Annelies Verlinden schaamteloos gepasseerd, en toch is er bijna niemand die dat erg vindt.
Wat zich de voorbije dagen afspeelde in de federale regering, heeft weinig te maken met klassieke Belgische compromispolitiek. Dit is geen “poldermodel”, dit is eerder regeren à la Trump: doen wat uitkomt, procedures oprekken tot ze knakken en afspraken parkeren zodra ze hinderlijk worden. Wie dwarsligt, wordt niet overtuigd, maar simpelweg omzeild. En als het kan: publiekelijk vernederd.
In dat krachtenveld belandt minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) steeds meer in een politieke houdgreep. Niet alleen inhoudelijk, maar ook strategisch. De manier waarop ze deze week buitenspel werd gezet, is zelden gezien in de Wetstraat.
Achterpoortjes in plaats van overleg
De aanleiding is bekend: de discussie over de inzet van militairen voor de beveiliging van Joodse instellingen. Al maanden koppelde Verlinden de inzet van militairen aan een ander brandend dossier: de overbevolking in de gevangenissen. Een klassieke onderhandelingstechniek, maar eentje die haar coalitiepartners duidelijk beu zijn.
Een overzicht van de gebeurtenissen
Na de escalatie van de veiligheidssituatie — onder meer door een incident in Luik — groeit de druk om snel te handelen. Voor minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) wordt het een kwestie van politieke overleving: bij een aanslag zonder extra beveiliging is hij de eerste die valt.
Wanneer een compromis opnieuw strandt, wordt het spel hard gespeeld. Samen met Theo Francken (N-VA) grijpt Quintin naar een juridisch achterpoortje. Via de federale politie — en meer bepaald commissaris-generaal Erik Snoeck — wordt het leger opgevorderd. Zonder politieke beslissing, zonder akkoord van Justitie.
De boodschap is duidelijk: als overleg niet werkt, dan doen we het zonder u.
Politieke isolatie groeit
Voor Verlinden is dat een dubbele nederlaag. Niet alleen verliest ze controle over een cruciaal veiligheidsdossier, ze verliest ook haar belangrijkste onderhandelingshefboom in het gevangenisdossier.
Dat dossier is nochtans allesbehalve triviaal. De cijfers zijn bekend: capaciteit voor 11.000 gedetineerden tegenover ongeveer 13.000 effectief opgesloten personen. Honderden gevangenen slapen op matrassen op de grond, duizenden veroordeelden wachten thuis op de uitvoering van hun straf. Juridisch en menselijk is de situatie onhoudbaar.
Maar politiek botst Verlinden op een muur. Binnen de meerderheid zou de frustratie groeien over haar aanpak. Ze houdt vast aan een allesomvattende oplossing en weigert deelakkoorden. In een coalitie waar geven en nemen de norm is, wordt dat geïnterpreteerd als rigiditeit.
De kritiek klinkt steeds luider: geen compromissen, wel maximale eisen. En wie zo speelt, verliest op termijn bondgenoten.
Botsing met de kern van de regering
De spanningen lopen verder op wanneer premier Bart De Wever (N-VA) een voorstel lanceert om 1.300 veroordeelden onder elektronisch toezicht te plaatsen. Een tussenoplossing, bedoeld om de druk tijdelijk te verlichten.
Verlinden schiet het plan publiekelijk af. Daarmee raakt ze niet alleen de inhoud, maar ook het gezag van de premier. In politieke termen: een frontale aanval binnen de eigen ploeg.
Ook andere ministers krijgen kritiek van haar kant, wat haar positie verder verzwakt. In een regering waar dossiers aan elkaar hangen, is politieke goodwill een valuta. En net die lijkt ze opgebruikt te hebben.
Meer dan een conflict: een systeemfout
Wat deze episode blootlegt, gaat verder dan één minister of één dossier. Het toont een regeringsstijl waarin procedures ondergeschikt worden aan opportuniteit. Waar juridische spitstechnologie wordt ingezet om politieke blokkades te omzeilen. En waar coalitiepartners elkaar niet langer proberen te overtuigen, maar neutraliseren.
Voor CD&V voelt het als een bewuste strategie. Binnen de partij groeit het vermoeden dat N-VA en MR weinig belang hebben bij een snelle oplossing voor de gevangenissen — en dat de politieke schade voor Verlinden geen toeval is.
Wat nu?
De Wever zegt dat hij dit zal ‘wegmasseren’. Maar lukt dat wel? Binnen de christendemocraten groeit het wantrouwen. Steeds vaker klinkt de overtuiging dat MR en N-VA geen echte doorbraak willen in het gevangenisdossier, omdat dat electoraal moeilijk verkoopbaar is. Meer nog: sommigen zien er een berekende zet in om Verlinden structureel te verzwakken. Haar sterke score in Antwerpen — dezelfde kiesvijver als De Wever — maakt haar in dat verhaal geen toevallige pion.
Als CD&V beslist de rekening te vereffenen, dreigt de federale regering in een nieuwe fase van open conflict te belanden. En dat op een moment waarop de marges al flinterdun zijn: een aanslepende btw-hervorming, een begroting die onder druk staat en internationale spanningen die wegen op het beleid. De ruimte voor interne oorlogen is er eigenlijk niet — maar dat betekent niet dat ze er niet komen.
De vraag is niet alleen hoe dit conflict wordt opgelost. De vraag is vooral: hoe lang kan een regering functioneren als ze steeds vaker kiest voor omwegen in plaats van afspraken?
Want wie vandaag een achterpoortje gebruikt om een collega te passeren, zet morgen de deur open voor een regering waarin regels nog weinig betekenen — behalve wanneer ze toevallig goed uitkomen.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
