstockstraeten/Photo News)
