Freddy Horion was ooit de belichaming van zinloos geweld. Vandaag is hij een 79-jarige man die de wereld buiten de gevangenismuren nauwelijks nog kent. Maar moet dat betekenen dat de maatschappij hem opnieuw moet binnenlaten?
De naam die Vlaanderen deed huiveren
Er zijn misdadigers die na verloop van tijd uit het collectieve geheugen verdwijnen. En er zijn namen die een tijdperk van angst blijven symboliseren.
Freddy Horion behoort tot die laatste categorie.
In 1979 schokte hij België met een reeks moorden die tot vandaag als een van de meest gruwelijke misdaaddossiers uit onze geschiedenis behoren. Eerst werd een Gentse winkelierster vermoord. Kort daarna volgde een nog bloediger drama: een volledig gezin werd uitgemoord. Zes slachtoffers in totaal.
De feiten waren zo schokkend dat Horion aanvankelijk ter dood werd veroordeeld. Zoals alle Belgische doodstraffen uit die periode werd ook die straf uiteindelijk omgezet in levenslange opsluiting.
Sindsdien zit hij vast.
Al 47 jaar.
Een man uit een andere eeuw
De vraag die vandaag boven het dossier hangt, is niet of Freddy Horion verschrikkelijke misdaden heeft gepleegd. De vraag is wat er overblijft van een mens na bijna een halve eeuw opsluiting.
Horion is vandaag 79 jaar oud. Een man die langer in een gevangenis leefde dan daarbuiten. Een man die zijn hele volwassen leven doorbracht achter muren, deuren, tralies en controleposten.
De wereld waarin hij zijn misdaden pleegde bestaat niet meer.
Er was geen internet. Geen smartphone. Geen sociale media. Geen digitale bankkaarten. Geen online overheid. Geen apps die het dagelijks leven sturen.
Volgens zijn verdediging is hij een oude man geworden die nauwelijks nog aansluiting heeft met de moderne samenleving. Iemand die jarenlang niet zelf bepaalde wanneer een deur openging, wanneer het licht werd aangestoken of hoe een gewone dag eruitzag buiten de gevangenis.
Dat roept een ongemakkelijke vraag op.
Heeft de samenleving een monster opgesloten? Of heeft ze gedurende 47 jaar een mens bewaard die intussen volledig afhankelijk is geworden van hetzelfde systeem dat hem strafte?
De prijs van een maatschappij zonder doodstraf
België kent geen doodstraf.
Dat is een bewuste keuze van een rechtsstaat die ervan uitgaat dat zelfs de zwaarste criminelen fundamentele rechten behouden.
Maar precies daardoor ontstaan dossiers zoals dat van Horion.
Een veroordeelde die bijna een halve eeuw vastzit. Een man die ouder werd achter tralies. Een gevangene waarvan rechters, deskundigen en internationale instanties al jaren zeggen dat zijn situatie juridisch uitzichtloos is geworden.
De vraag die vandaag voorligt is daarom niet alleen wat Horion verdient.
De vraag is ook wat een rechtsstaat zichzelf verplicht te doen.
Kan een levenslange straf werkelijk levenslang betekenen? Of moet er altijd een perspectief blijven bestaan, hoe klein ook?
En wat met de slachtoffers?
Daar wringt het schoentje.
Juristen mogen dan wel bakkeleien over rechten, proportionaliteit en menselijke waardigheid, ondertussen worden de families van slachtoffers opnieuw geconfronteerd met een naam die ze liever nooit meer hadden gehoord.
Voor hen stopt de klok niet na 47 jaar.
Voor hen blijft juni 1979 bestaan.
Voor hen is Freddy Horion niet de fragiele bejaarde die vandaag met een enkelband naar een gesloten zorginstelling verhuist.
Voor hen blijft hij de man die hun leven onherroepelijk verwoestte.
Dat maakt elke beslissing in dit dossier moreel explosief.
Geen vrijheid, wel een eerste stap
Horion zal morgen niet vrij door de straten wandelen. Hij blijft onder toezicht staan. Hij krijgt een enkelband en verhuist naar een gesloten forensische instelling waar hij intensief zal worden opgevolgd.
Toch kunnen we de symboliek niet negeren.
Voor het eerst in bijna een halve eeuw verlaat Vlaanderens bekendste langgestrafte de gevangenis.
Voor het eerst wordt er gesproken over een mogelijke terugkeer naar de samenleving.
Niet morgen. Misschien zelfs nooit.
Maar voor het eerst zetten we de deur op een kier.
De ongemakkelijke conclusie
Misschien is dat precies waarom het dossier-Horion zoveel emoties losmaakt.
Niet omdat België een seriemoordenaar vrijlaat.
Maar omdat het ons confronteert met een vraag waarop niemand een comfortabel antwoord heeft.
Wanneer houdt straf op straf te zijn?
Na twintig jaar?
Na veertig jaar?
Na een halve eeuw?
Of nooit?
Freddy Horion was ooit het gezicht van pure gruwel. Vandaag is hij een oude man die zijn laatste levensjaren waarschijnlijk zal slijten onder toezicht van hulpverleners en psychiaters.
De slachtoffers krijgen hun leven niet terug.
De nabestaanden krijgen hun geliefden niet terug.
En toch beslist de samenleving vandaag dat zelfs iemand als Freddy Horion nog recht heeft op een laatste kans.
De vraag is niet of dat juridisch verdedigbaar is.
De vraag is of Vlaanderen dat ook emotioneel kan aanvaarden.
(Foto: PD)
