"De Vlaming walgt van uw cynisch en schabouwelijk schouwspel."
De Vlaamse regering heeft zich een politieke storm op de hals gehaald met de geplande schrapping van honderden ritten in het leerlingenvervoer voor kinderen uit het buitengewoon onderwijs. Eeen budgettaire discussie over de uitgaven van De Lijn, werd een fundamenteel debat over politieke prioriteiten en de vraag waar een overheid wel en niet mag besparen.
De kritiek kwam daarbij niet alleen uit de oppositie. Ook binnen de meerderheid klonk openlijk ongemak over een maatregel die vooral de meest kwetsbare leerlingen en hun gezinnen dreigt te treffen.
Budget primeert op noden
De aanleiding is bekend. De Lijn moet binnen een vastgelegd budget van 139 miljoen euro blijven en bekijkt daarom de schrapping van 204 ritten op een totaal van 2.155 ritten in het leerlingenvervoer.
Volgens de Vlaamse regering gaat het niet om een klassieke besparing. Minister-president Matthias Diependaele benadrukt dat de regering eenvoudigweg weigert om uitgaven boven het voorziene budget toe te laten. Minister van Mobiliteit Annick De Ridder verdedigde die lijn later door te stellen dat men geen facturen wil doorschuiven naar toekomstige generaties. Bye bye menselijkheid: voor Matthias de opperboekhouder zijn er alleen cijfers.
En die uitleg overtuigt lang niet iedereen.
Voor veel parlementsleden gaat het niet over boekhoudkundige definities, maar over de concrete gevolgen voor kinderen die vaak volledig afhankelijk zijn van aangepast vervoer om überhaupt naar school te kunnen gaan.
Coalitiepartners zetten vraagtekens
Opmerkelijk genoeg kwam een deel van de kritiek uit de meerderheid zelf.
CD&V-parlementslid An Christiaens stelde openlijk vragen bij de aanpak van de regering. "Ik denk niet dat de ministers het uitgelegd kunnen krijgen om nu ad-hoc-maatregelen te nemen zonder dat er een structureel plan is."
Ook Vooruit liet verstaan dat de politieke keuzes verkeerd liggen. "Politiek gaat over keuzes", zei Els Robeyns. "Het is een vaststelling dat de minister blijkbaar wil besparen op leerlingenvervoer, maar niet op verlieslatende luchthavens. Voor ons liggen de prioriteiten bij de kwetsbare kinderen."
Die uitspraken tonen aan dat het dossier veel verder gaat dan een technische discussie over vervoerslijnen. Het raakt aan de kern van de vraag welke groepen een regering beschermt wanneer budgetten onder druk komen te staan.
Oppositie haalt zwaar geschut boven
Bij de oppositie was de verontwaardiging nog veel groter.
PVDA-fractieleider Jos D'Haese spaarde de regering niet. "Gaat het ook deze keer bij woorden blijven of trekken jullie eindelijk een lijn?"
Over de geplande schrappingen zelf was hij bijzonder scherp. "Hoe kan een regering zo bezig zijn met centen en politiek cynisme in plaats van met de mensen."
Volgens D'Haese raakt de regering precies die groep die het minst voor zichzelf kan opkomen.
"Besparen op busvervoer bij de allerzwakste kinderen, hoe haal je dat in je hoofd?"
Ook bij Vlaams Belang werd de maatregel op de korrel genomen. Fractieleider Bart Claes sprak over een "idiote besparingsmaatregel" en verwees naar andere grote infrastructuurprojecten waarvoor volgens hem wel geld wordt gevonden.
Vanuit Anders kwam wellicht de meest vernietigende tussenkomst van het debat. Parlementslid Jasper Pillen trok fel van leer tegen wat hij ziet als een gebrek aan menselijkheid in het beleid.
"De Vlaming walgt van uw cynisch en schabouwelijk schouwspel", klonk het.
Hij omschreef de plannen als een "sprong achteruit" en voegde daar nog een bijzonder scherpe sneer aan toe: "Het ontbreekt aan een commissaris voor empathie."
Ook Groen en Team Fouad Ahidar sloten zich bij de kritiek aan. "Welk ijskoud signaal geven jullie aan al die ouders, kinderen en scholen?", vroeg Groen-parlementslid Kim Buyst zich af.
"N-VA, shame on you", besloot M'Hamed Kasmi.
Ministers houden de deur op een kier
Opvallend was dat minister van Mobiliteit Annick De Ridder zelf afwezig bleef tijdens het debat wegens een internationaal fietscongres in Italië.
Haar partijgenoot en minister van Begroting Ben Weyts moest daarom het vuur opvangen.
Weyts probeerde de gemoederen te bedaren door erop te wijzen dat er nog geen definitieve beslissingen zijn genomen.
"De Lijn is in dialoog met scholen en lokale besturen", stelde hij.
Volgens Weyts blijft de ambitie bestaan om "zo goed mogelijke oplossingen" te vinden en het systeem "kwalitatief en beter" te organiseren.
Toch kon hij niet ontkennen dat het beschikbare budget begrensd blijft en dat De Lijn manieren moet zoeken om binnen die financiële contouren te blijven werken.
Demir mag het oplossen
Misschien nog opvallender was de houding van Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir, die de bevoegdheid over het leerlingenvervoer naar zich toe geschoven krijgt. Hopla: los jij het maar op.
Van enthousiasme was weinig sprake.
"Als die verantwoordelijkheid aan mij wordt toegewezen, zal ik dat ook wel doen."
Tegelijk maakte Demir meteen duidelijk dat zij niet van plan is het probleem alleen op te lossen.
"Het probleem los je niet op door het van de ene naar de andere minister te schuiven."
Volgens haar zal een structurele oplossing moeten komen vanuit verschillende beleidsdomeinen tegelijk.
"We moeten goed nadenken over een systeemverandering."
En vooral: "De oplossing zal van 3 beleidsdomeinen moeten komen."
Daarmee verwees Demir naar Onderwijs, Mobiliteit en Welzijn.
Politieke keuze
Wat na het debat vooral overeind blijft, is dat de Vlaamse regering zich geconfronteerd ziet met een ongemakkelijke politieke realiteit.
Of men het nu een besparing noemt of niet, honderden ritten voor kinderen uit het buitengewoon onderwijs staan ter discussie terwijl het budget bewust wordt begrensd. Voor critici is dat geen technische oefening maar een politieke keuze.
Een keuze die terechtkomt bij de kwetsbaarste leerlingen van Vlaanderen.
(Foto: PD)
