Pensioenhervorming legt oude kloof tussen mannen en vrouwen bloot.
Met enig leedvermaak keken we toe hoe Jan Jambon zich deze week stevig in de nesten werkte bij de vrouwen. De minister van Pensioenen kreeg een storm van kritiek over zich heen na een uitspraak dat vrouwen zich “wel zullen aanpassen” aan nieuwe pensioenregels. In een overgeveilig dossier als de pensioenhervorming, kwam die boodschap bij veel vrouwen aan als een koude douche.
De realiteit is namelijk dat vrouwen vandaag al met een duidelijke pensioenachterstand kampen. En volgens verschillende analyses dreigt de geplande hervorming die kloof op korte termijn eerder te vergroten dan te verkleinen.
Pensioenkloof blijft hardnekkig
De cijfers spreken voor zich. In 2025 bedroeg het gemiddelde bruto pensioen van vrouwen 1.853 euro per maand, terwijl mannen gemiddeld 2.252 euro ontvingen. Dat is een verschil van bijna 400 euro per maand.
Die kloof is nog groter wanneer men kijkt naar het statuut tijdens de loopbaan.
- Vrouwelijke zelfstandigen ontvangen gemiddeld 911 euro bruto pensioen.
- Vrouwelijke ambtenaren zitten gemiddeld aan 3.330 euro bruto per maand.
Het verschil tussen die twee groepen loopt op tot 2.419 euro. Maar in alle systemen blijft dezelfde constante overeind: mannen bouwen gemiddeld een hoger pensioen op dan vrouwen.
De verklaring ligt vooral in de loopbaanstructuur. Ongeveer 40 procent van de vrouwen werkt deeltijds, tegenover slechts 10 procent van de mannen. Daarnaast onderbreken vrouwen hun carrière vaker voor zorgverlof, moederschapsrust of tijdelijke afwezigheden op de arbeidsmarkt. Minder gewerkte uren en lagere lonen vertalen zich uiteindelijk rechtstreeks in een lager pensioen.
Nieuwe regels, oude gevolgen
De geplande pensioenhervorming wil het systeem strenger en financieel duurzamer maken. Maar verschillende maatregelen hebben onbedoeld een grotere impact op groepen met onregelmatige loopbanen — en dat zijn in de praktijk vaak vrouwen.
Een eerste ingreep zit in de voorwaarden voor vervroegd pensioen. Vandaag telt een jaar als “gewerkt” wanneer iemand minstens 104 dagen gewerkt heeft. In de nieuwe regeling wordt dat 156 dagen.
Die aanpassing geldt niet alleen voor toekomstige jaren, maar ook voor het verleden. Daardoor kunnen mensen die vroeger deeltijds werkten plots ontdekken dat bepaalde jaren niet meer volledig meetellen. Vooral werknemers die jarenlang minder dan halftijds werkten, dreigen daardoor hun vervroegd pensioen te moeten uitstellen.
Een tweede element is de zogenaamde pensioenmalus, een financiële sanctie voor wie te weinig gewerkte dagen heeft en toch vroeger stopt. Om daaraan te ontsnappen moet iemand 35 jaar lang minstens 156 dagen per jaar gewerkt hebben.
Hoewel periodes van moederschapsrust, ziekte of zorgverlof meetellen, geldt dat niet voor gewone werkloosheid. En net daar duikt opnieuw een structureel verschil op: vrouwen kennen statistisch vaker periodes van werkloosheid tijdens hun loopbaan.
Minder ruimte voor onderbrekingen
Een derde ingreep zit in het plafond voor zogenaamde gelijkgestelde periodes — momenten waarop iemand niet werkt maar die toch meetellen voor het pensioen, zoals ziekte of zorgverlof.
Vandaag kan een loopbaan voor ongeveer één derde uit zulke periodes bestaan. In de nieuwe regeling wordt dat voor jongere generaties beperkt tot 20 procent.
Wie dus een carrière heeft met veel onderbrekingen — bijvoorbeeld door zorg voor kinderen of familie — zal een kleiner deel van die jaren nog kunnen laten meetellen. Ook daar treft de maatregel statistisch vaker vrouwen.
Generatiekloof
Op lange termijn wil de hervorming de pensioenkloof verkleinen. De logica daarachter is dat jongere generaties hun loopbaan kunnen aanpassen aan de nieuwe regels.
Maar voor mensen die vandaag al dicht bij hun pensioen zitten, ligt dat anders. Vooral late veertigers en vijftigers bevinden zich in een moeilijke positie. Zij hebben hun loopbaan grotendeels al achter de rug en kunnen eerdere keuzes niet meer corrigeren.
De hervorming kan volgens verschillende analyses pas tegen 2070 een merkbare impact hebben op de kloof tussen mannen- en vrouwenpensioenen.
Meer dan een pensioendebat
Het debat over de pensioenhervorming raakt uiteindelijk aan een breder maatschappelijk probleem. De Belgische arbeidsmarkt blijft sterk beïnvloed door traditionele rolpatronen.
Vrouwen nemen nog altijd het grootste deel van de zorg voor kinderen en familie op zich, werken vaker deeltijds en onderbreken hun carrière vaker. Zolang dat patroon blijft bestaan, zal ook het verschil in pensioen moeilijk verdwijnen.
De discussie rond de hervorming legt dus niet alleen een technisch probleem in het pensioenstelsel bloot, maar ook een structurele spanning in de samenleving: wie betaalt uiteindelijk de prijs van zorgtaken die nog altijd ongelijk verdeeld zijn.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
