Het mirakel van de genezing? Of gewoon een beetje te veel doktersbriefjes? Tienduizenden Belgen die thuiszaten met een ziektebriefje, zijn na controle plots weer kerngezond verklaard en vol enthousiasme (of tegenzin) terug naar het werk gestuurd. En dat roept vragen op: schrijven huisartsen te makkelijk iemand ziek, of zijn de controleartsen gewoon wat strenger dan de pastoor op een katholieke kostschool?
Wie ziek wordt, krijgt doorgaans een ziektebriefje van zijn arts. Soms voor een paar dagen, soms voor een paar maanden. Dat kan komen van de huisarts, maar evengoed van een specialist – denk aan een psychiater die je een break gunt omdat je baas meer energie zuigt dan een industriële stofzuiger. Duurt de ziekte langer dan twee weken (voor arbeiders) of een maand (voor bedienden), dan komt er een uitkering via het ziekenfonds bij kijken. En dat is het moment waarop de controleartsen hun loep bovenhalen.
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) vond dat er wat te veel zieken te lang thuis zaten en voerde eind 2023 systematische controles in. Vanaf nu krijgt elke thuiszitter een ‘second opinion’ in de vierde, zevende en elfde maand van zijn afwezigheid. En het resultaat? Bij de Christelijke Mutualiteit werd 5,5% van de zieken na zo’n bezoekje genezen verklaard, zo blijkt uit een navraag van ‘De Tijd’. Bij de socialistische mutualiteit Solidaris werd dat zelfs in 12,3% van de gevallen beslist. Bij de Onafhankelijke Ziekenfondsen vond men 10% van de zieken opeens fit genoeg om terug aan de slag te gaan.
Ziek? Misschien. Maar werkonbekwaam? Daar zijn meningen over verdeeld. Het opmerkelijke is dat de huisarts en de adviserende artsen bij de ziekenfondsen blijkbaar niet op dezelfde golflengte zitten. De huisarts kijkt vooral naar de medische kant van de zaak: is deze patiënt ziek? De controlearts daarentegen stelt zich de vraag: kan deze patiënt ondanks zijn kwaaltjes nog werken? Een subtiel verschil dat kan bepalen of je in bed mag blijven liggen of terug achter een bureau mag gaan zitten.
Jeroen van den Brandt, voorzitter van huisartsenvereniging Domus Medica, erkent die spanning, zo vertelt hij in dezelfde krant: "Een huisarts kent vaak de werksituatie van de patiënt niet, waardoor het moeilijk is om in te schatten of iemand echt niet kan werken." Met andere woorden: je dokter vindt dat je er belabberd uitziet, maar je controlearts denkt dat je best nog wat dossiers kan afwerken tussen twee hoestbuien door.
En dan zijn er nog de cijfers. In 2023 waren bijna een half miljoen Belgen minder dan een jaar ziek. Maar de groep die langer dan een jaar thuiszat, bereikte een recordhoogte van 526.000. Samen kregen ze voor een stevige 11,7 miljard euro aan uitkeringen. Een bedrag waar Vandenbroucke en co zich toch eens achter de oren bij krabben.
Omdat de ziekenkosten de pan uit rijzen, wil de minister niet alleen meer samenwerking tussen de verschillende artsen, maar ook sancties voor huisartsen die wel érg vrijgevig zijn met ziektebriefjes. Domus Medica is daar niet over te spreken.
Wat er precies gaat veranderen, blijft voorlopig koffiedik kijken. Maar één ding is zeker: wie zich binnenkort ziek voelt, moet niet alleen een huisarts overtuigen, maar ook hopen dat de controlearts niet van mening is dat een aspirientje en een stevige tas koffie volstaan om weer aan de slag te gaan.
