Een juridisch offensief tegen “een frontale aanval op de sociale zekerheid”.
De drie grote vakbonden — ACV, ABVV en ACLVB — hebben officieel beroep aangetekend bij het Grondwettelijk Hof tegen de beslissing van de federale regering om werkloosheidsuitkeringen in de tijd te beperken. Wat al maanden in de lucht hing, is nu werkelijkheid geworden: het gemeenschappelijk vakbondsfront zet het juridische offensief in tegen wat het zelf bestempelt als “een frontale aanval op de sociale zekerheid”.
Politieke kroon op het werk of sociaal breekpunt
De hervorming van de werkloosheidsuitkeringen geldt als het symbolische sluitstuk van het begrotings- en hervormingspakket van de Arizona-coalitie (Open VLD, MR, CD&V en N-VA). Het doel: langdurige werkloosheid ontmoedigen en mensen sneller aan de slag krijgen. Maar in vakbondskringen klinkt dat de maatregel eerder een sanctie dan een stimulans is. Volgens hen dreigt de hervorming duizenden langdurig werklozen te treffen zonder dat er voldoende begeleiding of re-integratie wordt voorzien.
De bonden hebben het Grondwettelijk Hof gevraagd om niet enkel de hervorming, maar ook de overgangsmaatregelen te schorsen. Zonder tussenkomst zou de eerste groep werklozen hun uitkering al op 1 januari verliezen — een scenario dat de vakbonden met hun spoedprocedure hopen te vermijden. Ze verwachten een uitspraak voor het jaareinde.
Brede frontvorming tegen de regering
Niet enkel de vakbonden trekken ten strijde. Ook middenveldorganisaties zoals Netwerk tegen Armoede, Hart boven Hard, Solidaris en Femma sluiten zich aan bij de klacht. Samen eisen ze de nietigverklaring van de hervorming, die volgens hen “de meest kwetsbare burgers viseert” en “het fundament van de Belgische sociale zekerheid ondermijnt”.
In hun gezamenlijke verklaring spreken de initiatiefnemers klare taal: “Deze hervorming sluit mensen uit die het verst van de arbeidsmarkt staan, en geeft hen slechts zes maanden om werk te vinden — zonder geloofwaardige begeleiding of enige verplichting voor werkgevers om mee verantwoordelijkheid te dragen.”
Grondwettelijke strijdlijnen
De klacht steunt op meerdere pijlers. Juridisch gezien beroepen de vakbonden zich op het gelijkheidsbeginsel en het verbod op discriminatie. Daarnaast verwijzen ze naar artikel 23 van de Grondwet, dat het recht op sociale zekerheid en het zogenaamde standstill-principe vastlegt: sociale rechten mogen niet worden teruggeschroefd zonder ernstige en verantwoorde motivering.
Volgens de bonden is daar geen sprake van. Zij zien de hervorming als “een breuk met het Sociaal Pact van 1944”, dat de basis vormde voor het Belgische sociaal-economische model. De hervorming, zo klinkt het, “ondergraaft het evenwicht tussen solidariteit en verantwoordelijkheid waarop onze samenleving tachtig jaar lang heeft gesteund”.
De inzet: meer dan één maatregel
De juridische strijd rond de werkloosheidsuitkeringen gaat verder dan een technische ingreep in het arbeidsmarktbeleid. Ze raakt aan de kern van het sociaal contract waarop de Belgische welvaartsstaat gebouwd is. Wat voor de regering een noodzakelijke hervorming is om het activeringsbeleid geloofwaardig te houden, is voor de vakbonden een principiële breuk met decennialange sociale verworvenheden.
Of het Grondwettelijk Hof de hervorming schorst, zal bepalen of het dossier een beleidswijziging blijft of uitgroeit tot een symbolisch gevecht over de toekomst van de Belgische sociale zekerheid. Hoe dan ook, het middenveld heeft de handschoen opgenomen, en de regering staat voor een juridische en morele krachtproef die diep in het hart van haar sociaal beleid snijdt.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
