Een rechter zet het TaaS-model (eindelijk) onder druk.
Een recent vonnis van de politierechtbank in Vilvoorde duwt de private trajectcontroles – het al jaren uitdijende verdienmodel langs Vlaamse wegen – in onzeker vaarwater. De vaststelling is simpel én ontluisterend: per GAS-boete vloeit 24 euro rechtstreeks naar TaaS, het consortium waarin onder meer wegwijzer-magnaat Glenn Janssens een stevige vinger in de pap heeft. De vraag rijst nu: blijft het systeem overeind, of dreigt het kaartenhuis in te storten?
Een lucratieve constructie
De voorbije jaren kozen dertig steden en gemeenten voor een TaaS-formule: Trajectcontrole as a Service. De bedrijven Macq Mobility (ANPR-technologie), Intouch (boetesoftware) en Trafiroad (signalisatiebedrijf van Glenn Janssens) installeren, beheren en incasseren mee.
Sinds 2021 maakt een Vlaams decreet het mogelijk dat lokale besturen zelf GAS-boetes uitschrijven bij lichte snelheidsovertredingen in 30- of 50-zones. Het werd de katalysator voor een snelle en nauwelijks betwiste opmars van private controles.
Tot nu.
In Vilvoorde kreeg een bestuurder die 53 euro moest ophoesten voor een overtreding in Meise gelijk van de rechter. Niet op één, maar op twee punten.
Twee juridische knipperlichten
Het vonnis fileert het systeem op twee essentiële onderdelen:
- De boete moet langs een bevoegd ambtenaar passeren.
In dit dossier was dat onvoldoende aan te tonen. - Lokale besturen moeten hun controleapparatuur zélf financieren.
Dat staat expliciet in de GAS-wetgeving, en dus is het outsourcen van de investering – kostprijs rond 180.000 euro – juridisch wankel.
“Een ‘as a service’-constructie is op basis van een strikte lezing van de wet problematisch,” zegt hoogleraar rechten Steven Van Garsse (UHasselt) in ‘De Morgen’. Dat zei hij al in 2022, maar pas nu volgt een rechtbank.
Een kaskoe op cruisecontrol
De kritiek is niet nieuw, maar het vonnis geeft ze extra gewicht.
Vooruit-politicus Roel Anciaux (Meise) vat het scherp samen: “Per boete gaat 24 euro naar TaaS. Ook als de overtreder niet betaalt. Het consortium heeft zijn investering na negen maanden terug. Gemeenten tekenen intussen contracten van minstens zes jaar. Dit is een kaskoe in het kwadraat.”
De politierechter wijst bovendien op vreemde voorwaarden in de contracten. Zo mogen er geen wegenwerken plaatsvinden die langer dan vijf dagen duren op trajecten met TaaS-controle. Dat botst volgens de rechter frontaal met het principe dat trajectcontrole in de eerste plaats verkeersveiligheid moet dienen.
Bij TaaS-partner Macq Mobility wimpelt men die kritiek af. Gemeenten zouden alle vrijheid behouden, en langere werken leiden enkel tot een verlenging van de contractduur. Bovendien zou uit cijfers blijken dat ruim 99,7 procent van de bestuurders zich aan de snelheid houdt.
Rechtsonzekerheid op komst
De hamvraag: staat het hele private trajectcontrolesysteem op springen?
Volgens Van Garsse ligt de kwestie van de ambtenaar eenvoudiger op te lossen. De financiering is ingewikkelder: de redenering dat de investering door de gemeente later wordt terugbetaald, houdt volgens de rechtbank geen stand.
Wie nu denkt vrolijk boetes te kunnen verscheuren, moet dat idee snel opbergen. Een rechter bindt zijn collega’s niet, en het is onzeker of andere rechtbanken dezelfde lijn volgen.
Wel creëert dit vonnis reële rechtsonzekerheid. En dus landt de bal bij de wetgever.
Politieke gevolgen
Vlaams mobiliteitsminister Annick De Ridder (N-VA) ziet potentieel “verregaande gevolgen” als het vonnis navolging krijgt. Zij had eerder al een evaluatie van het systeem besteld; de resultaten worden pas in 2026 verwacht.
Haar conclusie is opvallend scherp voor een partij die doorgaans sterk inzet op handhaving: “Boetes overmatig afromen om een private kas te vullen is juridisch broos en tast het draagvlak voor verkeersveiligheid aan. Excessen moeten eruit.”
Of TaaS en gelijkaardige modellen overeind blijven, is daarmee plots geen technische vraag meer, maar een politieke. Eén ding is duidelijk: het verdienmodel rond private trajectcontrole kraakt – en de rekening ligt bij de wetgever.
(Fotomontage: Shutterstock)
