Tot het over ontwikkelingshulp en treinen gaat…
De regering-De Wever wil - met uitzondering voor Theo Francken- met de botte bijl besparen. Vreemd genoeg genoeg sputtert de Belg niet massaal tegen. Integendeel: uit een grootschalige peiling- van De Standaard, VRT NWS en, voor het eerst, ook de RTBF - onder zowat zesduizend respondenten, verspreid over Vlaanderen, Brussel en Wallonië, blijkt dat een stille meerderheid zich voorlopig schikt in de hervormingskoers. Wat De Wever serveert, smaakt bitter, maar de doorsnee Belg lijkt de slok toch door te slikken. Al rommelt het in de onderbuik wel over wie de rekening betaalt.
Hervormen met de botte bijl — en het land knikt instemmend
Geen fluwelen handschoentjes, wel rauwe beslissingen: een beperking van de werkloosheidsuitkering tot twee jaar, gelijke pensioenvoorwaarden voor ambtenaren en privésectorwerknemers, een pensioenbonus én een malus die de vroege afhakers afstraffen. Het zijn ingrepen die voorheen als politieke zelfmoord golden. Vandaag blijken ze breed gedragen. In Vlaanderen zelfs ronduit populair.
Ook andere symbooldossiers — van de verhoging van het defensiebudget tot het rookverbod op terrasjes — worden opvallend gelaten geslikt. Zelfs het idee om uitgeprocedeerde asielzoekers actief op te sporen door woonstbetredingen, of hen desnoods in een buitenlandse cel op te sluiten, krijgt meer bijval dan afkeuring. De Belg is klaarblijkelijk minder principieel dan hij zich graag voordoet, zolang het probleem maar elders wordt opgeborgen.
De Waalse twijfel: steun ja, maar met een frons
Franstalig België aarzelt vaker, maar keert zich niet principieel af van de nieuwe koers. De pensioenmalus verdeelt de geesten, maar een storm van verontwaardiging blijft uit. Alleen op twee dossiers botsen de hervormers op hardere grenzen: het afslanken van ontwikkelingshulp en het sluiten van onrendabele treinstations. Daar knelt de schoen, daar wordt de botte bijl als oneerlijk ervaren. Zeker in rurale gebieden, waar het treinstation vaak de laatste symbolische draad is die hen nog met de federale staat verbindt.
Een samenleving die zucht — maar niet kraakt
Hoewel het protestgeluid van de vakbonden groeit, is het maatschappelijk weefsel nog niet gescheurd. Zelfs onder kiezers van centrumlinkse partijen klinkt voorlopig vooral gelatenheid. Zelfs bij Vooruit - dat toch mee de regering draagt - zijn de rimpels voorlopig kleiner dan het klassieke partijprofiel zou doen vermoeden. Achter de schermen wordt gemord, maar openlijk barsten geen coalitieruzies los. Toch is de rode achterban beduidend kritischer dan die van de andere meerderheidspartijen. Hier knaagt het geweten het hardst.
Een elite die het beleid omarmt, een volk dat de lasten torst
De achilleshiel van deze regering ligt niet bij de hervormingsdrang zelf, maar bij de vraag wie de klappen krijgt. Want hoe meer de bevolking in detail kijkt, hoe duidelijker de asymmetrie in het beleid opvalt. Voor wie zijn deze hervormingen écht bedoeld? Wie boet in? Wie wint erbij?
De perceptie is ongenadig: de zieken, de armen, de ouderen, de werklozen en de vluchtelingen lijken steevast de pineut. Ondernemers, vermogenden en beter opgeleiden, daarentegen, profiteren. En dat beeld wordt niet alleen vanuit de onderbuik gevoed. Wie zelf tot de rijkere groep behoort, is overduidelijk tevredener met het beleid dan wie elke maand met een rood cijfer in de bankapp afsluit.
De onvrede over de verdeling van de inspanningen snijdt door taalgrenzen heen. Vlamingen, Brusselaars én Walen zeggen in meerderheid dat het draagvlak scheef zit. En zelfs binnen de rangen van de coalitie is het vertrouwen in de billijkheid broos. Bij CD&V, Les Engagés en vooral bij Vooruit gelooft amper een handvol kiezers dat de lasten eerlijk worden verdeeld. Enkel de MR en N-VA-achterban lijken in het gelid te blijven, wellicht ook omdat het beleid hen het minst raakt.
Stil protest onder de oppervlakte
Toch is het protest niet afwezig. De meeste Belgen begrijpen waarom er betoogd wordt. Ze delen de onvrede, al trekken ze (nog) niet massaal de straat op. Het beeld dat ontstaat is dat van een ‘stille meerderheid’ die hervormingen noodzakelijk acht, maar die tegelijk het gevoel heeft de rugzak alleen te moeten torsen. Er is draagvlak voor de richting, maar niet voor het gewicht.
Vooruit als zwakke schakel
Vooruit balanceert op een slappe koord: regeringsdeelname wrijft met het DNA van de partij, en de achterban hangt ergens tussen constructieve loyauteit en existentiële twijfel. De partij dreigt de stem van de sociale rechtvaardigheid te verliezen, net op het moment dat net die rechtvaardigheid het zwakke punt van het beleid-De Wever blijkt te zijn.
De Belg laat zich hervormen, zolang het maar niet te veel pijn doet
De regering-De Wever vaart voorlopig wel bij een ongeziene hervormingsdrang en een bevolking die vooral gelaten toekijkt. Maar onder het oppervlak groeit het besef dat de lasten scheef verdeeld zijn. Als dat gevoel zich verder in de samenleving nestelt, kan de huidige stabiliteit snel kantelen in een sociale wervelstorm. Dan zal blijken of het vertrouwen waarop De Wever nu teert, een solide fundament is — of slechts een tijdelijke pauze voor de storm. Of onwetendheid?
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
