Waarom je steeds meer betaalt voor basisproducten.
Je kent het wel: je gooit min of meer dezelfde producten in je winkelkar, maar bij de kassa krijg je een klein infarct. Prijzen swingen de pan uit, en zelfs alledaagse producten zijn schaamteloos duur geworden. Vooral liefhebbers van een stevige kop koffie voelen het: in amper een jaar tijd werd hun favoriete opkikker 9 procent duurder. Doe daar nog eens drie jaar bij, en de prijs steeg met maar liefst 30 procent.
Koffie is lang niet de enige boosdoener. Voor een stuk chocolade betaal je nu 32 procent meer dan vorig jaar, sinaasappelsap en olijfolie zijn bijna een vijfde duurder geworden. Het ergst van al is dat het gaat om basisproducten, geen luxegoederen. Zelfs een simpele wortel of een alledaagse ui kosten je meer dan ooit tevoren.
Inflatie als excuus?
Dat onze winkelkar steeds duurder wordt, is geen illusie. De cijfers liegen niet: vergeleken met vorig jaar betaal je in de supermarkt gemiddeld 3,39 procent meer. Trek die vergelijking over de laatste drie jaar en je komt op een hallucinante stijging van 28 procent. De inflatie van de afgelopen jaren heeft ons koopgedrag grondig hertekend, maar is dat de enige verklaring?
De torenhoge energiekosten van 2021 en de loonkosten die de pan uit rijzen, hebben zonder twijfel een impact. Maar er speelt meer. Testaankoop en retailexperts vermoeden dat sommige producenten handig meesurfen op de golven van de inflatie en prijsstijgingen doorvoeren die lang niet altijd gerechtvaardigd zijn. Grote merken met een stevige marktmacht kunnen dat simpelweg maken. En wie betaalt? Jij, de consument.
Een andere winkelkar? Niet altijd een oplossing
Kan je slim shoppen en zo de stijgende prijzen ontwijken? Voor sommige producten wel. Varkens-rundgehakt is bijvoorbeeld 5,91 procent goedkoper geworden, spaghetti daalde met 2,57 procent en ook mango’s zijn iets voordeliger dan een jaar geleden. Wie creatief omgaat met zijn boodschappenlijst kan dus hier en daar besparen met een alternatief menu.
Toch valt niet alles te compenseren. Een vervanger voor olijfolie of boter? Niet evident. Sinaasappelsap inruilen voor iets anders? Ook dat is geen evidentie voor wie vasthoudt aan bepaalde voedingspatronen. De prijsstijgingen raken je rechtstreeks, of je dat nu wilt of niet.
Sterkste stijgers
Prijsstijging feb '24 - feb '25
Fondantchocolade – 32,6 procent
Koek met chocolade – 26,4 procent
Melkchocolade – 24 procent
Sinaasappelsap – 19,9 procent
Olijfolie – 18,6 procent
Gehakt varken/kalf – 17,3 procent
Granny Smith – 17,1 procent
Grijze garnalen – 15,7 procent
Aardappelkroketten – 14 procent
Zakdoekjes in pakjes – 12,5 procent
Blauwe bessen – 12,2 procent
Kruidenboter – 12 procent
Magnum (Classic) – 10,9 procent
Koffiepads – 9,1 procent
Gemalen koffie – 9 procent
Appelsap – 8,7 procent
Bloem – 8,3 procent
Aardappelen – 8,3 procent
Melkerijboter – 7,8 procent
Deodorant spray – 7 procent
Bron: Testaankoop
Supermarkten spelen hun eigen spel
Een veelgehoorde klacht is dat de producenten de prijzen kunstmatig hoog houden. Maar is dat wel zo? Supermarkten bepalen uiteindelijk de prijzen die je betaalt. Achter de schermen worden harde onderhandelingen gevoerd tussen retailers en leveranciers, waarbij supermarkten soms hun macht laten gelden om producten tegen bodemprijzen in te kopen.
Als een producent een prijsverhoging doorvoert, betekent dat niet automatisch dat die extra centen rechtstreeks in jouw kassaticket belanden. Soms nemen supermarkten de kosten op zich om hun klanten niet af te schrikken. Maar even vaak grijpen ze de kans om zelf wat extra marge te pakken. Hoe dan ook, de consument betaalt sowieso de rekening.
Goedkopere producten? Vergeet het maar
Wie hoopte dat de prijs van basisproducten op termijn zou dalen, is eraan voor de moeite. Volgens experts zijn er amper vier producten die de voorbije drie jaar goedkoper zijn geworden: luiers, balsamicoazijn, vochtige doekjes en pijnboompitten. Daar trek je niet mee rond wereld.
Supermarkten zitten in een spagaat: ze willen scherpe prijzen hanteren om klanten te lokken, maar tegelijk ook winst maken. Het gevolg? Als de grondstofprijzen stijgen, gaat de prijs omhoog. Als diezelfde grondstoffen goedkoper worden, zal je dat als consument niet per se merken – want waarom zou de supermarkt die extra winst uit handen geven?
Sterkste dalers
Prijsdaling feb '24 - feb '25
Vloeibaar wasmiddel: −1,9 procent
Vloeibaar afwasmiddel: −2,1 procent
Gearomatiseerd water: −2,1 procent
Champignons: −2,1 procent
Paprika: −2,2 procent
Frikandellen: −2,3 procent
Tonijnsalade: −2,4 procent
Spaghetti: −2,6 procent
Toiletpapier: −2,7 procent
Veggie: −2,7 procent
Pitloze druiven: −2,8 procent
Varkenshaasje: −3 procent
Frituurolie: −3,5 procent
Balsamicoazijn: −4,1 procent
IJsbergsla: −4,5 procent
Fishsticks: −4,8 procent
Plantaardige melk: −5,6 procent
Mango: −5,8 procent
Gehakt varken/rund: −5,9 procent
Bloemkool: −7,6 procent
Bron: Testaankoop
De dure toekomst van jouw winkelkar
Dat supermarktprijzen in stijgende lijn zitten, staat vast. Het probleem is dat de consument eraan gewend raakt en de hogere prijzen uiteindelijk als normaal gaat beschouwen. We kunnen klagen over de kostprijs van een fles ketchup, maar we blijven ze wel in ons karretje leggen.
En dat weten de producenten en supermarkten maar al te goed.
