Drie op de vier Brusselaars voelen zich beter na een bezoek aan een parkvijver. Dat blijkt uit voorlopige resultaten van een VUB-onderzoeksproject dat de link tussen blauwe ruimtes en mentaal welzijn in kaart brengt. Biodiversiteit blijkt daarin een sleutelrol te spelen.
Meer dan 1.350 mensen namen deel aan de enquête van VUB-doctoraatstudente Ellen Van den Bossche, die gegevens inzamelde aan 22 Brusselse en 6 Antwerpse parkvijvers. Via bordjes met QR-codes konden bezoekers ter plekke hun ervaringen delen. Het project heet Beyond the Pond.
Natuur als mentale ontlading
De cijfers zijn opvallend: 75 procent van de respondenten gaf aan dat de vijvers een grote meerwaarde hebben voor hun mentaal welzijn. Maar wat mensen precies waarderen, is even interessant als het cijfer zelf.
"Mensen willen dat het water vol planten en dieren zit," legt Van den Bossche uit. "Ze zijn vragende partij voor een grote aanwezigheid van amfibieën, vissen en vogels. Enigszins tot mijn verrassing bleken insecten even geliefd als de andere diergroepen." Een kleine kanttekening: veel deelnemers geven aan bang te zijn voor insectenbeten bij vijvers — een spanning tussen appreciatie en angst die in de resultaten terugkomt.
Geen zwemmen, wel natuur
Opmerkelijk: de grote meerderheid van de respondenten is geen voorstander van zwemmogelijkheden in de onderzochte vijvers. Van den Bossche nuanceert dat meteen: "Dat wil niet per se zeggen dat Brusselaars niet wakker liggen van openbare zwemplekken. Mogelijk willen de respondenten vooral de natuur in die waterplekken behouden." Dat sluit aan bij het verzet dat eerder al opdook rond zwemmen in het Neerpedepark.
Bekende en onbekende plekken
Van den Bossche, zelf geboren en getogen Brusselse, was zelf verrast door hoeveel vijvers er verspreid liggen in het gewest. De meeste reacties kwamen uit het Tenboschpark in Elsene en de Jean-Félix Haptuin in Etterbeek. Minder bezochte plekken — zoals een vijver in het Pedepark in Anderlecht of het Neerveldpark in Sint-Lambrechts-Woluwe — leverden weinig data op, mogelijk omdat ze minder bekend zijn.
Argumenten voor groene aanleg
Als de bevindingen worden bevestigd in het verdere onderzoek, geeft het project heel wat munitie aan stadplanners en beleidsmensen. "Ze kunnen aantonen dat er weinig draagvlak is voor het verwijderen van vijvers om ruimte voor parkeerplaatsen te creëren," aldus Van den Bossche.
Een volgende fase van het onderzoek richt zich op de biodiversiteitsgraad van de vijvers en de vraag of er een verband bestaat met de inkomensgraad van de omwonenden. "Een van de theorieën is dat een hogere inkomensgraad zorgt voor meer geld voor beheer en waterplanten. Maar rond dat zogenoemde 'luxury effect' hangt nog veel mist."
