Ryanair zet Jambon voor schut na invoering van een 'domme extra taks": 2 miljoen vliegtuigzitjes verdwijnen en 500 miljoen euro investeringen gaan naar het buitenland.
Ryanair-topman Michael O'Leary deed in Dublin geen enkele poging om zijn ergernis over het Belgische beleid te verbergen. De CEO van Europa's grootste luchtvaartmaatschappij omschreef de Belgische regering als "ridiculous, stupid and bullshit" en sprak meermaals over de "stomme Belgische regering" die volgens hem haar eigen luchtvaartsector onderuit haalt.
Zelfs voor een sarcastische uithaal was er ruimte. Volgens O'Leary is België vooral het land van "stakingen, belastingen en Kevin De Bruyne", waarna hij eraan toevoegde dat "de voetballer het enige goede is dat jullie land heeft voortgebracht." De opmerking werd met een knipoog gemaakt, maar liet weinig twijfel bestaan over zijn frustratie over het Belgische beleid.
"Idiote inschepingstaks"
De woede van Ryanair richt zich vooral op de verhoging van de Belgische inschepingstaks die vanaf 2027 van kracht wordt. Die belasting moet voor elke vertrekkende passagier worden betaald en wordt volgens O'Leary een zware handicap voor prijsvechters die werken met uiterst kleine winstmarges.
Voor vluchten van meer dan 500 kilometer verdubbelt de heffing van 5 naar 10 euro per ticket. Ook voor kortere vluchten stijgt de belasting verder: het huidige tarief van 10 euro loopt op tot 10,5 euro vanaf 2028 en 11 euro vanaf 2029.
De federale regering lijkt voorlopig niet van plan die beslissing terug te draaien. Minister van Financiën Jan Jambon liet deze week verstaan dat er geen intentie bestaat om de aangekondigde verhoging te herzien. Daarmee lijkt een rechtstreeks conflict tussen de Belgische overheid en Ryanair onvermijdelijk.
De rekening van de politiek komt sneller dan verwacht
De federale regering serveerde de hogere vliegtaks als “een relatief beperkte bijdrage voor de reiziger”. In de praktijk blijkt die beslissing echter zware gevolgen te hebben voor de Belgische luchtvaartsector. Ryanair kondigt aan dat het zijn aanwezigheid in België fors terugschroeft en een deel van zijn investeringen elders zal onderbrengen.
Vanaf november verdwijnen vijf van de negentien gestationeerde toestellen uit Charleroi. Tegelijk worden twintig routes geschrapt of afgebouwd, waardoor de capaciteit op de Belgische markt met ruim twintig procent daalt. Volgens de maatschappij gaat het om ongeveer twee miljoen passagiers per jaar.
500 miljoen euro verhuist naar andere landen
De boodschap van Ryanair is eenvoudig: vliegtuigen zijn mobiele activa en worden ingezet waar de economische voorwaarden het gunstigst zijn. Wanneer een land de operationele kosten verhoogt, verhuist de capaciteit naar concurrenten die lagere lasten opleggen.
Landen als Zweden, Italië, Hongarije en Slowakije worden daarbij expliciet genoemd als alternatieve bestemmingen voor nieuwe investeringen. De geplande investering van ongeveer een half miljard euro zou daardoor niet in België terechtkomen, maar in markten waar volgens de maatschappij een stabieler en ondernemingsvriendelijker beleid wordt gevoerd.
Een belasting van enkele euro's met grote gevolgen
Voor de regering lijkt het slechts om enkele euro's extra per ticket te gaan. Maar voor een prijsvechter die werkt met zeer kleine winstmarges maakt juist dat verschil het businessmodel minder rendabel.
Wanneer een ticket van enkele tientallen euro's plots aanzienlijk duurder wordt door belastingen, vreest Ryanair dat een deel van de klanten afhaakt. Minder reizigers betekent minder rendabele routes, waarna vliegtuigen eenvoudig naar andere luchthavens kunnen worden verplaatst.
Niet alleen reizigers betalen de prijs
De gevolgen beperken zich niet tot vakantiegangers die minder keuze krijgen of mogelijk hogere ticketprijzen zullen betalen.
Door het schrappen van capaciteit dreigen ook personeelsleden te moeten verhuizen naar andere bases of elders werk te zoeken. Daarnaast waarschuwt Ryanair voor een indirect effect op de regionale economie, waar hotels, horeca, autoverhuur en andere toeristische diensten mee afhankelijk zijn van het luchtverkeer.
Ambitieus groeiplan verdwijnt in de vuilnisbak
Nog niet zo lang geleden lag er volgens de luchtvaartmaatschappij een ambitieus uitbreidingsplan voor België op tafel. Tegen het begin van het volgende decennium wilde Ryanair het aantal passagiers fors verhogen, tientallen nieuwe routes openen en honderden extra jobs creëren.
Dat plan verdwijnt nu voorlopig in de koelkast. Zolang de fiscale druk stijgt en de Belgische regelgeving volgens de maatschappij onvoldoende competitief blijft, ziet Ryanair geen reden om bijkomende investeringen in ons land te doen.
Kortetermijndenken kan een dure rekening opleveren
Het dossier-Ryanair illustreert vooral hoe riskant het is om begrotingsproblemen uitsluitend op te lossen door overal nog een extra heffing te zoeken. De hogere vliegtaks moet op korte termijn extra inkomsten opleveren voor de schatkist, maar als daardoor maatschappijen capaciteit verplaatsen, investeringen verdwijnen en passagiers wegblijven, dreigt de uiteindelijke opbrengst veel kleiner te zijn dan gehoopt.
Het is een voorbeeld van de kortzichtigheid van minister Jan Jambon: overal centen proberen te rapen zonder voldoende rekening te houden met de economische realiteit en het gedrag van bedrijven en consumenten. Een belasting bestaat immers niet in een vacuüm. Ondernemingen kunnen hun activiteiten verplaatsen en investeringen elders onderbrengen.
Als de aangekondigde afbouw van Ryanair werkelijkheid wordt, levert de maatregel op korte termijn heel misschien enkele extra miljoentjes op, maar dreigt België op langere termijn veel meer te verliezen in de vorm van minder economische activiteit, minder jobs en minder toeristische inkomsten. Het zou dan niet de eerste "snelle" beslissing zijn die vandaag kruimels oplevert, maar waarvan de rekening zich morgen pas echt aandient.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
