Vergeet het nog even: België vraagt uitstel aan Europa voor loontransparantie.
Stel je even voor: je vraagt op je werk niet alleen hoe je presteert, maar ook hoeveel je collega’s verdienen. Of nog scherper: je buurman kan opzoeken wat jouw loonvork is. Transparantie als ideaal, of gewoon een ongemakkelijke inkijk in iets dat tot nu toe netjes achter gesloten deuren bleef?
Die Europese droom van volledige openheid over lonen laat in België nog even op zich wachten. De wet die dat mogelijk moet maken, is officieel te laat. En dus vraagt ons land nu zes maanden uitstel aan de Europese Commissie.
Europa wil openheid over lonen, België twijfelt
De richtlijn rond loontransparantie is geen klein administratief nummertje. Europa wil al jaren de loonkloof tussen mannen en vrouwen aanpakken en besliste in 2023 dat bedrijven transparanter moeten worden over verloning.
Concreet betekent dat: werknemers zouden kunnen vragen naar het gemiddelde loon van collega’s in gelijkaardige functies, sollicitanten zouden op voorhand een loonvork krijgen, en grote bedrijven moeten rapporteren over hun loonverschillen.
Individuele lonen blijven wel afgeschermd. Niemand krijgt dus zomaar te zien wat die ene collega exact verdient. Maar het taboe op loon praten wordt wel stevig opengewrikt.
Uitstelbrief naar Brussel
De deadline om die regels om te zetten in Belgische wetgeving ligt op 7 juni. Alleen: België haalt die datum niet. Net als de meeste EU-landen trouwens.
In een brief aan de Europese Commissie vraagt de federale regering nu zes maanden extra tijd. Officieel omdat er nog te veel vragen openstaan.
“We hebben 30 bijkomende vragen gesteld aan de Commissie”, zegt minister van Werk David Clarinval (MR). “Zolang we geen antwoorden hebben, is het onmogelijk om deze richtlijn correct in te voeren.”
Samen met minister van Gelijke Kansen Rob Beenders (Vooruit) trekt hij dus aan de bel in Brussel.
Vakbonden en werkgevers botsen
Ook op Belgisch niveau zit het dossier muurvast. In de Nationale Arbeidsraad probeerden werkgevers en vakbonden maandenlang een akkoord te vinden over de omzetting, maar dat overleg liep in april spaak.
De vakbonden spreken van een vroegtijdige exit van de werkgevers. Die zelf zeggen dan weer dat er simpelweg nog te veel onduidelijkheden zijn, onder meer vanuit Europa.
Zelfs na meerdere Europese workshops blijven volgens betrokkenen nog een reeks technische vragen onbeantwoord. Het dossier blijft daardoor hangen tussen politieke wil en praktische uitvoerbaarheid.
Privacy versus transparantie
In de Belgische bezorgdheden speelt vooral één woord telkens opnieuw op: privacy.
Volgens de regering botst de richtlijn mogelijk met de GDPR-regels. Wat als in een klein team bijna iedereen man is, en er slechts één of twee vrouwen werken? Dan zouden gemiddelden alsnog indirect herleidbaar kunnen zijn.
Ook de definitie van “loon” zorgt voor discussie. In België gaat dat veel verder dan enkel het brutoloon: maaltijdcheques, bonussen, cafetariaplannen, bedrijfswagens… Moet dat allemaal in één transparante rekensom worden gegoten, of niet?
Volgens Clarinval zit daar een fundamenteel probleem: Europa laat te veel ruimte voor interpretatie.
Een richtlijn met politieke bijwerkingen
Officieel benadrukt de regering dat ze het principe niet afwijst. Niemand zet zich openlijk af tegen gelijke verloning tussen mannen en vrouwen.
Maar achter de schermen schuurt het wel. Vooral bij MR en N-VA klinkt de vrees dat er opnieuw een laag extra administratieve regels bovenop de Belgische economie komt.
België scoort nochtans al goed: na Luxemburg hebben we de kleinste loonkloof van Europa. Kritiek is dan ook dat de meerwaarde van de nieuwe regels beperkt is, terwijl de impact voor bedrijven groot kan zijn.
Daar komt nog bij dat Europa tegelijk net inzet op administratieve vereenvoudiging om bedrijven competitiever te maken tegenover de VS en China. Volgens critici gaat dit dossier daar recht tegenin.
Steeds meer landen morren
België staat niet alleen met zijn twijfels. Ook andere lidstaten, zoals Zweden, vroegen al om bijsturing van de regels.
De Belgische regering hoopt nu dat meer landen zich aansluiten bij haar uitstelvraag of dat de Europese Commissie zelf nog aanpassingen doorvoert.
Intussen blijft de politieke spanning in Brussel voelbaar. Vooral omdat coalitiepartner Vooruit de richtlijn voluit verdedigt, terwijl N-VA ze eerder al wegstemde in het Europees Parlement.
N-VA-fractieleider Axel Ronse spreekt zelfs van “welvaartsvernietiging” als bedrijven nog extra rapporteringsverplichtingen krijgen zonder dat het competitiviteitsprobleem eerst wordt aangepakt.
Tussen ideaal en realiteit
Wat op papier klinkt als een eenvoudige stap richting eerlijkere lonen, blijkt in de praktijk een klassiek Europees kluwen: goedbedoelde regels die botsen op nationale systemen, privacywetgeving en politieke gevoeligheden.
De vraag is dus niet alleen of België de deadline haalt, maar vooral of de richtlijn in zijn huidige vorm ooit echt werkbaar wordt.
Want openheid over loon is één ding. De vraag hoeveel transparantie een arbeidsmarkt aankan, is een heel andere.
(Foto: Shutterstock)
