Van ruzie in de indexcommissie tot een inflatiecijfer dat plots piekt naar 4 procent: het huwelijk tussen de Belg en de index kraakt opnieuw in zijn voegen.
Normaal is het simpel: elke maand komt statistiekbureau Statbel met het inflatiecijfer. Een droge mededeling, maar met grote gevolgen. Want dat cijfer bepaalt mee hoeveel lonen en uitkeringen stijgen. Maar deze maand liep het anders. Geen cijfer, geen duidelijkheid. Ah zo, en hoe komt dat? Wel, de indexcommissie — een club van vakbonden, werkgevers en academici — geraakte er niet uit. Vooral de werkgevers trapten op de rem. Gevolg: radiostilte. Tot minister van Economie David Clarinval uiteindelijk de knoop moest doorhakken.
De koude douche: inflatie knalt naar 4 procent
En toen kwam het harde verdict: 4,01 procent inflatie. Ter vergelijking: in maart zat dat nog op 1,65 procent, en in februari zelfs op 1,45. Met andere woorden: een stevige sprong, en geen kleintje. De schuldige? Energie, alweer. Aardgas ging in één maand bijna 23 procent omhoog. Elektriciteit werd ruim 5 procent duurder. Brandstoffen deden er nog een schep bovenop: meer dan 27 procent duurder dan een jaar geleden, en ook maand op maand stevig gestegen.
De index: een Belgische liefdesrelatie vol ruzie
De index is zo’n typisch Belgisch verhaal. Ooit braafjes ingevoerd om werknemers te beschermen tegen stijgende prijzen, groeide uit tot een heilig huisje; verworden rechten, zeg maar. En dus werd het een bron van constante spanning. Werkgevers vrezen hogere loonkosten, vakbonden verdedigen koopkracht. En elke keer wanneer de inflatie piekt, laait die discussie weer op. Historisch gezien gaat dat al decennia zo. Sinds de invoering na de Tweede Wereldoorlog — toen België koos voor automatische loonaanpassingen — is de index een zegen én een vloek. In crisistijden werd er al meermaals aan gesleuteld of tijdelijk ingegrepen.
Energie als eeuwige spelbreker
Wat deze episode vooral duidelijk maakt: energie blijft de zwakke plek. Zodra gas en elektriciteit stijgen, volgt de inflatie. En dus ook de index. Dat mechanisme werkt snel, soms té snel naar de zin van bedrijven. Het resultaat zie je nu: een cijfer dat eerst niet gepubliceerd raakt door onenigheid, en daarna als een koude douche binnenkomt.
Een liefde die blijft… maar nooit zonder drama
De Belg en de index, het is een relatie die niet stuk te krijgen is. Maar eenvoudig wordt het nooit.
Elke stijging brengt discussie, elke beslissing wrijving. En toch blijft het systeem overeind — omdat niemand het echt durft loslaten.
En hoe zit het met die Centenindex?
De zogenaamde centenindex – een technische ingreep met politieke gevolgen – is voorlopig nog altijd dode letter. Officieel mikte de federale regering op een invoering vanaf 1 juni 2026, maar zover zijn we dus niet geraakt. De voltallige oppositie in de Kamer heeft de programmawet, waar het mechanisme deel van uitmaakt, opnieuw doorgestuurd naar de Raad van State. Resultaat: vertraging, juridische finesse en vooral tijdverlies.
Twee keer knippen in de index
Wat ligt er precies op tafel? Een systeem waarbij de indexering van lonen twee keer wordt afgeremd: een eerste keer in 2026, een tweede keer in 2028. Op papier blijft de bescherming van lagere inkomens overeind. Wie minder dan 4.000 euro bruto verdient, ontsnapt en behoudt de volledige indexering.
Voor wie daarboven zit, verandert het verhaal. Tot 4.000 euro blijft alles zoals het is, maar het stuk daarboven wordt slechts “gematigd” geïndexeerd. Een elegante formulering voor wat in essentie een afremming van loonstijgingen is.
Werkgevers winnen… en betalen toch
Op het eerste gezicht lijkt dit een cadeau voor werkgevers. Minder loondruk, minder automatische stijgingen. Alleen: de kleine lettertjes vertellen een ander verhaal. De helft van het voordeel dat bedrijven uit die maatregel halen, vloeit gewoon terug naar de staat via een solidariteitsbijdrage. Wat met de ene hand wordt gegeven, wordt met de andere weer afgepakt.
Begroting boven alles
Waarom deze oefening? Simpel: de federale begroting kreunt en elke euro telt. De ingreep moet dit jaar al 272 miljoen euro opleveren, met een verwachte stijging tot 883 miljoen euro tegen 2029. Geen detail, maar ook geen structurele oplossing voor een begroting die al jaren onder druk staat.
Inflatie als stoorzender
Intussen speelt de realiteit haar eigen spel. De inflatie blijft grillig, en het risico groeit dat een nieuwe indexering sneller komt dan de wet überhaupt gestemd raakt. Met andere woorden: de economische realiteit dreigt het politieke tempo voorbij te steken.
De regering blijft daar opvallend laconiek onder. Zelfs als de timing schuift, blijft de redenering overeind: zolang de maatregel twee keer wordt toegepast binnen de legislatuur, komt het geld uiteindelijk binnen.
De essentie
De centenindex is geen detaildossier, maar een stille herverdeling. Minder automatische bescherming voor hogere lonen, een gedeeltelijke compensatie voor werkgevers en vooral een broodnodige injectie voor de staatskas. Technisch verpakt, politiek geladen – en voorlopig nog altijd niet uitgevoerd.
(Foto: AI-shutterstock)
