Terwijl de kunstwereld zich jarenlang blindstaarde op de bekende namen uit New York, Londen en Parijs, bouwde Ana Lupaș in Roemenië al sinds de jaren zestig haar eigen universum van textiel, rituelen, installaties en sculpturen. Nu, op haar 86ste, krijgt ze in het Gentse S.M.A.K. haar eerste grote institutionele tentoonstelling in België. Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen.
Vanaf 10 oktober toont On Ritual Time bijna zeventig jaar werk van een van de belangrijkste kunstenaars uit Oost-Europa, aangevuld met werk van haar partner, kunstenaar S P A T A R U. De tentoonstelling loopt tot februari 2027 en voelt daardoor tegelijk als een terugblik en een ontdekking.
Ana Lupaș werd in 1940 geboren in Cluj-Napoca en groeide op in een Roemenië dat uiteindelijk onder een communistisch regime terechtkwam. Haar artistieke vrijheid zocht ze onder meer in materialen die de grote kunstwereld lange tijd nauwelijks ernstig nam: textiel, touw, stro, kleding en technieken uit ambacht en volkscultuur.
Dat klinkt misschien alsof je vooral veel gehaakte tafelkleedjes mag verwachten, maar vergis je niet. Lupaș deed in de jaren zestig en zeventig dingen die vandaag verrassend hedendaags ogen. Ze werkte met collectieve processen, onderzocht de relatie tussen kunst en gemeenschap en maakte installaties waarin herinneringen, rituelen en identiteit door elkaar liepen.
Lang voordat woorden als duurzaamheid, craft, slow art en participatieve kunst verplicht op ieder cultuurseminarie verschenen, was zij er dus al mee bezig.
Dat de internationale kunstwereld Lupaș vandaag veel meer aandacht geeft, past in een bredere beweging. Musea kijken opnieuw naar hun eigen kunstgeschiedenis en ontdekken daarbij nogal wat kunstenaars die buiten de traditionele centra Parijs, Londen en New York werkten. Vrouwen en Oost-Europese kunstenaars blijken daarbij opvallend vaak tussen de plooien te zijn gevallen.
On Ritual Time laat dus niet alleen het werk van Lupaș zien, maar roept ook een interessante vraag op: hoeveel belangrijke kunstenaars kennen we eigenlijk niet omdat de kunstwereld decennialang vooral naar zichzelf keek?
Ook inhoudelijk voelt haar werk merkwaardig actueel. In een wereld van AI-beelden, schermen en content die alweer verdwenen is voor je duim aan de volgende swipe begint, draait haar kunst juist om tijd, materiaal, handenarbeid en geduld.
S.M.A.K. noemt de tentoonstelling een soort artistiek testament. Maar je kunt ze evengoed zien als een bijzonder late kennismaking met een kunstenaar die al bijna zeventig jaar bezig is.
De kunstwereld heeft Ana Lupaș dus eindelijk ontdekt. Ana Lupaș zelf was gelukkig al wat eerder begonnen.
Praktisch
Ana Lupaș & S P A T A R U – On Ritual Time
S.M.A.K., Gent
10 oktober 2026 – 21 februari 2027
Jan Hoetplein 1, 9000 Gent
