Plots werd Vooruit het probleem: De Wever legt het mes op tafel en Rousseau staat alleen.
In de Wetstraat kan een politieke reputatie sneller kantelen dan een btw-tarief. Nog maar enkele dagen geleden was MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez de grote dwarsligger in de begrotingsonderhandelingen. Zijn verzet tegen de geplande btw-verhoging blokkeerde de hele saneringsoperatie.
Maar Georges-Louis kreeg zijn zin. Premier Bart De Wever schoof de btw-piste naar de achtergrond en plots mag Bouchez weer mee aan tafel. De strijd verschuift naar de zorg, de langdurig zieken en de sterkste schouders. Vier coalitiepartners ruiken een akkoord, Vooruit houdt de voet op de rem.
En zo gaat dat in de Wetstraat: vorige week lag Georges-Louis nog buiten met zijn valies, vandaag mag hij weer naast Bart zitten en ontdekt Conner Rousseau dat politieke liefde eindigt waar de begroting begint.
Is dit het einde van de bromance tussen Conner en Bart?
Zullen we de rekening splitsen?
De discussie over wie de eindfactuur betaalt, blijft de coalitie verdelen. Nu de btw-verhoging van tafel is, verschuift de aandacht naar bijkomende inkomsten bij de sterkste schouders en naar nieuwe besparingen. Precies daar botst De Wever op Frank Vandenbroucke, die zich verzet tegen extra ingrepen in de gezondheidszorg en bij de langdurig zieken.
De politieke rollen zijn daarmee aardig herschikt. Vooruit moet nu uitleggen hoeveel extra besparingen het nog wil slikken, terwijl de rest van de coalitie aandringt op een akkoord.
Vandenbroucke verwijst naar nieuwe prognoses van het RIZIV, waaruit volgens de beschikbare cijfers blijkt dat de besparingen op die groep al aanzienlijk hoger uitvallen dan aanvankelijk werd verwacht. N-VA en MR vinden dan weer dat er nog meer inspanningen nodig zijn. Vandenbroucke wil dat ook werkgevers hun verantwoordelijkheid opnemen als de regering nieuwe maatregelen neemt.
En zo belanden we opnieuw bij de favoriete vraag van iedere begrotingsonderhandeling: wie betaalt de rekening? Wie heeft al genoeg ingeleverd? En vooral: welke partij kan nog een toegeving doen zonder door de eigen achterban met pek en veren naar buiten te worden gedragen?
Rousseau krijgt de rekening
De druk op Vooruit neemt toe nu vier van de vijf coalitiepartners volgens De Tijd ruimte zien voor een akkoord op basis van de nieuwe voorstellen. Dat betekent niet dat alle meningsverschillen plots verdwenen zijn. Wel dat de schijnwerpers van richting zijn veranderd.
Zolang Bouchez de btw-verhoging blokkeerde, was hij de lastige klant van Arizona. Nu die kwestie van tafel is, komt het verzet van Vooruit tegen bijkomende besparingen in de zorg nadrukkelijker in beeld. Rousseau en zijn partij moeten duidelijk maken waar hun socialistische grenzen liggen, terwijl de vier andere coalitiepartners plots opvallend graag samen een compromis willen vinden.
Vooruit is daarmee niet automatisch verantwoordelijk als de boel alsnog ontploft. Maar politiek draait nu eenmaal niet alleen om wie inhoudelijk gelijk heeft. Het draait ook om wie op het juiste moment als de ambetanterik van dienst kan worden aangewezen.
En die stoel werd deze week blijkbaar doorgeschoven van Georges-Louis naar Conner.
Vooruit kan moeilijk iedere bijkomende ingreep afwijzen zonder zelf alternatieven op tafel te leggen. Tegelijk kan de partij zich afvragen waarom besparingen op zorg en langdurig zieken opnieuw zo nadrukkelijk in beeld komen, terwijl er ook bijkomende inkomsten worden gezocht bij wie financieel meer draagkracht heeft.
De bromance tussen Bart en Conner heeft al betere dagen gekend.
De deadline regeert
De Wever wil volgens regeringsbronnen snel vooruitgang boeken. Donderdagochtend wordt als mogelijk mikpunt genoemd, hoewel de formele deadline pas eind oktober ligt. Volgende week is het parlement gesloten, waardoor de tijd om een akkoord nog netjes door de parlementaire molen te halen steeds krapper wordt.
Dinsdagavond verliepen de gesprekken alvast moeizaam. Na enkele uren gezamenlijke onderhandelingen schakelde de premier over op individuele gesprekken met zijn vicepremiers. De resterende knopen laten zich blijkbaar niet oplossen met een groepsknuffel en de mededeling dat iedereen elkaar nog graag ziet.
Een groot deel van de begrotingsoefening zou intussen afgeklopt zijn, maar zoals altijd zitten de politiek pijnlijkste miljoenen helemaal onderaan de rekening. Een akkoord over miljarden klinkt indrukwekkend, tot iemand moet zeggen bij wie ze precies gehaald worden.
Ook de markten kijken mee
Veel tijd om relatietherapie te volgen heeft Arizona bovendien niet. De Belgische renteopslag is gestegen tot het hoogste niveau sinds 2013. Beleggers vragen dus een hogere vergoeding om Belgisch overheidspapier aan te houden. De Franse begrotingsproblemen spelen mee in de bredere Europese nervositeit, maar België helpt zichzelf niet door eindeloos te blijven discussiëren over de eigen sanering.
De regering wil ongeveer 10 miljard euro vinden. En hoeveel technische tabellen je daar ook tegenaan gooit, uiteindelijk blijft dat een bijzonder eenvoudige politieke vraag: wie betaalt?
Daarom is de huidige ruzie ook meer dan wat Wetstraat-theater. Vooruit wil zijn sociale profiel niet opofferen, MR wil geen belastingverhogingen slikken die Bouchez niet verkocht krijgt en N-VA wil aantonen dat de begroting eindelijk structureel wordt aangepakt.
Iedereen wil dus het land redden. Bij voorkeur met het geld en de verkiezingsbeloften van iemand anders.
Politiek theater
En daarmee zijn we weer bij het vertrouwde Wetstraatspel. Eerst wordt een tegenstander aangewezen, vervolgens verschuift de aandacht naar de volgende blokkade en uiteindelijk verklaart iedereen dat het algemeen belang een akkoord vereist.
Vorige week was Bouchez nog de man die alles blokkeerde. Nu hij zijn btw-slag heeft thuisgehaald, staat plots Rousseau in het vizier. Bart en Georges-Louis lijken elkaar weer helemaal gevonden te hebben en Conner ontdekt dat je in een politieke ménage à trois soms sneller uit bed ligt dan je erin bent geraakt.
Of Vooruit werkelijk de grootste hindernis vormt, zal pas duidelijk worden wanneer alle voorstellen naast elkaar liggen. Maar één ding is zeker: de schuldige van de dag is alvast aangeduid.
En zoals dat in een goede politieke relatiecrisis gaat, zal straks wellicht iedereen verklaren dat er nooit ruzie is geweest. Bart zal Conner weer graag zien, Georges-Louis zal vertellen dat hij gewonnen heeft en Arizona zal plechtig aankondigen dat het land gered is.
Tot de volgende rekening op tafel komt.
(Foto: Gianni Barbieux/Didier Lebrun Photo News)
