Het was woensdag een iets minder gewone werkdag in het Europees Parlement. In Brussel én Straatsburg stonden plots speurders voor de deur van kantoren die vandaag gebruikt worden door Patriots for Europe, de derde grootste fractie van het halfrond. Ze kwamen niet langs voor een kop koffie. Het Europees Openbaar Ministerie onderzoekt wat er gebeurd is met ruim 4,3 miljoen euro Europees geld dat door de voorganger van Patriots mogelijk verkeerd werd besteed. En tussen Marine Le Pen, Viktor Orbán en al die andere grote namen duikt ook een Vlaming op: voormalig Vlaams Belang-Europarlementslid Philip Claeys.
Het Europees Openbaar Ministerie bevestigde woensdag dat er huiszoekingen zijn uitgevoerd in gebouwen van het Europees Parlement in België en Frankrijk. Over de precieze buit van de speurders wordt voorlopig weinig gezegd, maar inmiddels weten we wel waar ze naar op zoek zijn.
Daarvoor moeten we even terug naar Identity and Democracy, kortweg ID. Dat was tussen 2019 en 2024 de radicaal-rechtse fractie in het Europees Parlement, met onder meer het Franse Rassemblement National van Marine Le Pen, de Italiaanse Lega, de Oostenrijkse FPÖ en het Vlaams Belang. Ook de Nederlandse PVV zat erbij.
Na de Europese verkiezingen van 2024 verdween ID en verscheen Patriots for Europe. Heel wat partijen en medewerkers verhuisden mee, terwijl er nieuwe zwaargewichten bijkwamen, zoals Fidesz van Viktor Orbán en het Spaanse Vox. Vandaag telt Patriots 84 Europarlementsleden en is het de derde grootste fractie in het Europees Parlement. Alleen bleef er blijkbaar nog wat bagage van de vorige club liggen.
Een rekening van 4,33 miljoen euro
De financiële diensten van het Europees Parlement namen eerder de uitgaven van ID onder de loep en kwamen uit bij ongeveer 4,33 miljoen euro aan betalingen die volgens hen niet aan de Europese regels voldeden.
Politieke fracties krijgen ieder jaar Europees geld voor personeel, communicatie, administratie, evenementen en andere activiteiten. Daar horen uiteraard voorwaarden bij. Brussel deelt belastinggeld uit, maar zelfs daar verwachten ze uiteindelijk een kasticket.
Bij ID zouden volgens het onderzoek verschillende betalingen vragen oproepen. Zo zou meer dan 700.000 euro naar verenigingen zijn gegaan waarvan niet duidelijk was wat ze precies met de normale activiteiten van een Europese fractie te maken hadden. Daarnaast werden contracten onderzocht die mogelijk zonder de vereiste aanbestedingsprocedures zijn toegekend.
Een deel van die opdrachten kwam terecht bij bedrijven met banden met mensen rond het Franse Rassemblement National. Onder meer de communicatiebedrijven Unanime en e-Politic duiken in het dossier op.
Dat betekent nog niet dat er fraude gepleegd is. Precies dat probeert het Europees Openbaar Ministerie nu uit te zoeken. Een Europese boekhouder die zegt dat een uitgave niet volgens het reglement gebeurde, is tenslotte nog iets anders dan een procureur die zegt dat iemand bewust geld heeft misbruikt.
Het onderzoek loopt trouwens al sinds vorig jaar. In 2025 opende het Europees Openbaar Ministerie een strafonderzoek nadat het Parlement de verdachte uitgaven had gemeld. Afgelopen zomer waren er al huiszoekingen in Frankrijk, België, Spanje en Italië bij bedrijven en personen die opdrachten van ID hadden gekregen.
Woensdag trokken de speurders dus een deur verder: het Europees Parlement zelf.
En dan komen we bij Philip Claeys
Daar krijgt het verhaal ook een Vlaamse toets. Philip Claeys was jarenlang Europarlementslid voor het Vlaams Belang en werd later secretaris-generaal van Identity and Democracy. Vandaag is hij secretaris-generaal van Patriots for Europe.
Volgens de Franse krant Le Monde werden woensdag specifiek zijn kantoren in Brussel en Straatsburg doorzocht. In Straatsburg kwamen Franse speurders langs, in Brussel gebeurde dat door de Belgische politie.
Claeys was als secretaris-generaal betrokken bij het administratieve beheer van ID en hield toezicht op contracten die de fractie afsloot. Het is dus niet zo vreemd dat onderzoekers die willen weten hoe bepaalde opdrachten tot stand kwamen ook geïnteresseerd zijn in documenten die bij hem te vinden zijn.
Dat maakt Claeys nog niet schuldig aan iets. Het Europees Openbaar Ministerie heeft zelfs niet bekendgemaakt wie eventueel persoonlijk als verdachte wordt beschouwd.
Claeys heeft de beschuldigingen over het financiële beheer van ID eerder ook tegengesproken. Volgens hem werden de betalingen correct gefactureerd en verantwoord. Hij wees er bovendien op dat de jaarrekeningen door een onafhankelijk accountantskantoor werden gecontroleerd en vervolgens door het Europees Parlement werden goedgekeurd.
Dat laatste maakt de zaak natuurlijk nog wat pittiger. Als er inderdaad miljoenen verkeerd zijn uitgegeven, zal vroeg of laat ook iemand moeten uitleggen waarom dat jarenlang netjes door de controle geraakte.
