De Ridder en de luchthaven van de vrienden.
Een geheim document dat per ongeluk naar alle Vlaamse parlementsleden wordt gestuurd. Een minister die haastig probeert de doos van Pandora weer dicht te doen. En een dossier over miljoenen euro’s belastinggeld dat eigenlijk liever achter gesloten deuren bleef.
Was het gewoon een ongelukkige muisklik? Of was het een klassiek politiek “Infantinootje”: eerst alles regelen in de coulissen - onder vrienden - en pas daarna uitleg geven?
Feit is: zonder een administratieve blunder had het Vlaams Parlement waarschijnlijk nooit zo snel kunnen inkijken wat er precies werd afgesproken tussen minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) en Egis, de Franse uitbater van de luchthavens van Deurne en Oostende.
Een geheime deal die niet geheim hoort te zijn
Een dading afsluiten met een bedrijf is op zich niets bijzonders. Overheden doen dat wel vaker om jarenlang juridisch getouwtrek te stoppen.
Maar in een democratie zit er een klein detail aan vast: de regering moet gecontroleerd kunnen worden.
En daar wringt het muiltje.
De overeenkomst tussen Vlaanderen en Egis maakte een einde aan een miljoenenconflict. Vlaanderen liet een claim van 12,1 miljoen euro vallen voor personeelskosten die volgens de overheid nog verschuldigd waren. Egis liet op zijn beurt een eis van 14,8 miljoen euro aan achterstallige subsidies vallen.
Een financiële patstelling werd vervangen door een politieke deal.
Met daarbovenop - tromgeroffel - nog een engagement voor subsidies tot 2039.
De verkeerde knop met de juiste timing
Het document moest vertrouwelijk blijven. Er stonden volgens de regering juridische, financiële en commerciële gegevens in die niet zomaar op straat mochten belanden.
Alleen gebeurde dat toch.
Niet door een klokkenluider. Niet door een onderzoeksjournalist. Niet door een oppositieactie. Maar door een foutje. Het kabinet-De Ridder stuurde het document per ongeluk door naar alle Vlaamse volksvertegenwoordigers.
Toen minister De Ridder tijdens een commissievergadering ontdekte dat parlementsleden het document voor zich hadden liggen, werd het plots terug “vertrouwelijk” gemaakt. Alleen: toen was het geheim al geen geheim meer. De digitale deur stond open. De informatie was binnen.
Controle is geen gunst
Volgens advocaat en expert bestuursrecht Stijn Verbist in ‘het Nieuwsblad’ is er op zich niets verkeerd aan een vertrouwelijke dading.
“Een dading is een goed instrument”, klinkt het. “Het maakt een einde aan een conflict en beide partijen doen toegevingen.”
Maar daar staat volgens hem een ander principe tegenover: het controlerecht van het parlement.
En dat is geen cadeau van een regering aan volksvertegenwoordigers.
Dat is een basisregel van de democratie.
Een parlementslid moet kunnen controleren waarom een regering miljoenen laat vallen, welke afspraken worden gemaakt en welke gevolgen dat heeft voor toekomstige regeringen.
Desnoods achter gesloten deuren.
De gemeente doet het beter
Opvallend: op lokaal niveau bestaat daar eigenlijk al een systeem voor.
Wanneer een gemeentebestuur een belangrijke dading afsluit, krijgen gemeenteraadsleden die te zien en wordt ze goedgekeurd. Gevoelige informatie kan achter gesloten deuren worden besproken.
Een eenvoudige oplossing dus.
Maar in het dossier-De Ridder kregen de parlementsleden geen inzage omdat het systeem werkte.
Ze kregen inzage omdat iemand een fout maakte.
Dat verschil is groot.
De luchthaven van de vrienden
Voor Annick De Ridder is de luchthaven van Deurne veel meer dan een bescheiden vliegveldje. Het is een heilig symbool. Een prestigeproject dat koste wat het kost moet blijven vliegen – desnoods met kunstmatige ademhaling.
Tegenstanders noemen het al jaren smalend “de luchthaven van de vrienden”: een duur speeltje voor de Antwerpse elite dat almaar op de steun van de Vlaamse regering kan rekenen.
Voorstanders spreken dan weer van een onmisbare economische motor. Maar de harde realiteit is dat Deurne al jaren meer kost dan opbrengt.
Hoe dan ook: commerciële luchtvaartmaatschappijen haken af, de schuld groeit en de passagiersaantallen blijven achter. Toch blijft de Vlaamse regering geld pompen. Miljoenencompromissen, nieuwe investeringen, subsidies en beloftes tot ver in de toekomst. Alles om het projectje van de vrienden nog even in de lucht te houden.
De Ridder en co vliegen door. Maar doen ze dat op eigen vleugels, of dankzij de portemonnee van de Vlaamse belastingbetaler?
Tot 2039.
Dat is ver voorbij de huidige legislatuur.
Met andere woorden: een toekomstige regering krijgt straks een dossier op haar bord dat vandaag al werd dichtgetimmerd.
Wordt september de politieke landing?
De zaak lijkt nog niet afgelopen.
Vooruit-fractieleider Kris Verduyckt noemt het lek een “grove fout” en vindt dat de inhoud van de deal vragen oproept. Zijn partij is binnen de Vlaamse regering het meest kritisch over de subsidiëring van regionale luchthavens.
In september komt het dossier opnieuw op tafel.
Dan zal moeten blijken of de verkeerde muisklik vooral een gênant ongeluk was...
Of een toevallige blik achter het gordijn van hoe politieke deals vandaag worden gemaakt.
Jawel, Annick, soms is niet de inhoud van een geheim document het grootste probleem. Maar het feit dat het überhaupt geheim moest blijven.
(Foto: Didier Lebrun/Foto Nieuws)
