Papieren besparingen botsen met realiteit: regering mist miljarden die ze al had ingeboekt.
De grote schoonmaak van de federale financiën blijkt minder indrukwekkend dan aangekondigd. De N-VA-regering van Bart De Wever stelde bij haar aantreden een saneringsoperatie van meer dan 30 miljard euro voor. Strak, ambitieus en vooral: politiek verkoopbaar.
Maar nu blijkt dat een deel van die besparingen… nooit echt heeft bestaan.
Uit interne cijfers van het kabinet van Vincent Van Peteghem blijkt dat er voor zo’n 3,8 miljard euro aan geplande besparingen simpelweg niet gerealiseerd wordt. Niet omdat ze tegengehouden zijn, maar omdat ze te optimistisch werden ingeschat. Of minder eufemistisch: omdat ze op papier beter werkten dan in de realiteit.
Rekenwerk met wensdenken
De kern van het probleem zit in de zogenaamde “terugverdieneffecten”. Dat zijn de optimistische aannames dat hervormingen zichzelf (deels) terugbetalen. Minder uitgaven hier, meer inkomsten daar, en de begroting volgt vanzelf.
In theorie elegant. In de praktijk blijkt dat soort rekenwerk vaak dichter bij wensdenken te liggen dan bij harde cijfers.
Het resultaat: miljarden die al waren ingeboekt, maar nooit effectief binnenkomen.
Migratie: minder mensen, maar geen besparing
Het meest opvallende voorbeeld zit in het migratiedossier. De instroom daalt, wat politiek als succes wordt verkocht. Alleen vertaalt zich dat niet in de verhoopte besparingen.
Voor dit jaar alleen al ontbreekt zo’n 717 miljoen euro. Tegen 2029 kan dat oplopen tot 1,3 miljard euro als er niets verandert.
Met andere woorden: minder migratie betekent niet automatisch minder kosten. Een realiteit die minder goed in slogans past, maar wel stevig doorweegt in de begroting.
De rekening schuift door
Het probleem voor de regering is dubbel. Niet alleen vallen eerdere besparingen tegen, er moet ook nog eens extra geld gevonden worden. De volgende begrotingsronde mikt opnieuw op miljarden.
Dat betekent dat de lat telkens hoger komt te liggen, terwijl de ruimte kleiner wordt.
De logica is eenvoudig: als geplande besparingen wegvallen, moeten er nieuwe komen. Of zwaardere.
Van ambitie naar correctie
Wat begon als een groots hervormingsverhaal, schuift stilaan richting bijsturing en herberekening. Minder grote woorden, meer kleine correcties.
Het risico is duidelijk: als het vertrouwen in de cijfers afneemt, wordt elke nieuwe besparingsronde moeilijker te verkopen. Zowel politiek als maatschappelijk.
De begroting blijkt geen exacte wetenschap, maar een evenwichtsoefening tussen ambitie en realiteit. In dit geval helt de balans duidelijk naar die laatste kant over.
Hoeveel wil de regering besparen, en hoeveel van die plannen blijft straks effectief overeind wanneer ze botsen met de praktijk: dat is de vraag.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