Nieuwe naam, oude rekening?
Maar het leukste juridische hoofdbreken moet dan nog beginnen. Identity and Democracy bestaat namelijk niet meer.
De fractie werd na de verkiezingen van 2024 opgedoekt. In de plaats kwam Patriots for Europe, en die nieuwe fractie zegt heel duidelijk: wat ID vroeger gedaan heeft, is ons probleem niet. Juridisch zijn wij geen opvolger van ID en dus kunnen wij ook niet verantwoordelijk worden gehouden voor de rekeningen van ID.
Op papier valt daar iets voor te zeggen. Patriots is als nieuwe fractie opgericht en de samenstelling is niet identiek. Sommige partijen die vandaag bij Patriots zitten, maakten zelfs geen deel uit van ID toen de onderzochte betalingen gebeurden.
Alleen kijkt het Europees Parlement niet uitsluitend naar het bordje aan de voordeur. Heel wat partijen verhuisden van ID naar Patriots. Personeelsleden maakten dezelfde overstap en ook een deel van de administratieve structuur bleef overeind. Philip Claeys is daarvan het makkelijkste voorbeeld: gisteren secretaris-generaal van ID, vandaag secretaris-generaal van Patriots.
Het Parlement onderzoekt daarom of er sprake is van economische continuïteit. Dat is Europese taal voor een vraag die je ook zonder rechtenstudie begrijpt: hoeveel moet er eigenlijk veranderen voordat een nieuwe organisatie écht een nieuwe organisatie is?
Dat is geen academische discussie, want ergens ligt nog altijd die rekening van 4,33 miljoen euro.
Als uiteindelijk wordt vastgesteld dat ID dat geld inderdaad onrechtmatig heeft uitgegeven, wil het Europees Parlement het uiteraard terug. Alleen kun je moeilijk een betalingsherinnering sturen naar een fractie die niet meer bestaat.
En dus komt Patriots in beeld. De nieuwe fractie zegt dat ze niets met de oude schulden te maken heeft. Het Parlement ziet dan weer voldoende overlap om minstens te onderzoeken of Patriots financieel als opvolger kan worden beschouwd.
Alsof het nog niet ingewikkeld genoeg was, bestaat naast de parlementaire fractie ook een Europese politieke partij. De partij die vroeger Identité et Démocratie Parti heette, veranderde ondertussen haar naam in Patriots.eu. Daar is dus wél formele continuïteit.
Voor Europese juristen worden dit ongetwijfeld heerlijke maanden. Voor normale mensen komt het ongeveer hierop neer: als je een café overneemt, dezelfde klanten houdt, dezelfde garçon achter de toog laat staan en alleen het bord boven de deur verandert, mag je dan zeggen dat de onbetaalde bierfactuur van vorige maand absoluut niets met jou te maken heeft?
Patriots zal antwoorden dat de vergelijking juridisch niet klopt. En vermoedelijk hebben ze daar zelfs een behoorlijk dikke map voor klaarliggen.
Niemand is veroordeeld
Patriots reageerde ondertussen scherp op de huiszoekingen. De fractie benadrukt dat het onderzoek draait om Identity and Democracy en niet om Patriots zelf. Jean-Paul Garraud, delegatieleider van Rassemblement National in het Europees Parlement, sprak zelfs van intimidatie en stelde vragen bij de prioriteiten van justitie.
Ook dat hoort bij het verhaal, maar verandert niets aan wat we vandaag feitelijk weten: het Europees Openbaar Ministerie onderzoekt mogelijke strafbare feiten rond de besteding van Europees geld door ID. Er zijn huiszoekingen geweest, documenten worden onderzocht en voorlopig is niemand in deze zaak veroordeeld.
Dat laatste verdient bij zo'n dossier meer dan een voetnoot. Rassemblement National heeft natuurlijk wel een vervelende voorgeschiedenis met Europees geld. Marine Le Pen en verschillende partijgenoten werden eerder veroordeeld in een andere zaak, rond medewerkers die door het Europees Parlement werden betaald terwijl ze volgens de rechtbank in werkelijkheid voor de Franse partij werkten.
Dat dossier staat juridisch volledig los van het huidige onderzoek. Alleen kun je je voorstellen dat men bij Rassemblement National niet spontaan de champagne ontkurkt wanneer er opnieuw speurders opduiken met vragen over Europese centen.
Zeker niet met de Franse presidentsverkiezingen van 2027 in aantocht.
Voorlopig draait alles dus om één vraag: wat is er precies gebeurd met die 4,33 miljoen euro? Als het Europees Openbaar Ministerie concludeert dat er geen strafbare feiten zijn gepleegd, eindigt het verhaal grotendeels bij een stevige ruzie over Europese boekhoudregels. Als onderzoekers wel bewijs vinden van fraude of ander financieel gesjoemel, begint een heel ander hoofdstuk.
En dan volgt waarschijnlijk nog een tweede gevecht: wie moet het geld terugbetalen? Identity and Democracy bestaat niet meer. Patriots for Europe zegt dat het een andere organisatie is. Het Europees Parlement ziet genoeg overlap om daar niet zomaar genoegen mee te nemen.
Ergens tussen die twee standpunten ligt dus nog altijd een rekening van 4,33 miljoen euro. En zoals iedereen weet die ooit met een grote groep op restaurant is geweest: iedereen is beste vrienden tot iemand vraagt wie de rekening gaat betalen.
