Bewust kiezen voor je eigen exit, is niet langer taboe.
De cijfers liegen er niet om: 3,6 procent van alle sterfgevallen in ons land werd in 2024 geregistreerd als euthanasie. Dat is een forse stijging ten opzichte van de 3,1 procent van het jaar daarvoor. De Belg is zich niet alleen bewuster van de mogelijkheden binnen de euthanasiewet, maar lijkt ook steeds minder geneigd om een lange lijdensweg te ondergaan.
Ouderen nemen het voortouw
Vooral bij ouderen blijft euthanasie een steeds vaker gekozen exitstrategie. Meer dan 72 procent van de euthanasiepatiënten was ouder dan 70 jaar, en 43 procent overschreed zelfs de kaap van 80. De jongste categorie blijft een zeldzaamheid: minder dan 1,3 procent was jonger dan 40 jaar en slechts één enkele keer werd de procedure toegepast bij een minderjarige. Sinds de uitbreiding van de wet in 2014 komt dat totaal daarmee op zes.
Niet enkel kanker, maar een optelsom van kwalen
Wat opvalt, is dat niet enkel terminale kankerpatiënten de procedure aanvragen. Meer dan de helft van de euthanasiegevallen (54 procent) blijft weliswaar gelinkt aan kanker, maar er is een stijgende groep die de handdoek in de ring gooit vanwege een combinatie van ouderdomskwalen. In 26,8 procent van de gevallen ging het om 'polypathologie': een optelsom van aandoeningen zoals mobiliteitsproblemen, incontinentie, verminderd gehoor en zicht, en afhankelijkheid bij dagelijkse taken. Een combinatie die voor velen de druppel te veel blijkt.
Fysiek en psychisch lijden gaan hand in hand
Ziekten van het zenuwstelsel, zoals ALS, zijn de derde meest voorkomende reden voor euthanasie. Dementie en andere cognitieve aandoeningen blijven eerder uitzonderlijk, goed voor slechts 1,4 procent van de gevallen. Euthanasie omwille van een zuiver psychiatrische aandoening komt nog minder voor, met een even laag percentage. Opvallend is dat artsen steeds vaker zowel fysiek als psychisch lijden als motivatie rapporteren. Waar dat in 2023 nog 76,2 procent was, steeg dat in 2024 naar 82,3 procent.
Huisartsen als sleutelfiguur
Een andere belangrijke trend is de stijgende rol van huisartsen in het proces. Meer dan de helft van de euthanasieprocedures vond plaats bij de patiënt thuis, terwijl het aandeel sterfgevallen in ziekenhuizen en woonzorgcentra licht daalde. Huisartsen worden dus meer en meer de sleutelspelers in de uitvoering van euthanasie, nu steeds meer patiënten verkiezen om hun laatste adem in hun eigen vertrouwde omgeving uit te blazen.
België als euthanasie-hotspot voor Fransen
Ook geografisch blijven er verschillen. In Vlaanderen blijft euthanasie aanzienlijk vaker voorkomen dan in Wallonië, wat onder meer blijkt uit het feit dat de meerderheid van de registratiedocumenten in het Nederlands werd opgesteld. In Franstalig België blijft het aantal euthanasieaanvragen opvallend lager, al is niet helemaal duidelijk waarom. Wat wel opvalt, is dat buitenlanders de Belgische euthanasiewet steeds vaker weten te vinden: 120 patiënten die in 2024 euthanasie ondergingen, woonden niet in België. Maar liefst 106 van hen kwamen uit Frankrijk, waar een gelijkaardige wet nog steeds uitblijft.
(Foto: Shutterstock)
