“Vlaamse begroting mist transparantie en onderschat schuldrisico’s.”
De Vlaamse regering krijgt van de begrotingswaakhond een nieuwe waarschuwing: de toelichting bij inkomsten en uitgaven is te summier, de schuld loopt sneller op dan voorzien en een deel van de ingeboekte besparingen en dividenden dreigt niet te worden gerealiseerd.
Rekenhof wijst op gebrekkige transparantie in begroting
Het Rekenhof heeft de Vlaamse begrotingsaanpassing voor 2026 kritisch beoordeeld en plaatst vraagtekens bij de manier waarop inkomsten en uitgaven worden toegelicht. Volgens de waakhond is die toelichting vaak beperkt tot een opsomming van budgettaire bijstellingen, zonder voldoende duiding.
Dat gebrek aan achtergrondinformatie maakt het voor het Vlaams Parlement moeilijker om de begroting degelijk te controleren. Daardoor, zo stelt het Rekenhof, ontbreekt soms het globale overzicht dat nodig is om de impact van beslissingen correct in te schatten.
De kritiek komt er kort na een eerdere scherpe audit over het Vlaamse investeringsprogramma, waarin ook al werd gewezen op onduidelijke langetermijndoelstellingen en mogelijke politieke beïnvloeding bij de verdeling van middelen.
Begrotingstekort loopt verder op
De jongste begrotingsaanpassing werd pas na moeizame onderhandelingen afgerond, onder meer door discussies over energiesteun en het drinkwaterbeleid. Het resultaat is een tekort dat oploopt tot 3,6 miljard euro, inclusief Oosterweel- en relance-uitgaven. Dat is een stijging van ongeveer 750 miljoen euro ten opzichte van de vorige begrotingsopmaak.
Volgens het Rekenhof is daarmee nog geen stabilisatie in zicht. Vlaanderen blijft volgens de cijfers op weg naar een van de hoogste tekorten uit zijn recente geschiedenis.
De waakhond waarschuwt bovendien dat het effectieve tekort mogelijk nog hoger kan uitvallen, omdat bepaalde ingeboekte besparingen en opbrengsten te optimistisch zijn ingeschat.
Ingeschatte besparingen en inkomsten onder druk
Een aantal geplande maatregelen dreigt minder snel of minder volledig op te leveren dan voorzien. Zo worden besparingen in de zorgsector, onder meer via de hervorming van de basistegemoetkoming in woonzorgcentra en investeringsprojecten via VIPA, mogelijk pas later gerealiseerd.
Ook de oprichting van een Vlaams verwerkingscentrum voor verkeersboetes, goed voor een ingeschatte opbrengst van 50 miljoen euro, dreigt vertraging op te lopen.
Daarnaast uit het Rekenhof opnieuw kritiek op de manier waarop de dividenden van Brussels Airport in de begroting worden verwerkt. Vlaanderen stapte vorig jaar voor 2,77 miljard euro in de luchthaven, maar de huidige dividenden volstaan niet om de rentelasten te compenseren. Volgens het Rekenhof is de voorstelling van die geldstromen onvoldoende transparant, waardoor het effect op het begrotingssaldo niet duidelijk zichtbaar is.
Schuld stijgt sneller dan verwacht
Naast het tekort wijst het Rekenhof ook op de oplopende schuldpositie van Vlaanderen. Door opeenvolgende tekorten en grote infrastructuurprojecten, zoals de Oosterweelverbinding, steeg de schuld vorig jaar al boven 50 miljard euro.
Volgens de huidige prognoses kan dat bedrag oplopen tot 57 miljard euro, wat overeenkomt met ongeveer 91 procent van de ontvangsten. Dat ligt ruim boven de eerder gehanteerde schuldnorm van 65 procent.
Opmerkelijk is dat de Vlaamse overheid zelf de schuldgroei mogelijk onderschat. Volgens het Rekenhof wordt de impact van Europese middelen uit het Sociaal Klimaatfonds niet correct geneutraliseerd, wat leidt tot een onderschatting van ongeveer 113,5 miljoen euro.
Regering erkent technische discussie
Vlaams minister van Financiën en Begroting Ben Weyts (N-VA) geeft aan de opmerkingen van het Rekenhof verder te analyseren. Hij wijst erop dat het om technisch complexe berekeningen gaat, maar sluit niet uit dat correcties nodig zijn.
Tegelijk benadrukt hij dat het terugdringen van de structurele tekorten prioritair blijft. Volgens de minister is vooral de opgebouwde schuld door jarenlange tekorten problematisch en moet Vlaanderen tegen 2027 opnieuw naar begrotingsevenwicht evolueren. Dat vereist volgens eerdere ramingen een besparingsoefening van ongeveer 1 miljard euro, al kan dat bedrag nog oplopen.
Oppositie spreekt van structurele ontsporing
Bij de oppositie klinkt scherpe kritiek. Volgens verschillende fracties bevestigt het rapport van het Rekenhof dat de Vlaamse begroting structureel uit evenwicht is en dat cijfers te rooskleurig worden voorgesteld.
Er wordt gewezen op de stijgende schuld, de rol van grote infrastructuurprojecten en het gebrek aan transparantie in de begrotingsopmaak. Ook de timing en volledigheid van de informatie voor het parlement worden in vraag gesteld.
De oppositie waarschuwt dat verdere saneringsrondes onvermijdelijk kunnen worden, waarbij volgens hen opnieuw druk op gezinnen, publieke diensten en investeringen zou kunnen ontstaan.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
