Hitte, oorlog en begroting: Filip somt in zijn jaarlijkse preek de problemen op, oplossingen blijven achter de paleismuren.
De dag voor de nationale feestdag spreekt de koning spreekt het volk toe, de vlaggen hangen uit en iedereen doet even alsof België één grote, warme familie is. Alleen voelt die warmte dit jaar iets minder symbolisch. Koning Filip opende zijn 21 juli-toespraak met de hittegolf die volgens hem duizenden extra overlijdens veroorzaakte. Zijn conclusie: de zwaksten betalen altijd de hoogste prijs.
Daar heeft hij natuurlijk gelijk in. Toch? Nu ja, hij zegt het vanuit een paleis waar airconditioning geen luxeartikel is.
Er zijn in juni tweeduizend mensen meer gestorven dan normaal. Tweeduizend. Dat is een kleine gemeente die uit de statistiek verdwijnt, en de koning heeft er een zin over. Een goede zin, dat wel: "We hebben er allemaal onder geleden, maar het zijn de meest kwetsbaren die opnieuw de zwaarste prijs betalen."
Blijf even hangen bij dat ene woord. Opnieuw. Daar zit het hele land in. Opnieuw betekent: dit is geen ongeluk, dit is een patroon. Opnieuw betekent: we wisten het al. Opnieuw betekent: er is tussen de vorige keer en deze keer niks veranderd, en tussen deze keer en de volgende keer zal er ook niks veranderd zijn. De koning zegt het zelf, in één bijwoord, en hij zegt het waarschijnlijk zonder het te horen.
Maar let op wat er in die zin níét staat. Er staat niet waaraan die mensen gestorven zijn. De hittegolf krijgt de schuld, en een hittegolf is weer, en weer is niemands verantwoordelijkheid. Zo werkt het niet. Mensen sterven niet aan zesendertig graden. Ze sterven aan een appartement onder een pannendak zonder isolatie. Aan een rusthuis waar de airco te duur was voor de begroting. Aan een sociale woning die in 1974 gebouwd is voor een klimaat dat niet meer bestaat. Aan alleen wonen en niemand hebben die belt. Dat zijn geen weersomstandigheden. Dat zijn beleidskeuzes
Of stierven ze gewoon aan een onderliggende ziekte?
Een toespraak vol problemen...
Filip overliep netjes de catalogus van ellende die 2026 rijk is. Extreme hitte. Oorlogen. Een ontsporende begroting. Hoge energieprijzen. Rentestijgingen. Defensie-uitgaven die blijven oplopen. Leerkrachten die kreunen onder de werkdruk. Mensen met dementie. Het internationale recht dat door wereldleiders wordt gebruikt als een suggestie in plaats van een regel.
Wie bingo speelde met de actualiteit, had na vijf minuten een volle kaart.
...en een oplossing die altijd hetzelfde klinkt
Na elk probleem volgde dezelfde remedie: meer verbondenheid. Meer samenwerking. Meer respect. Meer dialoog.
Dat is ongeveer hetzelfde als iemand met een gebroken been een warme knuffel geven. Goed bedoeld, maar uiteindelijk moet er toch een gipsverband aan te pas komen.
Over de begroting bijvoorbeeld. Filip sprak zijn vertrouwen uit dat de regeringen "sociaal rechtvaardige oplossingen" zullen vinden. Dat klinkt mooi. Alleen weten de meeste Belgen ondertussen dat "sociaal rechtvaardig" in politieke taal betekent dat iedereen een beetje heel veel mag inleveren, behalve wie het beleid heeft bedacht.
Iedereen moet samenwerken. Behalve de politiek?
De koning zag ook hoop. Vlaamse en Waalse ondernemers zouden elkaar beter willen leren kennen. Werknemers moeten mobieler worden. Onderwijs verdient rust. Zorgverleners verdienen lof.
Allemaal waar. Toch? Maar wat zijn we met die opmerking?
Optimisme is blijkbaarneen koninklijk privilege.
Zelfs de Rode Duivels mochten nog even meedoen
Uiteraard mocht ook een luchtig moment niet ontbreken. De foto die Filip nam met de Rode Duivels kreeg een ereplaats in de toespraak.
Oh, zo leuk, zo gewoon dat onze vorst is. Voetbal blijft zowat het enige onderwerp waar Vlamingen en Walen nog zonder communautaire crisis over kunnen discussiëren. Al helpt winnen doorgaans wel.
De koning mag verbinden. De regering mag besparen.
Filip deed wat een constitutioneel vorst hoort te doen: verbinden, troosten en hopen. Veel meer ruimte heeft hij grondwettelijk ook niet.
Maar voor de gemiddelde Belg klinkt zo'n nationale feestdag als een oefening gehoorzaamheid. Eerst luisteren naar een oproep tot solidariteit, een paar weken later ontdekken welke besparingen nodig zijn om die solidariteit te financieren.
Verbondenheid is een mooi ideaal waar je niet tegen kan zijn. Maar zijn we echt verbonden?
(Foto: YouTube)
